Mỹ và Trung Quốc cân nhắc mở rộng thương mại phi chiến lược

Theo Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 4/6, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Trung Quốc đang bày tỏ sự quan tâm đến việc mua thêm máy bay của Boeing và đây sẽ là một trong những nội dung được Washington thúc đẩy trong chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra vào tháng 9 tới.

Phát biểu trước Ủy ban Tài chính Thượng viện Mỹ, ông Bessent nhắc lại thỏa thuận mua 200 máy bay Boeing mà hai bên đạt được trong chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Donald Trump vừa qua. Theo ông, đây mới chỉ là đơn hàng ban đầu và Washington kỳ vọng Bắc Kinh có thể cam kết mua thêm trong thời gian tới.

Đánh giá về triển vọng này, ông Sourabh Gupta, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc - Mỹ (ICAS), cho rằng các đơn hàng Boeing hiện gắn chặt với việc Mỹ tiếp tục cho phép cung cấp động cơ và linh kiện cho dòng máy bay chở khách C919 do Trung Quốc tự phát triển. Theo ông Gupta, nếu niềm tin giữa hai bên được duy trì và chuỗi cung ứng không bị gián đoạn, số lượng máy bay Boeing mà Trung Quốc đặt mua có thể tăng thêm từ 500 đến 550 chiếc.

Phát biểu của ông Bessent được đưa ra một ngày sau khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố quy trình lấy ý kiến công chúng về việc thành lập Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung. Cơ chế mới được thiết kế nhằm quản lý và điều phối quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo đề xuất của USTR, hai bên có thể xem xét điều chỉnh hoặc miễn thuế đối với các nhóm hàng hóa không nhạy cảm có giá trị tương đương. Ông Bessent cho biết Mỹ có thể lựa chọn một danh mục hàng hóa trị giá khoảng 30 tỷ USD từ mỗi phía để áp dụng cơ chế miễn thuế, tập trung vào các mặt hàng tiêu dùng giá rẻ hoặc các lĩnh vực mà Mỹ không có nhu cầu đưa sản xuất trở lại trong nước.

Ông Hilton Root, giáo sư tại Đại học George Mason, nhận định hội đồng này có thể giúp tách biệt hoạt động thương mại thông thường khỏi các vấn đề an ninh quốc gia ngày càng chi phối quan hệ Mỹ - Trung. Tuy nhiên, ông cho rằng cơ chế này cần có nền tảng pháp lý rõ ràng và cần được Quốc hội Mỹ trao thẩm quyền phù hợp để hoạt động hiệu quả.

Trong khi đó, ông Gupta đánh giá sáng kiến trên có tính khả thi do quy mô thương mại song phương giữa hai nước vẫn rất lớn. Theo ông, vẫn tồn tại nhiều nhóm hàng hóa thông thường mà hai bên có thể xây dựng các thỏa thuận đối ứng mà không ảnh hưởng đến các lợi ích an ninh chiến lược.

Dù vậy, cùng thời điểm công bố đề xuất về Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung, USTR cũng thông báo kế hoạch áp mức thuế mới từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 quốc gia, trong đó có Trung Quốc, với lý do liên quan đến lao động cưỡng bức. Các mức thuế theo Điều khoản 301 này được giới quan sát xem là nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm khôi phục một phần các biện pháp thuế quan sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế khẩn cấp trước đó hồi tháng 2.

Ông Bessent nhấn mạnh Washington không theo đuổi mục tiêu tách rời hoàn toàn nền kinh tế khỏi Trung Quốc. Thay vào đó, Mỹ muốn giảm thiểu rủi ro trong các lĩnh vực chiến lược như khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn và dược phẩm. Ông cho rằng việc phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc trong những ngành này là điều không thể chấp nhận.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ cũng cáo buộc Trung Quốc sử dụng chính sách trợ cấp và định giá thấp trong chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng. Theo ông, Washington đang thúc đẩy chương trình dự trữ chiến lược mang tên Project Vault nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc và bảo vệ các nhà sản xuất Mỹ trước nguy cơ gián đoạn nguồn nguyên liệu.

Những phát biểu mới nhất của ông Bessent cho thấy Washington đang tìm cách duy trì hợp tác kinh tế với Bắc Kinh trong các lĩnh vực thương mại thông thường, đồng thời tiếp tục siết chặt cạnh tranh và giảm phụ thuộc trong các ngành công nghệ và chuỗi cung ứng chiến lược.