Văn hóa - Giải trí

Đánh thức di sản văn hóa cho tương lai

TP. Hồ Chí Minh vừa tổ chức Hội nghị Di sản văn hóa toàn thành triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025-2030). Đây là dịp nhìn lại toàn bộ di sản văn hóa của thành phố - nguồn tài nguyên vô giá cho sự phát triển trong giai đoạn mới.

Chuyển đổi tư duy

TP. Hồ Chí Minh hiện có 321 di tích lịch sử - văn hóa (4 di tích quốc gia đặc biệt, 99 di tích quốc gia, 218 di tích cấp thành phố) cùng 226 công trình, địa điểm được đưa vào danh mục kiểm kê di tích (được ứng xử như di tích cấp thành phố). Có sự hiện diện của 15 di sản văn hóa (DSVH) phi vật thể, có 3 DSVH phi vật thể đại diện của nhân loại… Di sản của 3 địa phương hợp nhất vừa phong phú về loại hình vừa đa dạng về lịch sử, địa văn hóa: từ di sản đô thị Sài Gòn - Gia Định, hệ thống công nghiệp - dịch vụ hiện đại của Bình Dương đến các giá trị văn hóa - biển đảo đặc trưng của Bà Rịa - Vũng Tàu.

Nhiều loại hình di sản văn hóa tồn tại và phát triển tại TP. Hồ Chí Minh (Ảnh: Ngọc Tuyết)

Theo phó giáo sư, tiến sĩ Đặng Văn Bài - Phó chủ tịch Hội đồng DSVH quốc gia - để phát huy hiệu quả thế mạnh vượt trội này sau hợp nhất, TP. Hồ Chí Minh cần có sự chuyển đổi tư duy chiến lược, biến di sản từ trách nhiệm bảo tồn thành nguồn lực kinh tế và bản sắc cho sự phát triển bền vững.

Trước hết, cần chuyển đổi tư duy từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn di sản sống. Di sản không thể khoanh vùng bảo vệ mà cần được tích hợp vào đời sống đô thị, trở thành không gian thực hành nghệ thuật, nơi giao dịch của các ngành công nghiệp văn hóa, qua đó nuôi dưỡng đời sống văn hóa trong chính nó và tạo ra nguồn thu để tự bảo tồn.

“Việc TP. Hồ Chí Minh chủ trương mở rộng khu vực cảng Nhà Rồng cho Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là tín hiệu vui khi tạo ra sức sống mới cho di sản và cả du lịch thành phố” - phó giáo sư, tiến sĩ Đặng Văn Bài nhận định.

Đặc biệt, cần tư duy đột phá trong chuyển đổi vai trò từ quản lý độc quyền sang kiến tạo và hỗ trợ cơ chế, chính sách để cộng đồng và tư nhân trở thành chủ thể chính của sự nghiệp bảo tồn DSVH. TP. Hồ Chí Minh mở rộng đòi hỏi nguồn lực khổng lồ cho công tác DSVH, phải chuyển từ phụ thuộc ngân sách sang xã hội hóa thông qua cơ chế hợp tác công tư.

Bà Lê Tú Cẩm - Chủ tịch Hội DSVH TP. Hồ Chí Minh - cho rằng hợp tác công - tư đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn DSVH nhưng do chưa được thể chế hóa đầy đủ như các lĩnh vực khác nên việc thực hiện và huy động nguồn lực xã hội vẫn gặp nhiều khó khăn. Bà Lê Tú Cẩm đề xuất sớm thể chế hóa cơ chế hợp tác này với quy định rõ ràng nhằm đảm bảo hài hòa quyền lợi các bên cho mục tiêu chung: gìn giữ và phát huy DSVH.

Phối hợp liên ngành

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu - Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử - TP. Hồ Chí Minh là một đô thị trẻ nhưng giàu lớp trầm tích văn hóa của cả vùng Đông Nam Bộ. Việc xây dựng mô hình bảo tồn - phát huy di sản đô thị theo hướng tích hợp khảo cổ học - quy hoạch - cộng đồng giúp gìn giữ bản sắc đồng thời định hình “hồn đô thị sáng tạo” trong thế kỷ XXI.

Không gian đô thị TP. Hồ Chí Minh là sự kết hợp của nhiều tầng văn hóa (Ảnh: Ngọc Tuyết)

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu đề xuất thành lập Viện Nghiên cứu và Bảo tồn di sản đô thị, độc lập với cơ quan quản lý nhà nước, có chức năng nghiên cứu, tư vấn, giám sát các dự án bảo tồn DSVH.

Cũng theo tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, 2 địa phương mới hợp nhất vào TP. Hồ Chí Minh là Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu có tiềm năng khảo cổ học dưới lòng đất cũng như di sản đô thị trên mặt đất rất lớn. Theo Luật DSVH mới, tất cả di tích muốn khai quật phải nằm trong quy hoạch khảo cổ. Muốn có quy hoạch, phải khảo sát, đánh giá dữ liệu. Vì vậy, cần xây dựng ngay cơ sở dữ liệu di sản khảo cổ - đô thị số hóa phục vụ quy hoạch và giáo dục.

Ông Trần Hữu Phúc Tiến (Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP. Hồ Chí Minh) nêu trường hợp mỏ neo cổ (1862) biến mất sau khi công viên Bến Bạch Đằng được chỉnh trang hay nhiều hiện vật được phát hiện khi thi công metro không biết về đâu.

“Việc quy hoạch khảo cổ theo Luật DSVH mất rất nhiều thời gian. Để giải quyết vấn đề trước mắt, nên chăng Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh cần tham mưu cho thành phố quy định tất cả công trình xây dựng cơ sở hạ tầng mới đã được duyệt trước khi phá dỡ hay thi công phải tiến hành khảo cổ” - ông Trần Hữu Phúc Tiến gợi ý. Ông còn đề xuất thiết lập đường dây nóng để người dân báo cáo các trường hợp xâm phạm di tích…

Nguồn: Phụ nữ

Tin liên quan

''Bật chế độ kiếm tiền'' cho di sản TP. Hồ Chí Minh

''Bật chế độ kiếm tiền'' cho di sản TP. Hồ Chí Minh

TP. Hồ Chí Minh sau sáp nhập hiện sở hữu lượng di sản lớn, với những di tích, bảo vật tầm cỡ quốc gia, lại là siêu đô thị có hệ thống bảo tàng hiện đại, lượng khách du lịch nhiều của cả nước nên việc tìm cách

"Người giữ hồn di sản": Gìn giữ di sản bằng trái tim nhiệt thành

"Người giữ hồn di sản": Gìn giữ di sản bằng trái tim nhiệt thành

Tại Liên hoan phim Việt Nam 2025, phim tài liệu "Người giữ hồn di sản" do đạo diễn Lê Thanh Lịch và Đặng Minh Hùng (Trung tâm Điện ảnh văn hóa, thể thao và du lịch Việt Nam) thực hiện đã xuất sắc giành giải Bông sen vàng - hạng mục Phim tài liệu.

Ý kiến của bạn
Bình luận

Có thể bạn sẽ thích

NewZgraphic: Lịch thi đấu ngày 22/11 | Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X

NewZgraphic: Lịch thi đấu ngày 22/11 | Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X

Thể thao 07:17 22/11/2026

(HTV) - Ngày 22/11, Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X tiếp tục diễn ra với nhiều nội dung thi đấu ở các môn bóng đá, bơi, cầu mây bãi biển, billiards và snooker... Khán giả có thể theo dõi các trận đấu, nội dung tranh tài qua các kênh truyền hình và nền tảng số của HTV.

HTV sẵn sàng cho Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh

HTV sẵn sàng cho Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh

Chuyện chúng tôi 12:39 22/11/2026

(HTV) - Sáng 23/11, TP. Hồ Chí Minh sẽ tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể thành phố thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Đồng hành cùng sự kiện, HTV đang khẩn trương chuẩn bị các khâu tác nghiệp, sẵn sàng ghi nhận và truyền tải những thông tin quan trọng đến khán giả.

Thị trường ngày 22/11: Giá vàng tiếp tục trượt dài | NewZMoney

Thị trường ngày 22/11: Giá vàng tiếp tục trượt dài | NewZMoney

Kinh doanh 08:00 22/11/2026

(HTV) - Giá vàng miếng và vàng nhẫn hôm nay tiếp tục trượt dài ở cả hai chiều. Giá dầu thế giới ghi nhận một tuần đi xuống trong bối cảnh lo ngại dư cung ngày càng lớn, cùng với hoạt động vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz dần phục hồi.

Những môn thể thao mới toanh tại Đại hội Thể thao toàn quốc 2026

Những môn thể thao mới toanh tại Đại hội Thể thao toàn quốc 2026

Thể thao 08:00 22/11/2026

Lần đầu góp mặt tại một kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc, Esports, Roller Sports, Pickleball và MMA mang đến những sắc thái mới, phản ánh sự vận động của thể thao hiện đại và xu hướng đa dạng hóa các môn thi đấu.

Xem thêm