Những bước chân tìm liệt sĩ giữa đại ngàn Trường Sơn

Bám trụ rừng sâu, tỉ mỉ tìm kiếm từng tấc đất

Tháng 6, vùng giáp biên giới Việt - Lào ở tỉnh Quảng Trị nắng như đổ lửa, phả hơi hầm hập xuống nơi đóng quân tạm của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 (Quân khu 4) tại thôn Trăng Tà Puồng, xã Hướng Lập.

Để tránh nắng nóng, mỗi ngày cứ từ 6 giờ sáng, các chiến sĩ đã chuẩn bị sẵn sàng quân trang, công cụ hành quân thẳng vào rừng sâu núi Cha Lỳ để thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tại chân suối Cha Lỳ, các chiến sĩ gác xe máy bên bờ, mang theo cuốc, xẻng và bình nước đi bộ vượt qua những bãi đá lởm chởm để lên một quả đồi dốc đứng, nơi phát hiện dấu vết nghĩa trang tạm thời từ thời chiến thông qua nguồn tin của các cựu chiến binh, già làng và trưởng bản.

Do phần lớn dấu tích đã bị thời gian và rừng già xóa mờ, Đội quy tập phải dựa vào các quy luật truyền lại từ thế hệ trước: khi an táng, các phần mộ thường nằm theo hàng dọc hoặc hàng ngang, đầu hướng về phía trên đỉnh đồi và chân xuôi về hướng khe suối, mỗi mộ cách nhau khoảng 1 đến 1,2 mét. 

Giữa ngọn đồi dốc đứng, gần một tháng qua, các chiến sĩ đã đào hàng dài huyệt đạo dưới nắng rừng bỏng rát.

Trung tá Phan Đình Phi - Đội trưởng Đội quy tập - chia sẻ rằng, trình tự đào bới được thực hiện tỉ mỉ từ dưới lên trên. Mỗi huyệt do hai chiến sĩ phụ trách, một người cuốc xẻng cẩn trọng, một người ở trên dùng tay vò nhẹ từng nắm đất đỏ để tìm kỹ từng chiếc cúc áo, mảnh tăng võng hay mẫu xương cốt còn sót lại.

Từ cuối tháng 3 đến nay, tinh thần bền bỉ không bỏ cuộc của đơn vị đã được đền đáp khi quy tập thành công 8 hài cốt liệt sĩ. Khi phát hiện, hài cốt và di vật được chụp ảnh lập hồ sơ chi tiết, khâm liệm theo đúng nghi thức tâm linh trân trọng trước khi bọc gói cẩn thận để đưa về nơi bảo quản.

Thần tốc khai quật, lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang

Song song với công tác tìm kiếm thực địa, chiến dịch xác định danh tính cho các anh hùng liệt sĩ cũng đang được tỉnh Quảng Trị triển khai thần tốc với một khối lượng công việc "khổng lồ". Theo Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị, từ ngày 8.6, địa phương đã bắt đầu mở rộng việc khai quật, thu thập mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ để giám định ADN đối với hơn 1.300 phần mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ba Dốc (xã Nam Trạch).

Đây là nghĩa trang thứ 3 trên địa bàn tỉnh triển khai lấy mẫu sinh phẩm, sau khi các lực lượng chức năng đã hoàn thành thu thập mẫu tại 93 mộ liệt sĩ ở Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn và đang tiếp tục căng mình thực hiện lấy mẫu cho 5.929 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 kể từ ngày 5.6.2026. Lực lượng nòng cốt tham gia nhiệm vụ đặc biệt này là Đội quy tập 584 và Đội 589 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, kết hợp phối hợp chặt chẽ với các ngành Nội vụ, Y tế, Công an tỉnh và chính quyền các địa phương.

Ước tính trong toàn bộ chiến dịch cao điểm này, Quảng Trị sẽ tổ chức khai quật và thu thập mẫu giám định ADN cho hơn 22.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Để quy trình diễn ra chuẩn xác, các lực lượng đã được tập huấn kỹ lưỡng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt của Bộ Quốc phòng, từ khâu lấy mẫu sinh phẩm được số hóa, tích hợp vào cơ sở dữ liệu chiến dịch cho đến khâu vận chuyển, bàn giao và lưu mẫu.

Mục tiêu trước mắt của tỉnh là phấn đấu quy tập thêm từ 360 đến 590 hài cốt liệt sĩ và hoàn thành lấy mẫu đối chứng thân nhân. Đến nay, địa phương cũng đã hoàn thành thu thập 2.771 mẫu đối chứng theo dòng mẹ của 2.138 thân nhân liệt sĩ trên địa bàn, sẵn sàng phục vụ công tác đối so sánh dữ liệu. Những nỗ lực vượt bậc của lực lượng quân đội và các cơ quan chức năng đang thắp lên hy vọng, giúp có thật nhiều anh hùng liệt sĩ sớm xác định được danh tính để "trở về" đoàn tụ với gia đình, quê hương.

Nguồn: Lao động

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9