Giáo dục A.I. trong trường học: Định hình vai trò người thầy

Đổi mới phương pháp dạy học trong thời đại A.I.

Trí tuệ nhân tạo (A.I.) đang được ứng dụng vào nhiều khâu trong giáo dục, từ chuẩn bị bài giảng đến hỗ trợ học sinh tìm kiếm và xử lý thông tin. Nhờ đó, giáo viên có thêm công cụ thiết kế hoạt động học tập, đồng thời dành nhiều thời gian hơn cho việc hướng dẫn và tương tác với học sinh.

Tại Trường THCS – THPT Hồng Hà, thầy Lâm Văn Học - Phó Hiệu trưởng kiêm Trưởng bộ môn Tin học, cho biết A.I. giúp giáo viên có thêm phương án xây dựng bài giảng. Trên cơ sở kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm sư phạm, thầy cô lựa chọn cách triển khai phù hợp với năng lực, nhu cầu của học sinh.

Bên cạnh đó, phương pháp tổ chức lớp học cũng có sự thay đổi. Thay vì chủ yếu nghe giảng và ghi chép, học sinh được tham gia hoạt động nhóm, trình bày ý kiến và chủ động giải quyết nhiệm vụ học tập. Việc đánh giá kết quả không chỉ giới hạn ở bài kiểm tra viết mà còn thông qua phiếu học tập, dự án và các sản phẩm thực hành.

Sự thay đổi này đòi hỏi giáo viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn phải biết tổ chức hoạt động, khơi gợi khả năng tự học và hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế.

Tích hợp 12 tiết học A.I. vào chương trình hiện hành

Tại Trường THCS – THPT Hồng Hà, nhà trường áp dụng mô hình lớp học đảo ngược, trong đó học sinh chuẩn bị bài trước khi đến lớp. Nhờ vậy, thời gian học trực tiếp có thể được dành nhiều hơn cho thảo luận, thực hành và giải đáp những nội dung chưa hiểu.

Theo ông Trịnh Vĩnh Thanh - Phó Hiệu trưởng thường trực nhà trường, mô hình này giúp tiết kiệm khoảng 15 phút trong mỗi tiết học để tổ chức các hoạt động khác. Nhà trường dự kiến tích hợp 12 tiết học A.I. theo hướng dẫn của Bộ vào 35 tuần thực học, thay vì bố trí thêm các tiết riêng.

Để phục vụ việc giảng dạy, trường đã đầu tư 4 phòng máy với khoảng 200 máy tính, được trang bị các phần mềm cần thiết.

Cụ thể, nhà trường dự kiến tích hợp 12 tiết học A.I. vào 35 tuần thực học, đồng thời áp dụng mô hình lớp học đảo ngược nhằm tăng thời gian thực hành và trao đổi giữa giáo viên với học sinh. Bên cạnh đó, trường đã đầu tư phòng máy, máy tính và các phần mềm cần thiết để phục vụ công tác giảng dạy.

Việc tích hợp nội dung A.I. vào chương trình hiện hành hướng đến mục tiêu hạn chế phát sinh thêm thời lượng học tập. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai còn phụ thuộc vào cách thiết kế bài học và khả năng hướng dẫn học sinh vận dụng công nghệ.

Học sinh cần biết kiểm chứng thông tin do A.I. cung cấp

A.I. có thể đưa ra lời giải hoặc phản hồi chỉ sau một câu lệnh. Tuy nhiên, câu trả lời nhanh không đồng nghĩa với thông tin chính xác, cũng không bảo đảm người học đã hiểu bản chất vấn đề.

Theo Thạc sĩ Trần Triệu Quân - giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Tài chính (UEF), học sinh cần được hướng dẫn sử dụng A.I. để hỗ trợ tìm kiếm thông tin, đồng thời biết đối chiếu kết quả với những nguồn đáng tin cậy. Đây là cơ sở để hình thành tư duy phản biện và khả năng học tập chủ động.

Em Đoàn Ngọc Bảo Trâm - học sinh lớp 12A15 - Trường THPT Bùi Thị Xuân, TP. Hồ Chí Minh, cho biết các tiết học giúp em biết ứng dụng A.I. vào học tập và chủ động kiểm chứng thông tin, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ.

Do đó, mục tiêu của giáo dục A.I. không dừng lại ở việc giúp học sinh thành thạo thao tác công nghệ. Quan trọng hơn, các em cần biết đặt câu hỏi, đánh giá độ tin cậy của thông tin và tự chịu trách nhiệm với kết quả học tập.

Đạo đức số và vai trò định hướng của người thầy

Bên cạnh kỹ năng sử dụng công nghệ, giáo dục đạo đức và trách nhiệm trong môi trường số là yêu cầu không thể tách rời. Học sinh cần hiểu những giới hạn của A.I., sử dụng công cụ trung thực và tránh để công nghệ làm thay quá trình suy nghĩ của bản thân.

Tại Trường THPT Bùi Thị Xuân, nhà trường đã mời chuyên gia từ Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh tập huấn cho gần 20 giáo viên, giúp đội ngũ tiếp cận nội dung, cấu trúc chương trình và phương pháp triển khai 12 tiết học A.I.

Thầy Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, nhấn mạnh việc hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ đúng cách, duy trì tư duy độc lập và làm chủ công cụ thay vì lệ thuộc vào A.I.

Cùng quan điểm này, Giáo sư Trương Nguyện Thành - Đại học Utah (Mỹ), cho rằng giáo dục A.I. cần đi cùng việc hình thành ý thức trung thực và trách nhiệm. Học sinh phải hiểu đâu là giới hạn của công nghệ, không để A.I. thay thế tư duy của chính mình.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào hoạt động học tập, vai trò của người thầy không mất đi mà chuyển dịch theo hướng định hướng, kiểm chứng và phát triển năng lực tự học. Công nghệ có thể hỗ trợ tiếp cận tri thức, nhưng tư duy phản biện, khả năng đánh giá thông tin và trách nhiệm cá nhân vẫn cần được hình thành thông qua quá trình giáo dục.