Áo dài Việt Nam và góc nhìn phương xa
Khi mặc chiếc áo dài Việt Nam, nhiều khách nước ngoài không chỉ thích thú mà còn cảm nhận: Áo dài chính là biểu tượng sức mạnh đoàn kết văn hóa dân tộc và bản sắc rất riêng của văn hóa truyền thống Việt Nam.
Ông Dang Vu - một du khách Mỹ nói với tôi: “Tôi và gia đình thường mặc áo dài truyền thống Việt Nam trong các buổi ngoại giao, đàm phán công việc cũng như giao lưu bạn bè. Nhiều đối tác, bạn bè của tôi rất thích chiếc áo dài Việt khiến tôi rất tự hào. Chỉ cần mặc chiếc áo dài là tôi có cảm giác đang chung tay giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc của người Việt. Thật đáng tự hào khi Việt Nam có một di sản văn hóa áo dài rất uyển chuyển mà lại rất trang trọng, hiện đại”.
Mới đây, trong chuyến tham quan triển lãm văn hóa Việt Nam tại Đài Loan, tôi thật bất ngờ khi thấy tại triển lãm đã tái hiện một bức tranh khá đầy đủ về lịch sử và văn hóa Việt Nam qua các thời kỳ, đặc biệt là từ thời triều Nguyễn với những mô hình trải nghiệm, góc tìm hiểu về văn hóa dân tộc cùng những hiện vật cổ xưa được lưu giữ với lời chú giải rõ ràng. Trong đó, ấn tượng nhất là gian hàng với chiếc áo dài ngũ thân được giới thiệu là trang phục truyền thống của người Kinh.
Sở dĩ áo dài ngũ thân có tên gọi như vậy là vì loại trang phục này được ghép bởi 5 thân (5 vạt) gồm 2 thân trước, 2 thân sau đối nhau ở trước ngực và sau lưng, thân thứ 5 ở phía trước nằm bên phải, trong thân thứ nhất. Áo dài ngũ thân được định hình từ thời Chúa Nguyễn Phúc Khoát (1739 - 1765). Chúa Nguyễn Phúc Khoát là người có công khai sáng và hoàn thiện chiếc áo dài Việt Nam ở xứ Đàng Trong (để phân biệt với trang phục của những khách trú người Trung Hoa).
Chiếc áo dài ngũ thân chịu ảnh hưởng chung của tư tưởng Nho giáo: Tam cương ngũ thường đối với nam giới; Tam tòng, tứ đức với phụ nữ đã trở thành nền tảng đạo đức xã hội và luân lý. Áo dài có ngũ (năm) thân, tượng trưng phụ mẫu hai bên và chính người mang áo. Năm hạt nút cài áo mang ý nghĩa ngũ thường: Nhân - lễ - nghĩa - trí - tín, cho thấy người mang áo tôn trọng nghi lễ làm người trong xã hội.
Áo dài ngũ thân nữ có những bước phát triển rực rỡ sau cuộc cách tân của họa sĩ Cát Tường nhưng áo nam gần như biến mất khỏi sinh hoạt thường nhật kể từ sau năm 1945.
Mới đây, một đoàn du khách Hong Kong 29 người, đã thuê áo dài Năm Tuyền để trải nghiệm và mặc trong suốt những ngày du lịch tại Việt Nam. Họ