Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ: Lời giải cho bài toán phòng vệ thương mại

Thặng dư thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ duy trì đà tăng trưởng kỷ lục

Nửa đầu năm 2026, thặng dư thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục duy trì ở mức cao khi đạt khoảng 114 tỷ USD. Đồng thời, tính đến hết tháng 8/2026, tổng kim ngạch trao đổi hàng hóa giữa hai quốc gia đã chạm mốc 137,42 tỷ USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, sự tăng trưởng vượt bậc này cũng đặt ra không ít thách thức về mặt chính sách thương mại.

Cụ thể là, thị trường Hoa Kỳ hiện chiếm tới 32,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Theo dữ liệu từ Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, tính đến hết tháng 7/2026, Việt Nam đã xuất sắc vươn lên vị trí đối tác thương mại lớn thứ 5 của Hoa Kỳ, tăng 5 bậc so với cùng kỳ năm trước.

Ông Trần Việt Anh - Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn nhận định: "Hiện những người mua ở Mỹ nhập khẩu VN là khách truyền thống, họ sẵn sàng chia sẻ phần thuế Mỹ áp dụng vào người bán 50 - 50 hoặc họ chấp nhận phần thuế đó để duy trì nhà cung cấp tốt tại Việt Nam, những nhà cung cấp đối với họ là nhiều năm đã tạo cho họ nguồn hàng ổn định".

Áp lực từ các luật thuế phòng vệ thương mại mới

Mặc dù đạt nhiều kết quả ấn tượng, các nhóm ngành chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giày, điện tử, gỗ và nông thủy sản đang phải đối mặt với nguy cơ gia tăng các rào cản kỹ thuật. Bên cạnh đó, việc mở rộng thị phần liên tục cũng khiến hàng hóa xuất khẩu rơi vào tầm ngắm điều tra từ chính quyền sở tại.

Ông Đỗ Ngọc Hưng - Tham tán Thương mại, Trưởng cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cảnh báo: "Ví dụ như mặt hàng dệt may da giày chúng ta đang đứng đầu trong xuất khẩu sang Hoa Kỳ, thị phần ngày càng mở rộng, giá trị gia tăng càng cao đồng nghĩa với việc sẽ tăng các cuộc điều tra về phòng vệ thương mại, chống bán phá giá trong thời gian tới". 

Kỳ vọng đột phá từ Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ

Do đó, các bước tiến tích cực trong sản xuất nội địa và kim ngạch xuất khẩu thời gian qua đang trở thành đòn bẩy quan trọng cho tiến trình đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ (ART). Đặc biệt, hiệp định được kỳ vọng sẽ thiết lập khuôn khổ pháp lý ổn định, giảm thiểu các tranh chấp thương mại phát sinh.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, nền kinh tế hai nước có tính chất bổ trợ lẫn nhau rất lớn. Vì vậy, việc thúc đẩy hiệp định sẽ giúp kết nối thế mạnh về máy móc, công nghệ, năng lượng, hàng không của Hoa Kỳ với năng lực chế biến, hàng tiêu dùng và nông sản của Việt Nam.

Bên cạnh đó, nhấn mạnh vai trò cốt lõi của ngành sản xuất, ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh nhận định dù bắt đầu từ công đoạn gia công lắp ráp, chính hoạt động sản xuất mới tạo tiền đề tích lũy năng lực và kéo theo sự phát triển của các yếu tố kinh tế khác, do đó lĩnh vực này cần nhận được sự ưu tiên hàng đầu.

Đồng thời, để hỗ trợ quá trình đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ diễn ra thuận lợi, ông Đỗ Ngọc Hưng - Tham tán Thương mại, Trưởng cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ khuyến nghị các doanh nghiệp trong nước cần chủ động nâng cao năng lực nội tại. Cụ thể là, doanh nghiệp phải tăng cường hàm lượng công nghệ đầu vào và tối ưu hóa các nền tảng phát triển sẵn có của Việt Nam. Nhờ vậy, các đơn vị sản xuất mới có thể chủ động phòng tránh hiệu quả những cáo buộc điều tra phòng vệ thương mại, luật chống bán phá giá, cũng như các nghi ngại về việc sử dụng nguyên liệu từ nước thứ ba khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Nhờ đó, thông qua các nỗ lực đàm phán cấp Chính phủ và phản ứng linh hoạt từ phía doanh nghiệp, Hiệp định thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ hứa hẹn sẽ khai phá nhiều dư địa hợp tác mới, đưa quan hệ kinh tế - thương mại hai nước phát triển bền vững.