Truyền thông Iran nói về việc mở lại eo biển Hormuz sau tuyên bố của Tổng thống Trump

Fars cho biết theo văn bản trao đổi mới nhất giữa các bên, tuyến đường thủy chiến lược này vẫn sẽ nằm dưới sự quản lý của Iran nếu một thỏa thuận được ký kết.

“Dựa trên văn bản trao đổi mới nhất, nếu một thỏa thuận tiềm năng được đạt được, eo biển Hormuz vẫn sẽ nằm dưới sự quản lý của Iran”, Fars đưa tin.

Theo báo cáo của Fars, được báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 24/5 đăng tải, Iran đã đồng ý cho phép số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz quay trở lại mức trước chiến tranh.

Tuy nhiên, Fars nhấn mạnh điều đó không đồng nghĩa với việc quay trở lại tình trạng “tự do đi lại” như trước chiến tranh.

“Mặc dù Iran đã đồng ý cho số lượng tàu thuyền qua lại trở về mức trước chiến tranh, điều này hoàn toàn không có nghĩa là sẽ có ‘tự do đi lại’ như tình trạng trước chiến tranh”, hãng này cho biết.

Theo Fars, quyền quản lý eo biển Hormuz, bao gồm việc xác định tuyến đường, thời gian, phương thức di chuyển và cấp phép, sẽ vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Iran.

“Việc quản lý eo biển Hormuz, xác định tuyến đường, thời gian, phương thức di chuyển và cấp giấy phép sẽ hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát và quyết định của Cộng hòa Hồi giáo Iran”, Fars cho biết.

Hãng tin này nói thêm rằng tuyên bố của Tổng thống Trump là “không đầy đủ” và không phù hợp với thực tế.

Trước đó, trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social sáng 24/5, theo giờ Việt Nam, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông “vừa có một cuộc điện đàm rất tốt” ở Phòng Bầu dục của Nhà Trắng với các nhà lãnh đạo và quan chức từ Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain.

Tổng thống Trump cho biết thêm cuộc điện đàm “liên quan đến Cộng hòa Hồi giáo Iran và mọi vấn đề liên quan đến một Bản ghi nhớ về HÒA BÌNH”.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, “một thỏa thuận về cơ bản đã được đàm phán xong, chỉ còn chờ hoàn tất giữa Mỹ, Cộng hòa Hồi giáo Iran và nhiều quốc gia khác như đã nêu ở trên”.

Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Các khía cạnh và chi tiết cuối cùng của thỏa thuận hiện đang được thảo luận và sẽ sớm được công bố”, đồng thời cho biết thêm eo biển Hormuz sẽ được mở lại như một phần của thỏa thuận.

Tổng thống Trump còn cho biết ông cũng đã có cuộc điện đàm riêng “rất tốt đẹp” với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.

Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.

Tuy nhiên, kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất.

Ngày 18/5, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, cơ quan an ninh cấp cao nhất của Iran - Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao - thông báo thành lập một cơ quan mới nhằm quản lý eo biển này - tuyến hàng hải mà Tehran trên thực tế đã phong tỏa và có kế hoạch thu phí các tàu thuyền đi qua.

Trên tài khoản X chính thức, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết, Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) sẽ cung cấp “cập nhật theo thời gian thực về hoạt động tại eo biển Hormuz và những diễn biến mới nhất”.

Ngày 21/5, Iran đăng bản đồ khu vực bao trùm một phần vùng biển ngoài khơi UAE và Oman, mô tả đây là khu vực do lực lượng nước này giám sát.

Tehran cũng đưa ra đề xuất trao quyền quản lý tuyến hàng hải cho PGSA. Theo kế hoạch, các tàu thuyền đi qua eo biển sẽ phải nộp phí và tuân thủ chỉ dẫn đối với các tuyến lưu thông được chỉ định.

Đại sứ Iran tại Pháp xác nhận Tehran đang tìm kiếm sự phối hợp từ Oman cho kế hoạch này. Tuy nhiên, 5 quốc gia vùng Vịnh đã gửi thư tới Cơ quan Hàng hải Quốc tế – cơ quan giám sát vận tải biển toàn cầu – kêu gọi các tàu thương mại và tàu hàng không hợp tác với PGSA.

Các quốc gia ký tên gồm Bahrain, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Oman không nằm trong danh sách này, song quốc gia được đề xuất đóng vai trò quản lý khu vực phía Nam eo biển Hormuz cũng tỏ ra dè dặt trước kế hoạch của Tehran.