Trong cuộn phim, khu rừng sống mãi: Những thổ lộ về đời sống đô thị hiện đại

Triển lãm "trong cuộn phim, khu rừng sống mãi" lần theo những hiện diện dai dẳng của vật chất và linh hồn như người dẫn chuyện về đô thị hóa, sản xuất, và lao động trong xã hội hiện đại. 

Lần theo những mất mát từ bóng ma cây long não

Ngay từ cửa vào, tác phẩm của Aliansyah Caniago mở ra nương náu phản tư hậu thuộc địa. Tại đây, Aliansyah Caniago lần theo những linh hồn của cây long não vẫn còn ngự trong chất liệu sản sinh trong quá trình khai thác thuộc địa, không phải để tưởng niệm, mà phá vỡ chúng từ bên trong. Tác phẩm của anh đề xuất những tiếp cận đa dạng để cảm nhận lịch sử: rải những cuộn phim nhựa đã sản xuất thành một nhà mồ nổi, đọc và phân tách những bản báo cáo thuộc địa cho tới khi chúng tan ra thành những thanh âm vô nghĩa, và coi mùi hương như một phương tiện lưu trữ của những tuyến hải trình trao đổi bất cân xứng trên Ấn Độ Dương. Trong không gian này, chất liệu trở thành cả tượng đài lẫn quan tài, giữ chỗ cho những giá trị cộng đồng đã bị xóa bỏ, đồng thời mở ra những đối thoại giữa cái phàm và tính thiêng, giữa khai thác thuộc địa và sức sống tinh thần của một tộc người.

Những thanh âm bên lề của đời sống

Dịch chuyển từ tầng trệt lên lầu một, triển lãm dẫn người xem tới không gian của xây dựng, sản xuất và tưởng tượng. Tại đây, Hoàng Vũ và Rab phân tách quá trình sản xuất qua những chất liệu tương phản. Hoàng Vũ neo lại một điểm nghe-nhìn để khám phá góc nhìn của một tòa nhà vừa mới được hoàn thành. Anh dùng âm thanh hiện trường, tiếng ồn được ghi lại, coi lưới công trình và giàn giáo kim loại như một vùng đệm âm học. Lắng nghe cẩn thận từng âm vị bên lề của đời sống, anh đặt vấn đề về những đối thoại vật chất có thể nảy sinh từ không gian đô thị.

Khi cơ thể trở thành hàng hóa

Trong nhà máy tưởng tượng của Rab, cơ thể con người mất đi tính cá nhân, trở thành một sản phẩm được sản xuất hàng loạt. Rab phê phán sự lố bịch của trao đổi sinh học như tiến trình mua bán. Nảy nở từ những quan sát cá nhân và kết hợp với góc nhìn thần thoại, Rab lần theo sự biến mất của những sinh vật bị đẩy ra khỏi không gian vốn là của chúng, trước khi là đô thị. Cùng nhau, tác phẩm của Hoàng Vũ và Rab đề xuất những cách truy vấn không phải của con người: một bên lắng nghe từ bộ khung xây dựng của tòa nhà, một bên qua con mắt của loài chim ác là.

Suy ngẫm về bình đẳng giới trong phân công lao động gia đình

Kết lại tại lầu hai là không gian hữu hình bởi những cử chỉ lao động vô hình. Tại gian bếp của Rare Sea—một không gian mang tính thân mật hơn một phòng trưng bày, ba kênh video của Xuân Hạ mời gọi suy ngẫm về lao động giới trong gia đình. Tác phẩm gợi lên sự cư trú của những kết nối liên thế hệ giữa phụ nữ, trong không gian vừa riêng tư vừa mang tính cộng đồng của ngôi nhà: phòng bếp, phòng tắm và phòng giặt. Những cử chỉ lặp đi lặp lại đan cài ký ức vào những căn phòng này, từ đó định hình chúng qua những hành động không tên, thường được nhìn nhận như biểu hiện của sự chăm sóc. Vừa phơi bày những gì đã bị câm lặng, vừa ghi nhận những dang dở về giới và lao động, những cử chỉ này dệt lại hơi ấm của sự chăm sóc vào ký ức. Tác phẩm là khúc tri ân nặng lòng với những người phụ nữ, đồng thời là lời phê phán lặng lẽ hệ thống đằng sau những tổn thương này. Tay này bào tới tay kia, nghệ sĩ trở về với những câu chuyện dang dở, thừa nhận rằng thứ ám ảnh cũng là thứ níu giữ.

Triển lãm "cuộn phim, khu rừng sống mãi" diễn ra từ 28/3–30/5 tại Rare Sea – 3 Đặng Thị Nhu, Phường Bến Thành, TP. Hồ Chí Minh. Triển lãm mở cửa miễn phí.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9