950 năm Quốc Tử Giám: Tiếp nối truyền thống hiếu học, khơi dậy khát vọng cống hiến

Dấu ấn của trung tâm giáo dục đầu tiên

Văn Miếu được xây dựng năm 1070 dưới triều vua Lý Thánh Tông. Sáu năm sau, năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho thành lập Quốc Tử Giám, đánh dấu sự ra đời của trung tâm giáo dục chính quy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.

Qua các triều đại Lý, Trần, Lê và Nguyễn, Quốc Tử Giám giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nhân tài cho đất nước. Ban đầu, trường chủ yếu dành cho hoàng thân, quốc thích và con em quan lại. Về sau, đối tượng tuyển chọn được mở rộng, tạo cơ hội học tập cho những người có năng lực từ nhiều địa phương và tầng lớp xã hội.

Đặc biệt, từ năm 1484, dưới triều vua Lê Thánh Tông, triều đình cho dựng bia Tiến sĩ tại Văn Miếu để lưu danh những người đỗ đạt trong các kỳ thi đại khoa. Những tấm bia không chỉ ghi dấu thành tựu khoa bảng mà còn gửi gắm quan niệm về trách nhiệm của người có tri thức đối với đất nước.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Nhuệ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Sử học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi kết tinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và triết lý trọng dụng hiền tài. Di sản này đồng thời tôn vinh những nhà giáo, trí thức tiêu biểu như Chu Văn An, Trương Hán Siêu, góp phần khẳng định nền học vấn và bản sắc văn hóa Việt Nam.

Đưa bài học di sản đến gần thế hệ trẻ

Ngày nay, Văn Miếu - Quốc Tử Giám tiếp tục phát huy vai trò là không gian giáo dục di sản. Thông qua các hoạt động tham quan, trải nghiệm và tìm hiểu lịch sử, học sinh, sinh viên có cơ hội tiếp cận kiến thức ngoài lớp học, đồng thời rèn luyện khả năng quan sát, nghiên cứu và truyền tải giá trị văn hóa.

Tiến sĩ Lưu Thị Toán, Phó Trưởng Khoa Du lịch - Khách sạn, Trường Đại học Đông Đô, cho biết di tích là không gian học tập thực tế phù hợp để sinh viên vận dụng kiến thức văn hóa, địa lý và nghiệp vụ du lịch. Từ việc tìm hiểu một công trình hay danh nhân, người học có thể thực hành xây dựng câu chuyện và giới thiệu di sản đến công chúng.

Trong khi đó, cô Bùi Thị Hòa Bình, giáo viên môn Lịch sử, Trường THCS Tây Sơn, Hà Nội, nhấn mạnh truyền thống hiếu học không chỉ hướng đến thành tích thi cử mà còn đề cao việc học để làm người có ích, rèn đức và phụng sự Tổ quốc.

Trong bối cảnh hiện nay, tinh thần hiếu học cần được tiếp nối bằng năng lực tự học suốt đời, tư duy độc lập, sáng tạo và khả năng làm chủ tri thức, công nghệ. Việc kết hợp giáo dục lịch sử với trải nghiệm di sản, cùng sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội, sẽ góp phần bồi đắp nhân cách và trách nhiệm của người trẻ.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám vì thế không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường lịch sử, mà còn gợi mở cách tiếp nối di sản trong đời sống đương đại: học tập để trưởng thành, phát triển tri thức và đóng góp thiết thực cho cộng đồng, đất nước.

Nguồn: TTXVN