Cảnh báo về nhầm lẫn giữa triệu chứng rối loạn tuyến giáp với căng thẳng và mệt mỏi

Tuyến giáp là tuyến nội tiết hình cánh bướm nằm ở vùng cổ trước, nhưng có vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa của cơ thể. Hormone tuyến giáp ảnh hưởng đến hầu hết các hệ cơ quan, bao gồm tim mạch, tiêu hóa, cân nặng, năng lượng, tâm trạng, giấc ngủ, chu kỳ kinh nguyệt, khả năng sinh sản và thai kỳ.

Theo Giáo sư Revital Dresner-Pollak - Trưởng khoa Nội tiết và Chuyển hóa tại Trung tâm Y tế Hadassah, khi tuyến giáp hoạt động quá yếu hoặc quá mạnh, các biểu hiện có thể xuất hiện ở nhiều hệ cơ quan cùng lúc. Do đó, bác sĩ cần đánh giá toàn bộ bức tranh lâm sàng thay vì chỉ dựa vào một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

2 rối loạn phổ biến nhất là suy giáp và cường giáp. Suy giáp xảy ra khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone, làm chậm quá trình chuyển hóa. Người bệnh có thể rơi vào tình trạng mệt mỏi kéo dài, tăng cân hoặc khó giảm cân, táo bón, sợ lạnh, rụng tóc, trầm cảm, khó tập trung hoặc rối loạn kinh nguyệt. Nguyên nhân thường gặp nhất là bệnh tự miễn Hashimoto, ngoài ra có thể do phẫu thuật cắt tuyến giáp, điều trị iốt phóng xạ hoặc xạ trị vùng cổ.

Ngược lại, cường giáp xảy ra khi tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone, khiến chuyển hóa tăng nhanh bất thường. Các biểu hiện thường gặp gồm tim đập nhanh, sụt cân không chủ ý, hồi hộp, khó ngủ, run tay, đi ngoài nhiều lần, sợ nóng, khó thở khi gắng sức hoặc rối loạn kinh nguyệt. Nguyên nhân phổ biến là bệnh tự miễn Graves, các nhân tuyến giáp hoạt động độc lập hoặc tình trạng viêm tuyến giáp tạm thời.

Bác sĩ Meir Frankel - Giám đốc Đơn vị Nội tiết, Đái tháo đường và Chuyển hóa tại Trung tâm Y tế Shaare Zedek - cho biết xét nghiệm máu cơ bản để đánh giá chức năng tuyến giáp gồm TSH, T4 và T3, trong đó, TSH thường là chỉ dấu đầu tiên được sử dụng. Khi tuyến giáp sản xuất quá ít hormone, TSH thường tăng do cơ thể cố kích thích tuyến giáp hoạt động mạnh hơn. Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, TSH thường giảm.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý kết quả xét nghiệm cần được xem xét trong bối cảnh cụ thể của từng người bệnh. Ngưỡng bình thường có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm, đồng thời, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc bệnh nhân từng mắc ung thư tuyến giáp có thể cần các mục tiêu theo dõi khác với những người bình thường.

Các xét nghiệm bổ sung như kháng thể tuyến giáp, siêu âm hoặc xạ hình tuyến giáp không được áp dụng thường quy cho tất cả mọi người. Chúng thường chỉ được chỉ định khi xét nghiệm chức năng tuyến giáp bất thường, khi bác sĩ nghi ngờ bệnh tự miễn hoặc khi phát hiện tuyến giáp to, lệch, có nhân bất thường qua thăm khám.

Việc điều trị phụ thuộc vào loại rối loạn và mức độ bệnh. Suy giáp thường được điều trị bằng thuốc hormone thay thế dùng hằng ngày, nhưng các trường hợp nhẹ không phải lúc nào cũng cần điều trị ngay. Với cường giáp, lựa chọn điều trị có thể gồm thuốc, iốt phóng xạ hoặc phẫu thuật cắt tuyến giáp. Sau điều trị iốt phóng xạ hoặc phẫu thuật, người bệnh thường cần dùng hormone thay thế suốt đời.

Các chuyên gia nhấn mạnh hiệu quả điều trị không xuất hiện tức thì. Cơ thể có thể cần vài tuần để dần trở lại trạng thái cân bằng hormone, tùy thuộc mức độ rối loạn ban đầu và đáp ứng của từng bệnh nhân.

Về chế độ ăn uống và thực phẩm bổ sung, các bác sĩ khẳng định hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh cho thấy một chế độ ăn cụ thể có thể tự cân bằng chức năng tuyến giáp. Chế độ ăn cân bằng, có lượng iốt hợp lý là cần thiết, song không thể thay thế việc chẩn đoán, theo dõi và điều trị y khoa.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên đi kiểm tra nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài như mệt mỏi bất thường, thay đổi cân nặng không rõ nguyên nhân, tim đập nhanh, rối loạn giấc ngủ, rối loạn tiêu hóa, thay đổi tâm trạng hoặc rối loạn kinh nguyệt. Chẩn đoán sớm và điều trị phù hợp có thể giúp phần lớn người bệnh khôi phục cân bằng hormone và cải thiện rõ rệt chất lượng cuộc sống.

Nguồn: TTXVN