TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh nội địa hóa công nghệ đường sắt đô thị

Từng bước làm chủ công nghệ đường sắt đô thị

Trong giai đoạn 2025 - 2030, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành gần 200km đường sắt đô thị, đến năm 2045 hoàn thành khoảng 18 - 19 tuyến với tổng chiều dài 700km và sau năm 2050 là mạng lưới trên 1.000km. Đây là mục tiêu đầy thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội lớn nếu thành phố tận dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước.

Một tín hiệu tích cực là các doanh nghiệp trong nước đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các dự án đường sắt đô thị thông qua hợp tác với các đối tác quốc tế để tiếp nhận công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất.

Hiện tuyến Metro số 2 Bến Thành - Tham Lương đang trong quá trình triển khai. Tập đoàn THACO là tổng thầu xây lắp của dự án. Mới đây, tập đoàn đã ký kết hợp đồng với đối tác Hàn Quốc về chuyển giao công nghệ và nội địa hóa đầu máy, toa xe cho hệ thống đường sắt đô thị.

Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng Giám đốc phụ trách Đầu tư, Công ty Cổ phần Địa ốc Đại Quang Minh, Tập đoàn THACO cho biết, tháng 4/2027 doanh nghiệp sẽ bắt đầu sản xuất các toa tàu tại khu liên hợp đường sắt rộng 320 héc ta trong khu công nghiệp cơ khí tại Bình Dương cũ. Hiện các thủ tục pháp lý của dự án khu công nghiệp đã hoàn tất và sẽ khởi công từ ngày 1/7 để xây dựng nhà máy cơ khí - nhôm và nhà máy sản xuất các cấu kiện vỏ hầm TBM. Doanh nghiệp đặt mục tiêu tiếp nhận công nghệ để sản xuất đầu máy cho Việt Nam, đồng thời hợp tác chuyển giao công nghệ thiết bị khoan hầm TBM nhằm từng bước nội địa hóa và làm chủ công nghệ phục vụ các dự án trong nước.

Nội địa hóa - điều kiện để phát triển bền vững

Theo ông Phan Công Bằng - Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh, nội địa hóa phải được xem là một trong những tiêu chí quan trọng khi triển khai các dự án đường sắt đô thị. Thành phố cần ưu tiên để các nhà thầu trong nước từng bước làm chủ công nghệ, dù đây là lĩnh vực mà trước nay Việt Nam chưa có nhà thầu nào đủ kinh nghiệm thi công hoàn chỉnh hệ thống đường sắt đô thị ngầm. Ông cho rằng, nếu không mạnh dạn thực hiện nội địa hóa, các doanh nghiệp trong nước sẽ mãi chỉ dừng lại ở vai trò nhà thầu phụ. Vì vậy, việc lựa chọn, tạo điều kiện để nhà thầu Việt Nam tham gia các dự án lớn là yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển ngành.

Việc từng bước nội địa hóa công nghệ không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn giúp TP. Hồ Chí Minh và các địa phương chủ động hơn trong quá trình xây lắp, vận hành cũng như bảo trì hệ thống sau này.

Ông Ngô Anh Vũ - Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng TP. Hồ Chí Minh nhận định, nếu chỉ xây dựng một tuyến đường sắt đô thị thì mức độ phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài có thể chưa quá rõ rệt. Tuy nhiên, với mục tiêu hoàn thành 18 tuyến vào năm 2045, việc tự chủ công nghệ trở thành yêu cầu cấp thiết. Khi có thể sản xuất toa xe, đường ray hay tự phát triển các chương trình vận hành tàu, thành phố sẽ tạo động lực cho sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp chế tạo và các lĩnh vực dịch vụ liên quan.

Hướng tới mục tiêu nội địa hóa 40% sau năm 2030

Theo ông Phan Công Bằng, trong khoảng 5 năm tới, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hình thành đội ngũ nhà thầu trong nước có thể làm chủ hoàn toàn công tác thi công đường sắt đô thị. Bên cạnh đó, thành phố cũng đang từng bước giảm sự phụ thuộc vào các đơn vị tư vấn nước ngoài thông qua yêu cầu liên danh, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân sự cho phía Việt Nam.

Đối với các hạng mục như đầu máy, toa xe và hệ thống thông tin tín hiệu, THACO đang hợp tác với đối tác Hàn Quốc để tiếp nhận và chuyển giao công nghệ. Ngoài ra, nhiều lĩnh vực khác cũng được đánh giá là phù hợp để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia và từng bước làm chủ kỹ thuật.

Với những nỗ lực từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế, cùng kết quả triển khai bước đầu tích cực, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến giai đoạn sau năm 2030 có thể nội địa hóa khoảng 40% hệ thống đường sắt đô thị, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển mạng lưới giao thông hiện đại, bền vững trong tương lai.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9