Hành trình 16 năm Apple thay đổi quan điểm về MacBook có màn hình cảm ứng

MacBook Pro mới sử dụng tấm nền OLED hai lớp (tandem OLED), có độ sáng tối đa 2.000 nit, tần số quét 120 Hz, chip M5 Pro hoặc M5 Max và được bổ sung Dynamic Island. Điểm đáng chú ý là tấm cảm ứng được tích hợp trực tiếp vào tấm nền thay vì sử dụng một lớp cảm ứng dán thêm bên trên. Apple cũng thiết kế lại bản lề nhằm hạn chế rung màn hình khi người dùng chạm vào.

Trên macOS 27, các thao tác chạm được chuyển thành những cú nhấp chuột, đồng thời hỗ trợ vuốt để cuộn, chụm để phóng to, kéo thả và chạm hai lần để phóng to cửa sổ. Sản phẩm có giá khởi điểm 2.899 USD đối với phiên bản 14 inch và 3.399 USD đối với phiên bản 16 inch. Apple bắt đầu nhận đặt trước từ ngày 28/10 và dự kiến mở bán từ ngày 6/11.

Trao đổi với Steven Levy của WIRED, John Ternus, người vừa đảm nhiệm vị trí CEO Apple khoảng hai tháng, chỉ mỉm cười và nói: “Who knew?” (Ai mà ngờ được?).

Câu trả lời ngắn gọn này gợi lại một câu chuyện kéo dài gần 16 năm. Ngay từ tháng 2/2026, khi MacBook Pro màn hình cảm ứng mới chỉ xuất hiện dưới dạng tin đồn, M.G. Siegler đã đăng bài trên Spyglass, nhắc lại phát biểu nổi tiếng của Tim Cook về việc kết hợp “lò nướng bánh và tủ lạnh”, đồng thời đặt câu hỏi liệu những tuyên bố trước đây có trở thành điều khiến Apple phải đối mặt hay không.

Trong gần 16 năm, nhiều lãnh đạo cấp cao của Apple từng lên tiếng phản đối việc trang bị màn hình cảm ứng cho máy Mac. Những phát biểu dưới đây cho thấy quan điểm của hãng đã được duy trì, giải thích và dần thay đổi như thế nào qua từng giai đoạn.

Steve Jobs: Màn hình cảm ứng không phù hợp với laptop (10/2010)

Tại sự kiện Back to the Mac diễn ra ngày 20/10/2010 ở Cupertino, Apple giới thiệu MacBook Air mới và hé lộ OS X Lion. Khi đó, CEO Steve Jobs giải thích lý do hãng không lựa chọn màn hình cảm ứng cho máy Mac.

Theo Steve Jobs, Apple đã tiến hành nhiều thử nghiệm với người dùng và nhận thấy phương án này không hiệu quả. Ông cho rằng bề mặt cảm ứng không nên được đặt theo phương thẳng đứng. 

Dù tạo được ấn tượng trong các buổi trình diễn, thao tác chạm trên màn hình dựng đứng sẽ khiến người dùng nhanh mỏi tay, thậm chí có cảm giác cánh tay như muốn rời ra nếu sử dụng trong thời gian dài. Ông đánh giá cách bố trí này không phù hợp về mặt công thái học, bởi bề mặt cảm ứng nên được đặt theo phương ngang. Đó cũng là lý do Apple lựa chọn bàn rê (trackpad).

Theo ông, bàn rê đa điểm (multitouch trackpad) là giải pháp tốt nhất để đưa khả năng cảm ứng đa điểm lên laptop. Đây là phát biểu nền tảng mà về sau Apple và giới bình luận nhiều lần nhắc lại khi đề cập đến khả năng trang bị màn hình cảm ứng cho máy Mac.

Tim Cook: Không nên ép các thiết bị hợp nhất (4/2012)

Ngày 24/4/2012, trong cuộc gọi báo cáo kết quả kinh doanh quý II năm tài chính 2012, nhà phân tích Toni Sacconaghi thuộc Sanford Bernstein đặt câu hỏi với CEO Tim Cook về khả năng hội tụ giữa MacBook Air và iPad, trong bối cảnh Windows 8 đang đặt cược vào màn hình cảm ứng.

Tim Cook cho biết, bất kỳ sản phẩm nào cũng có thể bị ép hợp nhất, nhưng vấn đề nằm ở những đánh đổi đi kèm. Nếu phải thỏa hiệp quá nhiều, sản phẩm cuối cùng có thể không làm hài lòng bất kỳ nhóm người dùng nào. Cook lấy ví dụ về việc kết hợp lò nướng bánh với tủ lạnh, cho rằng một thiết bị như vậy khó có thể mang lại trải nghiệm khiến người dùng hài lòng.

Ông nhấn mạnh rằng việc gộp hai thiết bị sẽ khiến cả hai phải đánh đổi những đặc tính riêng, từ đó không còn đáp ứng tốt nhu cầu của từng nhóm người dùng. Cook kết luận: “We're not going to that party” (Chúng tôi sẽ không tham gia cuộc chơi đó).

Theo ông, các đối thủ có thể lựa chọn hướng đi này “from a defensive point of view” (để phòng thủ), trong khi Apple sẽ tiếp tục phát triển hai dòng sản phẩm riêng biệt, phục vụ hai nhóm nhu cầu khác nhau.

Phát biểu về “lò nướng bánh và tủ lạnh” sau đó trở thành một trong những tuyên bố nổi tiếng nhất của Apple khi nói về khả năng hợp nhất Mac và iPad, cũng như việc đưa màn hình cảm ứng lên máy tính Mac.

Phil Schiller: Phải cân nhắc công thái học và sự khác biệt giữa Mac với iOS (10/2015)

Tháng 10/2015, khi Apple làm mới dòng iMac, Phil Schiller - Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tiếp thị toàn cầu, trao đổi với Steven Levy của Backchannel về khả năng trang bị màn hình cảm ứng cho máy tính Mac.

Schiller cho biết Apple đã nghiên cứu vấn đề này khá kỹ lưỡng và nhận thấy việc đưa tay lên thao tác trên màn hình không mang lại sự thoải mái trong một số tình huống sử dụng máy tính để bàn.

Theo Schiller, với máy tính để bàn có bàn phím cố định, người dùng phải với tay lên màn hình để thực hiện các thao tác cảm ứng. Điều này tạo ra sự bất tiện xét trên phương diện công thái học.

Ông nhấn mạnh rằng Mac và iOS là hai thế giới “khác nhau một cách có chủ đích”. Theo cách tiếp cận của Apple, việc duy trì sự khác biệt giúp hãng tối ưu hóa từng nền tảng thay vì kết hợp chúng thành một trải nghiệm "mẫu số chung nhỏ nhất", chỉ đáp ứng ở mức độ giới hạn những yêu cầu riêng của mỗi bên.

Jony Ive: Apple đã cân nhắc màn hình cảm ứng từ nhiều năm trước (10/2016)

Cuối tháng 10/2016, Apple ra mắt MacBook Pro với Touch Bar, một dải cảm ứng nhỏ thay thế hàng phím chức năng truyền thống.

Trong cuộc phỏng vấn với Connie Guglielmo - Tổng biên tập CNET, Jony Ive - Giám đốc Thiết kế của Apple, cho biết hãng đã cân nhắc việc trang bị màn hình cảm ứng cho Mac từ “nhiều, nhiều năm trước”, nhưng nhận thấy máy Mac không phải là nền tảng phù hợp.

Khi được hỏi cụ thể về lý do, Ive cho biết quyết định này xuất phát từ nhiều lý do thực tế, đồng thời giải thích rằng việc đi sâu vào các chi tiết có thể khiến ông tiết lộ những vấn đề mà Apple đang nghiên cứu. Thay vì đưa màn hình cảm ứng lên toàn bộ máy tính, Apple lựa chọn Touch Bar như một hướng đi khác. Ive gọi đây là “the beginning of a very interesting direction” (khởi đầu của một hướng đi rất thú vị).

Phil Schiller: Không thể tối ưu hóa cả hai nền tảng theo cùng một cách (11/2016)

Trong bài viết “Apple Goes Part Time on Touch” của Steven Levy trên Backchannel vào giữa tháng 11/2016, Phil Schiller tiếp tục giải thích rõ hơn về quan điểm của Apple.

Theo Schiller, hãng phải xem xét vấn đề trên phạm vi toàn bộ nền tảng. Nếu laptop được trang bị màn hình cảm ứng, Apple cũng phải tính đến khả năng đưa công nghệ này lên máy tính để bàn. Tuy nhiên, ông cho rằng cách tiếp cận đó sẽ dẫn đến những tình huống thiếu hợp lý.

Schiller đặt câu hỏi: “Can you imagine a 27-inch iMac where you have to reach over the air to try to touch and do things? That becomes absurd.” Ông cho rằng việc người dùng phải vươn tay qua khoảng không để chạm vào màn hình một chiếc iMac 27 inch là điều vô lý.

Theo ông, ban đầu Apple cảm thấy màn hình cảm ứng không phù hợp với máy Mac, nhưng vẫn để các nhóm nghiên cứu thử nghiệm nhiều lần vì hãng có thể đã sai. Sau quá trình đó, Apple càng tin rằng đây không phải hướng đi đúng đắn và nhận định ban đầu của hãng là chính xác.

Schiller kết luận: “You can't optimize for both… It's the lowest common denominator thinking.” (Không thể tối ưu cho cả hai. Đó là lối nghĩ mẫu số chung nhỏ nhất).

Craig Federighi: Thao tác chạm trên màn hình gây mỏi tay (6/2018)

Tại WWDC 2018, khi Apple hé lộ kế hoạch đưa các ứng dụng iOS lên máy Mac, về sau được triển khai thông qua Catalyst, nhiều người bắt đầu suy đoán rằng máy Mac có thể sớm được trang bị màn hình cảm ứng. Trong cuộc phỏng vấn với Lauren Goode của WIRED, Craig Federighi, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần mềm của Apple, đã bác bỏ suy đoán này.

Theo Federighi, trải nghiệm sử dụng Mac được thiết kế dựa trên việc người dùng đặt tay trên một bề mặt. Việc phải nhấc tay lên để chạm vào màn hình sẽ khiến người dùng nhanh mỏi.

WIRED nhận xét Federighi không mặn mà với màn hình cảm ứng trên máy tính. Khi đề cập đến các mẫu laptop cảm ứng của đối thủ, ông xem chúng như những thử nghiệm và cho biết Apple chưa từng nhìn vào những sản phẩm đó với suy nghĩ làm sao để nhanh chóng đuổi kịp?

Phil Schiller: Nên tập trung cải thiện bàn phím và bàn rê (11/2019)

Ngày 13/11/2019, Apple ra mắt MacBook Pro 16 inch cùng bàn phím cắt kéo mới. Trong cuộc phỏng vấn với Roger Cheng của CNET, Phil Schiller được hỏi liệu việc bổ sung màn hình cảm ứng cho Mac có phải là một sự thỏa hiệp hay không.

Schiller cho biết, nguồn lực kỹ thuật nên được dành để mang lại trải nghiệm bàn phím và bàn rê tốt nhất có thể trên máy Mac. Đây cũng là điều mà Apple cho rằng khách hàng mong muốn hãng tập trung thực hiện.

Schiller đồng thời bác bỏ ý tưởng hợp nhất Mac và iPad. Ông cho rằng việc kết hợp hai nền tảng có thể tạo ra một thứ lưng chừng và những thứ lưng chừng không bao giờ tốt bằng từng thứ riêng lẻ.

Quan điểm này tiếp tục thể hiện định hướng của Apple trong việc phát triển hai dòng thiết bị riêng biệt, thay vì cố gắng tạo ra một sản phẩm kết hợp các đặc điểm của cả hai.

Craig Federighi: macOS Big Sur không được thiết kế để chuẩn bị cho màn hình cảm ứng (11/2020)

Tháng 11/2020, khi những chiếc Mac đầu tiên sử dụng chip M1 ra mắt, Craig Federighi trao đổi với Andrew Griffin của The Independent về những suy đoán liên quan đến khả năng hỗ trợ cảm ứng trên macOS.

Federighi cho biết khi Apple phát hành Big Sur, một số bài viết đã nhận định giao diện hệ điều hành này cho thấy hãng đang chuẩn bị đưa màn hình cảm ứng lên máy Mac.Tuy nhiên, ông cho biết giao diện macOS Big Sur được Apple thiết kế và phát triển theo hướng mà hãng cảm thấy thoải mái, tự nhiên nhất, hoàn toàn không tính đến việc chuẩn bị cho các thao tác cảm ứng.

Đáng lưu ý, lần này Federighi không tuyên bố Apple sẽ không bao giờ làm máy Mac cảm ứng. Ông chỉ phủ nhận việc giao diện Big Sur được xây dựng nhằm chuẩn bị cho khả năng này.

John Ternus: Mac được tối ưu cho thao tác gián tiếp (10/2021)

Cuối tháng 10/2021, Apple ra mắt MacBook Pro 14 inch và 16 inch với thiết kế màn hình có tai thỏ. Trong cuộc phỏng vấn với Joanna Stern của The Wall Street Journal, John Ternus, khi đó là Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng, được hỏi vì sao Mac không có Face ID hoặc màn hình cảm ứng.

Ternus cho biết, iPad là thiết bị cảm ứng được Apple tối ưu hóa hoàn toàn cho phương thức tương tác này, trong khi Mac được thiết kế để phục vụ thao tác gián tiếp thông qua các phương tiện nhập liệu khác. Apple chưa nhận thấy lý do cần thay đổi định hướng.

Năm năm sau, Ternus trên cương vị là CEO, trở thành người giới thiệu chiếc Mac cảm ứng đầu tiên.

Những tín hiệu thay đổi quan điểm từ năm 2022 đến 2024

Từ năm 2022, cách Apple phản hồi về khả năng trang bị màn hình cảm ứng cho Mac bắt đầu trở nên mềm mỏng hơn. Ngày 25/10/2022, tại hội nghị WSJ Tech Live, Joanna Stern đặt câu hỏi với Craig Federighi và Greg Joswiak về việc liệu Apple có sản xuất máy Mac cảm ứng hay không. Thay vì đưa ra lời bác bỏ dứt khoát như trước, Federighi chỉ trả lời ngắn gọn: “Who's to say?” (Ai mà biết được?).

Câu trả lời này cho thấy sự khác biệt so với những tuyên bố trước đó, khi các lãnh đạo Apple nhiều lần khẳng định màn hình cảm ứng không phù hợp với máy Mac.

Đến tháng 5/2024, trong bài đánh giá iPad Pro M4 của Joanna Stern trên The Wall Street Journal, Tom Boger - Phó chủ tịch tiếp thị sản phẩm Mac và iPad, vẫn duy trì quan điểm rằng hai dòng thiết bị được phát triển để bổ trợ cho nhau. Ông chia sẻ: “We don't see them as competing devices. We see them as complementary devices.” (Chúng tôi không xem chúng là thiết bị cạnh tranh nhau, mà là bổ trợ cho nhau).

Theo Boger, iPad luôn là thiết bị ưu tiên cảm ứng, trong khi Mac hướng đến phương thức thao tác gián tiếp. Ông cũng nhấn mạnh, MacOS thuộc về một mô hình điện toán rất khác.

Dù vậy, khi được hỏi liệu Apple có bao giờ thay đổi quan điểm hay không, Boger không khẳng định hãng sẽ giữ nguyên lập trường mãi mãi. Ông trả lời: “Oh, I can't say we never change our mind.” (Tôi không thể nói là chúng tôi chẳng bao giờ đổi ý).

Sau gần 16 năm, Apple đưa màn hình cảm ứng lên Mac

Từ nhận định của Steve Jobs rằng thao tác trên màn hình dựng đứng khiến người dùng mỏi tay, đến phép so sánh nổi tiếng của Tim Cook về việc kết hợp lò nướng bánh với tủ lạnh, Apple đã mất gần 16 năm để đi đến quyết định trang bị màn hình cảm ứng cho MacBook Pro.

Dù vậy, trong cuộc phỏng vấn với WIRED, John Ternus vẫn nhấn mạnh rằng Mac “first and foremost” (trước hết) tiếp tục là thiết bị dành cho phương thức nhập liệu gián tiếp bằng bàn phím và bàn rê. Theo ông, vẫn có những tình huống mà thao tác cảm ứng mang lại sự thoải mái và tiện lợi hơn: “there's times when it's comfortable and handy to have touch”.

Johny Srouji, Giám đốc phần cứng của Apple, cũng đưa ra nhận xét ngắn gọn về sự thay đổi này: “Ten years is a very, very long time” (Mười năm là một khoảng thời gian rất, rất dài).

Việc Apple ra mắt MacBook Pro màn hình cảm ứng cho thấy hãng đã điều chỉnh quan điểm sau nhiều năm duy trì cách tiếp cận riêng biệt đối với Mac và iPad. Tuy nhiên, liệu sản phẩm mới có tránh được điều mà Tim Cook từng cảnh báo về một thiết bị kết hợp nhưng không thực sự làm hài lòng người dùng hay không, câu trả lời cuối cùng vẫn phải chờ trải nghiệm thực tế của người dùng.