Chuyển đổi xanh ngành cơ khí - điện cần vốn, công nghệ

Đầu tư máy móc tiết kiệm năng lượng chưa đồng nghĩa dự án cơ khí - điện đáp ứng tiêu chí xanh. Tại hội thảo, chuyển đổi xanh được đặt trong mối liên hệ giữa hiệu quả thực tế, dữ liệu sản xuất và khả năng tiếp cận vốn.

Chuyển đổi xanh bắt đầu từ nhà máy

Chiều 20/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí - Điện TP. Hồ Chí Minh (HAMEE) tổ chức hội thảo tại Showroom Xuất khẩu, 92-96 Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn. Chương trình nằm trong Tuần lễ kết nối giao thương và giới thiệu sản phẩm ngành cơ khí, điện và công nghệ số năm 2026.

Phát biểu khai mạc, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC chỉ ra những trở ngại về vốn, công nghệ và nhân lực, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông nhấn mạnh: “Chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án quy mô lớn”. Theo đó, doanh nghiệp có thể rà soát các khâu sử dụng nhiều năng lượng, nguyên vật liệu, lựa chọn giải pháp phù hợp khả năng đầu tư và đánh giá kết quả trước khi mở rộng triển khai.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Thế Tùng Lâm - Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh hướng dẫn các yêu cầu môi trường khi đổi mới thiết bị, tái chế và sử dụng năng lượng tái tạo.

Đáng chú ý, theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg, việc xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh đòi hỏi hồ sơ môi trường phù hợp và đáp ứng tiêu chí cụ thể của lĩnh vực dự án.

Đại diện cơ quan chuyên môn lưu ý, việc sử dụng máy móc tiết kiệm điện hay lắp điện mặt trời không tự động khiến toàn bộ nhà máy được xác nhận là dự án xanh. Doanh nghiệp phải xác định đúng phạm vi đầu tư, rà soát nghĩa vụ môi trường và duy trì số liệu đo lường về điện, nước, chất thải, hiệu quả vận hành.

Chuyển đổi xanh từ dữ liệu đến nguồn vốn

Ở khía cạnh công nghệ, bà Nguyễn Thị Hương - Quản lý Đối tác cấp cao và Phát triển Kinh doanh, Công ty ABeam Consulting (Vietnam) đề cập tình trạng dữ liệu mua hàng, sản xuất, tồn kho và tài chính thiếu liên kết. Điều này gây khó khăn khi doanh nghiệp cần đo mức tiêu hao năng lượng, nguyên vật liệu hoặc chứng minh hiệu quả cải thiện môi trường.

Theo phần trình bày của ABeam, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng đánh giá hiện trạng, xác định ưu tiên, chuẩn hóa dữ liệu, tích hợp hệ thống đo lường và mở rộng những giải pháp có hiệu quả. Các nền tảng quản trị như SAP Cloud ERP được giới thiệu nhằm kết nối dữ liệu nhà máy với hoạt động quản trị; công nghệ số hỗ trợ đo lường, nhưng không thay thế các điều kiện pháp lý để được xác nhận dự án xanh.

Về nguồn vốn, ông Nguyễn Quang Thanh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP. Hồ Chí Minh (HFIC) giới thiệu cơ chế hỗ trợ lãi suất đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên.

Theo tài liệu HFIC, mức vốn vay tối đa được hỗ trợ lãi suất là 200 tỷ đồng mỗi dự án, thời gian hỗ trợ tối đa 7 năm; mức hỗ trợ có thể là 50% hoặc 100% phần lãi suất được xác định theo chính sách, tùy lĩnh vực.

Để được xem xét, dự án phải thuộc danh mục phù hợp, được HFIC thẩm định và đáp ứng điều kiện về chủ đầu tư, trong đó có yêu cầu pháp nhân 100% vốn trong nước. Một lưu ý quan trọng là không ký hợp đồng với nhà thầu, nhà cung cấp đối với hạng mục đề nghị hỗ trợ trước khi được phê duyệt.

Bên cạnh các tham luận, phiên tọa đàm trong khuôn khổ hội thảo mở rộng trao đổi về năng lượng tái tạo, tái chế phế liệu, đổi mới thiết bị và quản trị số. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở cân nhắc giải pháp kỹ thuật và khả năng đầu tư để triển khai chuyển đổi xanh phù hợp với điều kiện sản xuất.