Tán thành chủ trương đặt tòa án chuyên biệt tại TP. Hồ Chí Minh

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh, chiều 5/12, quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và dự án Luật Toà án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Quan tâm dự án Luật Toà án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, các đại biểu tán thành chủ trương đặt tòa án chuyên biệt tại TP. Hồ Chí Minh. Đại biểu đề nghị cần làm rõ vị trí pháp lý và mối quan hệ của tòa án này trong hệ thống tòa án nhân dân, đặc biệt là phạm vi thẩm quyền đối với các tranh chấp phát sinh tại Trung tâm tài chính quốc tế để tránh chồng lấn hoặc lúng túng khi triển khai thực tế.

Liên quan đến thẩm quyền giải quyết vụ việc, đại biểu Lê Thu Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) bày tỏ lo ngại về quy định tại Khoản 4 Điều 12, trong đó trao quyền quyết định cuối cùng cho Chánh án Tòa án chuyên biệt khi có tranh chấp về thẩm quyền. Dù ghi nhận đây là cơ chế nhằm đảm bảo tính linh hoạt, song đại biểu Hà nhận định thực tiễn sẽ phát sinh nhiều vụ việc phức tạp, đa chủ thể, nằm ở "vùng ranh giới" giữa Tòa án chuyên biệt và hệ thống Tòa án nhân dân. Việc giao toàn quyền quyết định cho Chánh án Tòa án chuyên biệt có thể dẫn đến thiếu sự thống nhất trong áp dụng luật. Từ đó, đại biểu đề nghị cần bổ sung nguyên tắc phân định thẩm quyền rõ ràng ngay trong luật, đồng thời thiết kế thêm cơ chế tham vấn Tòa án nhân dân tối cao khi cần thiết. Điều này không chỉ đảm bảo tính thống nhất của hệ thống tư pháp mà còn tăng độ an toàn pháp lý cho các nhà đầu tư.

Nhiều đại biểu tán thành việc dự thảo Luật cho bổ nhiệm thẩm phán là người nước ngoài, đây là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của mô hình Tòa án chuyên biệt, tạo niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị dự thảo cần xác định các tiêu chí rõ ràng trong tuyển chọn, bổ nhiệm và chế độ quản lý.

Về vấn đề nhân sự, đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) cho rằng các tiêu chuẩn đối với thẩm phán là người nước ngoài quy định tại Điều 9 dự thảo luật vẫn còn định tính và khó xác định.

Dẫn chứng cụ thể tại khoản 2, đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh đặt vấn đề về việc làm sao để xác minh các tiêu chí như "có uy tín, phẩm chất đạo đức tốt, kiến thức chuyên môn phù hợp" đối với một người nước ngoài không sinh sống và làm việc thường xuyên tại Việt Nam. Ông nhấn mạnh việc thiếu các căn cứ xác định cụ thể sẽ gây khó khăn trong thực thi, do đó đề nghị Ban soạn thảo cần làm rõ hơn các quy định này.

Cùng mối quan tâm về nhân sự nước ngoài, đại biểu Dương Ngọc Hải (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) lưu ý về cơ chế quản lý đối với trường hợp thẩm phán nước ngoài đảm nhận vai trò lãnh đạo (Chánh án, Phó Chánh án) tại Tòa án chuyên biệt trong khi vẫn đang làm việc tại tòa án nước ngoài. Đại biểu Dương Ngọc Hải cho rằng, việc chấp nhận cơ chế làm việc tại nhiều nơi là cần thiết để thu hút nhân tài, nhưng cần phải quy định rất rõ về chế độ làm việc và cơ chế quản lý. Mối quan tâm lớn nhất là đảm bảo sự hiện diện của các thẩm phán này khi có vụ việc cần giải quyết, tránh tình trạng khi cần thì họ lại vắng mặt do bận công tác tại nước sở tại.

Giải trình thêm trước Quốc hội, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết, việc xây dựng Luật được thực hiện trong điều kiện khó khăn, khi chưa có kinh nghiệm, chưa đủ thông tin, kiến thức nhưng cần phải đảm bảo sự vượt trội hoặc ít nhất phải bằng các tòa án hiện hành ở các trung tâm tài chính quốc tế. Trong đó, có việc tòa án này phải áp dụng hệ thống thông luật trong việc giải quyết tranh chấp.

Chánh án Tòa án nhân dân khẳng định, dự thảo Luật là những nền tảng bước đầu, chúng ta vừa làm vừa rút kinh nghiệm và sẽ tiếp tục có việc sửa đổi. Nhưng tinh thần là phải tiếp cận được với những vấn đề mang tính hiện đại nhất của hệ thống thông luật và phù hợp với thông lệ quốc tế, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9