Văn hóa bản địa Canada được số hóa tại Wiikwemkong

Từ những câu chuyện truyền miệng qua nhiều thế hệ đến những tư liệu được lưu trữ trên máy chủ, cộng đồng bản địa Wiikwemkong tại Canada đang tìm cách bảo vệ di sản bằng công nghệ. Trung tâm dữ liệu mới được xây dựng không chỉ lưu giữ ngôn ngữ, văn hóa mà còn phục vụ các nhu cầu an ninh và quản lý tại địa phương.

Văn hóa bản địa Canada được lưu giữ bằng công nghệ

Cộng đồng Wiikwemkong có khoảng 4.000 cư dân, gồm hậu duệ của các bộ lạc Potawatomi, Ojibwe và Odawa. Với truyền thống văn hóa lâu đời được lưu giữ qua hình thức truyền miệng, việc chuyển những tư liệu này sang môi trường số mở ra thêm cách thức bảo tồn cho các thế hệ tiếp nối.

Cụ thể, người dân đang số hóa nhiều tài liệu văn hóa, trong đó có những đoạn video hướng dẫn ngôn ngữ bản địa. Các tư liệu này được đưa vào hệ thống lưu trữ, giúp duy trì nguồn tài liệu có thể sử dụng lại trong hoạt động gìn giữ tiếng nói của cộng đồng.

Số hóa ngôn ngữ trước nguy cơ mai một

Bên cạnh đó, việc ghi lại ngôn ngữ bằng video còn giúp lưu giữ cách phát âm và nội dung giảng dạy, những yếu tố vốn được truyền đạt trực tiếp giữa người với người.

Theo ông Tim Ominika - Thủ lĩnh cộng đồng Wiikwemkong, trung tâm dữ liệu mang ý nghĩa quan trọng đối với nỗ lực bảo vệ ngôn ngữ bản địa. Bằng cách làm này, giờ đây chúng tôi thực sự có thể lưu trữ, gìn giữ, và bảo vệ ngôn ngữ của mình. Ngôn ngữ là một trong những tài sản lớn nhất mà hầu hết các cộng đồng bản địa khắp cả nước đang đánh mất.

Phát biểu của ông Ominika cho thấy mối quan tâm không chỉ nằm ở việc chuyển tài liệu sang định dạng điện tử. Quan trọng hơn, cộng đồng muốn lưu giữ những giá trị gắn liền với bản sắc trước nguy cơ ngôn ngữ truyền thống dần mai một.

Nhờ đó, trung tâm dữ liệu trở thành nơi bảo quản tư liệu phục vụ việc duy trì văn hóa, thay vì chỉ là một hệ thống lưu trữ kỹ thuật đơn thuần.

Hệ thống camera và máy bay không người lái của cộng đồng Wiikwemkong, Canada

Không dừng lại ở hoạt động bảo tồn văn hóa, cộng đồng Wiikwemkong còn ứng dụng công nghệ vào công tác giám sát và hỗ trợ an ninh.

Cụ thể, hệ thống công nghệ bao gồm 700 camera giám sát cùng một đội máy bay không người lái, phục vụ những nhiệm vụ khác nhau tại địa phương.

Công nghệ hỗ trợ tìm kiếm và giám sát

Những thiết bị này được sử dụng trong các hoạt động: tìm kiếm người mất tích (hỗ trợ quan sát và tìm kiếm từ xa); giám sát tội phạm (cung cấp hình ảnh phục vụ theo dõi tình hình an ninh); theo dõi cháy rừng (quan sát những khu vực cần giám sát bằng thiết bị công nghệ).

Đồng thời, việc vận hành hệ thống thông qua các màn hình điều khiển cho phép nhân sự theo dõi hình ảnh từ thiết bị giám sát.

Như vậy, hạ tầng công nghệ tại Wiikwemkong phục vụ hai nhóm nhu cầu: lưu giữ tư liệu văn hóa và hỗ trợ hoạt động an ninh, theo dõi môi trường. Đây cũng là những ứng dụng thiết thực được cộng đồng lựa chọn khi xây dựng hệ thống dữ liệu.

Lưu trữ nội bộ nhằm bảo đảm chủ quyền dữ liệu

Một điểm đáng chú ý trong mô hình tại Wiikwemkong là việc toàn bộ cảnh quay được lưu trữ nội bộ, nhằm bảo đảm chủ quyền dữ liệu của cộng đồng.

Thay vì chỉ tập trung vào khả năng thu thập hình ảnh, cộng đồng còn chú trọng nơi lưu giữ dữ liệu sau khi được ghi nhận. Đây là yếu tố quan trọng trong định hướng quản lý thông tin của hệ thống.

Bên cạnh đó, việc lưu trữ dữ liệu tại chỗ thể hiện sự chủ động trong cách cộng đồng tổ chức và bảo quản nguồn hình ảnh được tạo ra từ hoạt động giám sát.

Từ những video dạy ngôn ngữ đến hình ảnh phục vụ tìm kiếm và theo dõi cháy rừng, trung tâm dữ liệu Wiikwemkong cho thấy công nghệ số đang được sử dụng trong cả bảo tồn văn hóa lẫn đời sống thường ngày. Qua đó, cộng đồng hướng đến việc gìn giữ di sản truyền thống song song với duy trì quyền kiểm soát đối với dữ liệu của mình.