Văn hóa ứng xử mạng xã hội TP. Hồ Chí Minh: Ranh giới giữa chính kiến và vi phạm pháp luật

Mạng xã hội vốn là không gian kết nối giúp mỗi người bày tỏ chính kiến, nhưng cũng đang biến thành những “phiên tòa dư luận” vội vã. Chỉ từ những hình ảnh cắt ghép hay thông tin phiến diện chưa được cơ quan chức năng kiểm chứng, nhiều cư dân mạng đã sẵn sàng lăng mạ và kêu gọi tẩy chay các cá nhân.

Mặt trái tâm lý đám đông từ những nghi vấn chưa kiểm chứng

Thực tế từ vụ việc thông tin liên quan đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả gần đây cho thấy một nam nghệ sĩ nổi tiếng nhanh chóng trở thành tâm điểm công kích. Các nghi vấn chưa được làm rõ đã lập tức biến thành lời buộc tội, nhắm trực tiếp vào cá nhân và gia đình nạn nhân.

Thạc sĩ Tâm lý Vương Nguyễn Toàn Thiện - Giám đốc chuyên môn Trung tâm Tâm lý Lumos chia sẻ: "Con người sẽ có khuynh hướng nhạy cảm với điều bất công trong xã hội. Mạng xã hội trở thành môi trường để họ thể hiện quan điểm, qua các bài đăng, bình luận hay icon cảm xúc để cảm giác thỏa mãn việc duy trì công bằng. Nếu rất nhiều ý kiến cùng nhắm vào một người, cá nhân đó rất dễ tổn thương lòng tự trọng, hình ảnh bản thân, sự nghiệp và đôi khi có những lựa chọn rất tiêu cực".

Xây dựng bộ lọc văn hóa mạng và trách nhiệm pháp lý người dùng

Người nổi tiếng luôn là đối tượng dễ bị mang ra bàn luận nhằm thu hút sự chú ý. Do đó, thay vì vội vã chia sẻ hay để lại bình luận sát thương, người dùng mạng cần tỉnh táo phân tích đa chiều.

Chị Nguyễn Thanh Tuyền - Phường Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh cho biết: "Nếu liên quan đến người nổi tiếng sự việc sẽ bùng nổ mạnh hơn. Mình sẽ khoan vội đánh giá, tách bạch sự việc với cảm xúc cá nhân, nhận định sự việc diễn ra từ đâu, nguyên do thế nào dưới nhiều góc độ khác nhau".

Anh Đặng Quốc Minh - Phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Đầu tiên mình sẽ tìm hiểu vụ việc trước vì có nhiều ý kiến trái chiều. Tốt nhất đứng ngoài lề, không tuyên truyền hay đưa ý kiến cá nhân. Có thể quan sát, đưa giả thuyết nhưng phải bám sát thực tế đã được cơ quan thẩm quyền xác nhận".

Bàn phím không phải "lá chắn" bảo vệ hành vi vi phạm

Không gian mạng không đứng ngoài pháp luật và bàn phím không thể trở thành lá chắn cho những quy kết thiếu căn cứ. Đặc biệt, khi suy đoán biến thành quy kết xúc phạm cá nhân, ranh giới pháp luật đã bị vượt qua.

Theo Luật sư Nguyễn Trần Thiên - Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, những hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác trên không gian mạng khi chưa được kiểm chứng có thể đối mặt với mức phạt hành chính từ 20 triệu đến 30 triệu đồng. Đặc biệt, trong trường hợp hành vi này gây ra hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vu khống.

Tuy nhiên, phản biện cần căn cứ và bình luận đòi hỏi trách nhiệm. Bởi vì một lượt chia sẻ có thể làm thông tin sai lệch lan xa, còn một lời công kích có thể gây ra vô vàn tổn thương đời thực.