TP. Hồ Chí Minh nên có một mùa tập trung trưng bày bảo vật quốc gia

Phóng viên: Bà đánh giá thế nào về việc TP. Hồ Chí Minh vừa có thêm 2 cổ vật được công nhận là bảo vật quốc gia?

Bà Lê Tú Cẩm: Theo tôi, đây là tín hiệu vui. Niềm vui không chỉ nằm ở con số mà còn ở việc bảo vật quốc gia được công nhận lần này thuộc khu vực ngoài nhà nước. Trong tiến trình thực hiện nhiệm vụ về bảo tồn, phát huy giá trị di sản ở TP. Hồ Chí Minh, chúng tôi nhận ra rằng nếu muốn bảo tồn và phát huy tốt, phải có sự kết nối và sáng tạo: kết nối quá khứ với hiện tại, kết nối giữa các loại hình di sản và đặc biệt là kết nối giữa khu vực ngoài công lập và khối hoạt động di sản của nhà nước. Tôi mong nhà nước thể chế hóa sự kết nối giữa khu vực tư và công trong lĩnh vực văn hóa để câu chuyện xã hội hóa ngày càng phát triển và đạt hiệu quả tốt hơn.

* Các bảo vật quốc gia hiện đang trưng bày ở nhiều nơi, thuộc sở hữu của nhà nước và tư nhân. Điều này ảnh hưởng thế nào đến câu chuyện quảng bá và theo bà, cần làm gì để phát huy hiệu quả?

- Ví dụ với bảo vật quốc gia thuộc sở hữu của nhà sưu tầm Phạm Gia Chi Bảo đang trưng bày ở Bảo tàng Gốm thời dựng nước, mình không thể yêu cầu đưa cổ vật này đến trưng bày ở bảo tàng nhà nước. Hay như bảo vật của Chủ tịch Hội Cổ vật TP. Hồ Chí Minh Lê Thanh Nghĩa, sau thời gian trưng bày ở bảo tàng, công chúng đâu thể gõ cửa nhà ông để vào xem.

Chúng ta cần có một thể chế để ngành văn hóa phối hợp ngành du lịch, bảo tàng công lập và ngoài công lập để định kỳ, vào một mùa trong năm sẽ tổ chức trưng bày tập trung tất cả bảo vật. Khi đó, ngành du lịch có thể quảng bá rằng đến TP. Hồ Chí Minh vào thời điểm này có thể chiêm ngưỡng bảo vật quốc gia của Việt Nam. Các đơn vị nên tìm cách quảng bá tour di sản, biến cổ vật thành yếu tố thu hút để vừa kích cầu du lịch tham quan di sản, vừa giới thiệu được lịch sử của một vùng đất, quốc gia.

* Chúng ta có hệ thống cổ vật đa dạng nhưng về khâu thuyết minh, trưng bày, có điều gì khiến bà trăn trở?

- Về thuyết minh, các bảo tàng có thể tham khảo cách làm của Bảo tàng Chứng tích chiến tranh TP. Hồ Chí Minh và một số bảo tàng ở Hà Nội: cung cấp tai nghe để du khách có thể nghe thuyết minh trong suốt hành trình tham quan. Cách này giúp khắc phục hạn chế trong việc truyền tải thông tin và nâng cao trải nghiệm cho khách. Người phụ trách thuyết minh cần là nhân sự am hiểu sâu và có khả năng trò chuyện hấp dẫn, thu hút. Theo tôi, về lâu dài cần triển khai đồng bộ mô hình này.

Trong quá trình gắn bó lâu dài với các bảo tàng, tôi nhận thấy có 2 điều cần lưu ý. Thứ nhất là trình độ của người làm công tác quản lý, nghiệp vụ tại bảo tàng. Thứ hai và cũng rất quan trọng là kinh phí. Nếu muốn thay đổi mà thiếu nguồn lực tài chính và đội ngũ nhân sự có trình độ, sẽ rất khó để làm tốt.

* Cảm ơn bà đã chia sẻ.

Nguồn: Phụ nữ