Khi A.I. bước vào "địa hạt" sáng tạo của sinh viên

Sinh viên ứng dụng A.I. trong học tập và sáng tạo

Trí tuệ nhân tạo (A.I.) ngày càng hiện diện trong nhiều hoạt động học tập, từ tìm kiếm thông tin, giải bài tập đến nghiên cứu và sáng tạo sản phẩm. Tùy theo đặc thù ngành học, sinh viên đang khai thác công nghệ này ở những mức độ khác nhau, từ hỗ trợ các tác vụ cơ bản đến tham gia vào quy trình thiết kế, mô phỏng và hoàn thiện sản phẩm.

Ở ngành Cơ điện tử, sinh viên hiện ứng dụng A.I. chủ yếu ở mức độ 2 đến mức độ 3 trên thang 5 cấp độ phổ biến. Công nghệ này hỗ trợ quá trình học tập, thiết kế và mô phỏng kỹ thuật. Với những đồ án có yêu cầu tích hợp nhiều chức năng, A.I. giúp rút ngắn thời gian thực hiện và hỗ trợ xử lý các công đoạn chuyên môn.

Bạn Nguyễn Hoàng Dương An - sinh viên ngành Cơ điện tử, Khoa Cơ khí, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh cho biết A.I. được sử dụng để tạo hình ảnh, video giới thiệu sản phẩm và hỗ trợ thực hiện đồ án tốt nghiệp về tủ đồ thông minh. Việc kết hợp công cụ A.I. với kiến thức chuyên ngành giúp sinh viên đẩy nhanh tiến độ, đồng thời hỗ trợ xử lý hình ảnh và tích hợp các tính năng cho sản phẩm.

Trong khi đó, ở các ngành Mỹ thuật, Thiết kế Thời trang và Thiết kế Đồ họa, A.I. được ứng dụng ở mức độ cao hơn, từ mức độ 3 đến mức độ 4. Công nghệ này tham gia vào nhiều công đoạn sáng tạo, từ hình thành ý tưởng đến thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm.

A.I. đổi mới cách đánh giá năng lực

Việc A.I. tham gia sâu vào quy trình học tập và sáng tạo cũng đặt ra yêu cầu thay đổi cách đánh giá kết quả của sinh viên. Thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng, giảng viên cần quan tâm đến quá trình nghiên cứu, phương pháp thực hiện và dấu ấn sáng tạo của người học.

Trong quá trình giảng dạy ngành Thiết kế Thời trang tại Trường Đại học Văn Lang, Thạc sĩ Nguyễn Vũ Cẩm Ly cho biết A.I. được đưa vào quá trình thử nghiệm chất liệu, màu sắc, hoa văn và họa tiết. Trước khi tạo ra sản phẩm, sinh viên phải nghiên cứu đề tài, xác định đặc trưng và chuyển thể thành các yếu tố thiết kế. A.I. chỉ hỗ trợ các em hình dung, thử nghiệm phương án nhanh hơn so với cách làm truyền thống.

Cách tiếp cận này mở rộng không gian thử nghiệm cho sinh viên, nhưng không làm mất đi yêu cầu về tư duy sáng tạo. Bởi công cụ chỉ hỗ trợ thể hiện ý tưởng, còn việc lựa chọn hướng thiết kế và phát triển sản phẩm vẫn cần năng lực chuyên môn của người học.

Đối với ngành Thiết kế Đồ họa thuộc Trường Đại học Văn Lang, Thạc sĩ Nguyễn Quốc Thanh cho biết giảng viên đặt ra quy định sử dụng A.I. ngay từ đầu môn học. Quá trình thực hiện của từng nhóm được theo dõi để đánh giá năng lực tư duy sáng tạo, thay vì chỉ chấm điểm sản phẩm cuối cùng.

Cách đánh giá này cũng giúp làm rõ trách nhiệm của sinh viên trong quá trình sử dụng công nghệ, nhất là các vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ, bản quyền và đạo nhái. A.I. có thể hỗ trợ đào sâu nghiên cứu, nhưng không thể thay thế tư duy thiết kế của người sáng tạo.

Phát huy vai trò A.I. trong giáo dục đại học

Trong môi trường đại học, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo mang lại lợi ích cho cả người học và người dạy. Với sinh viên, các trợ lý A.I. có thể hỗ trợ cá nhân hóa nội dung, tăng tốc quá trình tìm kiếm và xử lý thông tin. Với giảng viên, công nghệ này góp phần giảm tải một số công việc hành chính, tạo thêm thời gian tập trung cho hoạt động chuyên môn.

Tuy nhiên, hiệu quả ứng dụng A.I. không chỉ được đo bằng tốc độ hoàn thành bài tập hay số lượng sản phẩm được tạo ra. Điều quan trọng là sinh viên biết vận dụng công nghệ trên nền tảng kiến thức đã học, có khả năng kiểm chứng thông tin và làm chủ quá trình sáng tạo.

Để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, các cơ sở giáo dục cần từng bước điều chỉnh phương pháp đào tạo và đánh giá phù hợp với sự phát triển của công nghệ. Trong đó, A.I. nên được xác định là công cụ hỗ trợ, còn tư duy phản biện, năng lực chuyên môn và trách nhiệm của người học vẫn là những yếu tố cốt lõi.