Chuyên gia đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế lên 2 tỷ đồng đối với ngành bán lẻ

Quy định mới nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ kinh doanh lên mức 1 tỷ đồng/năm đã mang lại tin vui cho hơn 2,5 triệu hộ kinh doanh siêu nhỏ trên cả nước, giúp giảm bớt đáng kể nghĩa vụ tài chính trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, khi đi sâu vào thực tế tại các chợ truyền thống, trong cùng một nhóm thuế lại đang tồn tại hai diễn biến tâm lý hoàn toàn trái ngược.

Những hộ có mức doanh thu vừa khéo vượt qua ngưỡng 1 tỷ đồng thì vô cùng phấn khởi. Ngược lại, những hộ có quy mô lớn hơn, với mức doanh thu dao động sát ngưỡng 3 tỷ đồng/năm lại đang nơm nớp lo ngại, xuất hiện tâm lý co cụm, không dám đẩy mạnh bán hàng vì sợ bị áp mức thuế cao hơn khi "nhảy nhóm".

Ghi nhận tại chợ Tân Định (TP. Hồ Chí Minh) – một trong những ngôi chợ sầm uất với phân khúc hàng hóa cao cấp, bầu không khí kinh doanh thời gian qua khá trầm lắng. Sở hữu hai sạp hàng tại đây và thuộc nhóm 2 (doanh thu từ 1 đến 3 tỷ đồng/năm), ông Nguyễn Văn Long ngao ngán thừa nhận, suốt 20 năm bám chợ, chưa bao giờ ông thấy nản lòng như hai năm trở lại đây. Để duy trì và giảm thiểu chi phí vận hành, ông phải tự mình gánh vác mọi công việc, từ làm chủ, đứng bán cho đến tự mày mò làm sổ sách kế toán.

Nghịch lý kinh doanh: "Sợ siêng" vì lo vượt ngưỡng

Nỗi sợ lớn nhất của những tiểu thương như ông Long là việc kiểm soát doanh số sao cho không chạm tới vách ngăn của nhóm thuế tiếp theo.

Đồng quan điểm, bà Trần Thu Thái - Một tiểu thương khác tại chợ Tân Định, phân tích về đặc thù vốn nặng lời mỏng của ngành bán lẻ: "Chợ Tân Định kinh doanh hàng cao cấp, tiền vốn bỏ ra rất lớn nhưng tiền lời thu về lại rất ít. Mang tiếng là doanh thu 3 tỷ đồng nhưng thực chất tiền vốn đã nằm chễm chệ trong phần lớn con số đó rồi. Có những món hàng chúng tôi đâu có lời nổi 10%, chỉ quanh quẩn 5 đến 6%. Vốn ứ đọng mà giờ làm nhiều hơn thì không dám, nói thật là giờ có muốn siêng cũng không dám siêng vì sợ doanh thu vừa vượt ngưỡng một chút là tiền đóng thuế ăn hết vào tiền lời".

"Nút thắt" từ phương thức quản lý theo mã định danh

Sự lo ngại của các tiểu thương hoàn toàn có cơ sở khi đối chiếu với các quy định kỹ thuật của Nghị định 68 về quản lý thuế. Hiện nay, ngành thuế thực hiện quản lý hộ kinh doanh theo mô hình hai lớp: kết hợp mã định danh cá nhân và địa điểm kinh doanh.

Theo đó, mỗi người nộp thuế phải sử dụng mã định danh cá nhân của mình để kê khai tập trung tổng doanh thu và nghĩa vụ thuế của toàn bộ các địa điểm kinh doanh trên cùng một hồ sơ. Chính việc cộng dồn doanh thu này khiến các hộ kinh doanh có nhiều sạp hàng hoặc cửa hàng nhỏ rất dễ bị đẩy lên nhóm thuế cao hơn.

Bất cập trong cơ chế tính chi phí được trừ:

- Mức thuế suất lớn: Khi doanh thu vượt ngưỡng 3 tỷ đồng, mức thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) có thể lên tới 17% tính trên phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí.

- Hệ thống kế toán chưa đồng bộ: Khác với doanh nghiệp, hộ kinh doanh chưa có hệ thống chứng từ chi phí đầu vào đầy đủ, rõ ràng nên rất khó khăn trong việc chứng minh các khoản được trừ để giảm nhẹ tiền thuế.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Bích - Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ Kế toán và Đại lý thuế BTL, phân tích: "Mức ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng/năm hiện tại theo tôi chỉ thực sự phù hợp với ngành dịch vụ, nơi chi phí chủ yếu là tiền công, tiền lương. Còn đối với ngành mua bán lẻ, mua đi bán lại thì biên độ lợi nhuận rất thấp, chỉ từ 10 đến 15%. Mức lợi nhuận này chưa đủ 200 triệu đồng so với mức khấu trừ gia cảnh của thuế TNCN. Vì vậy, tôi kiến nghị nên nâng ngưỡng điều tiết đối với ngành bán lẻ lên mức 2 tỷ đồng để người dân yên tâm buôn bán".

Ngưỡng qua 3 tỷ thì thuế thu nhập cá nhân là 17% doanh thu - chi phí. Do chi phí được trừ mới nên chưa đầy đủ để hộ kinh doanh nắm như doanh nghiệp. HIện hộ kinh doanh nhóm 2 thì đang bị vấn đề giữa ngưỡng 17% theo doanh thu.

Chuyển mình nhờ số hóa để hướng tới minh bạch

Dù còn những băn khoăn về chính sách, không thể phủ nhận những tín hiệu tích cực từ quá trình chuyển đổi số ngành thuế. Sau gần một năm quyết liệt triển khai các quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, phần lớn các hộ kinh doanh tại TP. Hồ Chí Minh đã bắt đầu hình thành thói quen quản trị mới.

Thay vì kinh doanh theo kiểu "chân chất, truyền thống, không tính được phần trăm" như lời bộc bạch của bà Nguyễn Thị Thoa (tiểu thương chợ Tân Định), nhiều hộ nay đã biết sử dụng thiết bị thông minh để theo dõi doanh thu theo thời gian thực, chủ động kiểm soát biên lợi nhuận, quản lý hàng tồn kho và điều tiết dòng tiền.

Sự thay đổi này là minh chứng cho thấy tư duy kinh doanh của khối kinh tế cá thể đang dần chuyển sang hướng bài bản, chuyên nghiệp và minh bạch hơn. Vấn đề cốt lõi còn lại hiện nay chính là việc các cơ quan chức năng cần tiếp tục lắng nghe, điều chỉnh và hoàn thiện các nấc thang chính sách thuế một cách linh hoạt, tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng để các hộ kinh doanh không còn phải "sợ siêng năng", tự tin mở rộng quy mô và đóng góp thực chất vào sự phát triển của nền kinh tế.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9