Số hóa di sản văn hóa TP. Hồ Chí Minh: Từ AI đến bảo tàng số

Số hóa di sản không còn là câu chuyện của riêng bảo tàng hay một công nghệ cụ thể. 

Tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều sáng kiến đang từng bước kết nối điện ảnh, sân khấu truyền thống, bảo tàng, di tích, làng nghề và du lịch vào cùng một hành trình chuyển đổi số, mở ra những cách tiếp cận mới để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trong thời đại số.

Bức tranh đó sẽ được giới thiệu tại chương trình "Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật" năm 2026 với chuyên đề "Ứng dụng công nghệ trong số hóa di sản văn hóa và các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch ở TP. Hồ Chí Minh hiện nay". 

Hoạt động do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV - Hãng phim TFS) tổ chức.

Điểm đáng chú ý của chương trình không nằm ở một công nghệ riêng lẻ, mà ở việc nhiều mảnh ghép trong quá trình số hóa di sản được đặt cạnh nhau trong cùng một không gian trải nghiệm. 

Từ phục hồi phim cải lương bằng AI, số hóa bảo tàng, ứng dụng công nghệ 3D và không gian 360 độ đến bảo tồn nghệ thuật Hát Bội, cải lương, làng nghề truyền thống và định hướng xây dựng ngân hàng dữ liệu di sản số (Digital Heritage Bank)... Tất cả cùng góp phần phác họa bức tranh về hệ sinh thái số hóa di sản đang hình thành tại TP. Hồ Chí Minh.

Một trong những điểm nhấn của chương trình là workshop "Chuyển đổi số di sản - Hồi sinh phim cải lương trắng đen bằng công nghệ". 

Tại đây, khán giả sẽ được theo dõi quy trình phục hồi các tác phẩm cải lương kinh điển, từ quét phim độ phân giải cao, xử lý hình ảnh, làm sạch vết xước đến ứng dụng AI hỗ trợ đề xuất màu sắc. 

Đặc biệt, chương trình nhấn mạnh AI không thay thế con người. Các chuyên gia mỹ thuật và kỹ thuật vẫn là người trực tiếp hiệu chỉnh từng khung hình nhằm bảo đảm tính chính xác về lịch sử và giá trị nghệ thuật.

Ở một lĩnh vực khác, workshop "Không gian số - Hành trình mới của bảo tàng và du lịch" sẽ giới thiệu các ứng dụng số hóa 3D, không gian 360 độ và công nghệ tương tác trong bảo tàng, di tích. 

Người tham dự có thể trực tiếp khám phá hiện vật trên màn hình số, tìm hiểu những giải pháp như mã QR, thuyết minh đa ngôn ngữ hay tham quan từ xa - những xu hướng đang góp phần thay đổi trải nghiệm văn hóa và du lịch.

Không gian trải nghiệm của chương trình cũng quy tụ nhiều đơn vị hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn và công nghệ như: Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh, Bảo tàng TP. Hồ Chí Minh, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP. Hồ Chí Minh, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Địa đạo Củ Chi cùng các doanh nghiệp công nghệ số. 

Bên cạnh đó là các hoạt động giới thiệu sách nói, thủ công mỹ nghệ, làng nghề truyền thống, trình diễn trang phục của nghệ nhân Năm Tuyền và biểu diễn đờn ca tài tử, góp phần tạo nên không gian kết nối giữa công nghệ với các giá trị văn hóa truyền thống.

Đặc biệt, ở góc độ quản lý và phát triển, tọa đàm "Số hóa dữ liệu văn hóa - du lịch TP. Hồ Chí Minh" sẽ có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực lịch sử, văn hóa và bảo tàng. Họ sẽ cùng trao đổi về xu hướng quản trị di sản số, những kết quả bước đầu của TP. Hồ Chí Minh cũng như các thách thức về nguồn lực và hạ tầng dữ liệu. 

Một trong những nội dung được kỳ vọng sẽ gợi mở nhiều hướng phát triển là đề xuất xây dựng ngân hàng dữ liệu di sản số, tạo nền tảng chung phục vụ nghiên cứu, giáo dục, quảng bá du lịch và phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo.

Với thông điệp "Số hóa không thay thế thực tại, mà bất tử hóa nguyên bản của di sản trước thăng trầm thời gian", chương trình hướng đến một cách nhìn rộng hơn về chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. 

Khi phim ảnh, sân khấu, bảo tàng, di tích, làng nghề và dữ liệu được kết nối trong cùng một hệ sinh thái, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn có thêm cơ hội lan tỏa, tương tác và tiếp tục tạo ra giá trị cho cộng đồng trong tương lai.

* Đăng ký tham gia sự kiện tại đây.