Làm chủ công nghệ chiến lược: Bài toán từ sản phẩm mẫu đến việc thương mại hóa

Chính phủ vừa ban hành danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược gồm: công nghệ số, mạng di động thế hệ sau, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh tiên tiến, năng lượng và vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, công nghệ biển - đại dương - lòng đất, hàng không vũ trụ cùng đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Đây được xem là định hướng quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.

Tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu làm chủ các công nghệ chiến lược và phát triển sản phẩm ứng dụng thực tế. Robot tự hành AGV của Công ty TNHH Kỹ thuật Tự động Phúc An là một ví dụ điển hình. Sản phẩm được phát triển nhằm phục vụ nhu cầu vận chuyển hàng hóa, logistics trong nhà máy với khả năng tự động di chuyển, định vị bằng laser và cảm biến hiện đại.

Anh Nguyễn Anh Duy – đại diện doanh nghiệp – cho biết đơn vị đang tiếp tục phát triển các tính năng như đi qua cửa tự động hay sử dụng thang máy giữa các tầng trong môi trường công nghiệp. Theo anh, mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ là tự động hóa nhà máy mà còn khẳng định năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường trong và ngoài nước.

Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh hiện đóng góp khoảng 45% đến 50% kim ngạch xuất khẩu của thành phố. Các lĩnh vực chủ lực như vi mạch bán dẫn, điện tử, tự động hóa, công nghệ sinh học, chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh đều nằm trong danh mục công nghệ chiến lược vừa được Chính phủ ban hành.

Ông Nguyễn Kỳ Phùng – Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh – cho biết nơi đây đang hội tụ nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Intel, Samsung, Nidec cùng hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước về robot, cơ khí chính xác và y sinh. Đặc biệt, một số doanh nghiệp được ươm tạo tại SHTP đã bước đầu làm chủ công nghệ UAV và trình diễn thành công nhiều thiết bị bay không người lái tại TP. Hồ Chí Minh thời gian qua.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở khả năng nghiên cứu hay phát triển công nghệ, mà ở quá trình thương mại hóa sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp có thể tạo ra sản phẩm mẫu nhưng lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và mở rộng quy mô sản xuất.

Ông Nguyễn Kỳ Phùng cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ đầu ra đối với các sản phẩm công nghệ đặc thù như UAV, nhất là thông qua hình thức đặt hàng từ Nhà nước trong các lĩnh vực như cứu nạn cứu hộ, an ninh quốc phòng hay giám sát môi trường. Nếu thiếu cơ chế này, doanh nghiệp rất khó duy trì hoạt động và phát triển lâu dài.

Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh – cho biết thành phố đang thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với viện, trường; đồng thời đề xuất nhiều cơ chế đặc thù trong Luật Đô thị đặc biệt để hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ lõi. Thành phố cũng đang triển khai xây dựng trung tâm nghiên cứu dùng chung nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp và các đơn vị nghiên cứu tiếp cận hạ tầng thí nghiệm hiện đại.

UBND TP. Hồ Chí Minh vừa phê duyệt Chương trình Khoa học công nghệ và nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ giai đoạn 2026 - 2030. Theo định hướng này, doanh nghiệp sẽ trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, còn Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt chiến lược và đặt hàng các nhiệm vụ trọng điểm. TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu Đông Nam Á, có năng lực nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ trong nhiều lĩnh vực chiến lược.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9