Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ, đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, dự báo sẽ khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump gặp thêm trở ngại trong việc triển khai các chương trình nghị sự. 

Trước tình hình này, Canada có thể mở thêm dư địa để thúc đẩy đàm phán, tháo gỡ những bất đồng thương mại. Tuy nhiên, chính phủ Canada vẫn giữ thái độ thận trọng trước những thay đổi mới trên chính trường Mỹ.

Trong phân tích trước bầu cử, các chuyên gia cho rằng, Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể tăng giám sát và gây sức ép đối với chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump. Dù vậy, thay đổi tương quan quyền lực tại Quốc hội không đồng nghĩa các chính sách thuế quan hiện hành sẽ lập tức bị đảo ngược, bởi tổng thống Mỹ vẫn có những thẩm quyền đáng kể trong lĩnh vực thương mại.

Ngày 4/11, Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada - Mỹ Dominic LeBlanc cho biết, kết quả bầu cử không làm thay đổi trọng tâm công việc của Chính phủ Canada. Canada vẫn duy trì cách tiếp cận là tìm kiếm tiến triển trong đàm phán với chính quyền Tổng thống Donald Trump, đồng thời củng cố nền kinh tế trong nước.

Trên thực tế, hai nước vẫn đang tìm cách tháo gỡ những bất đồng. Trước đó, ngày 23/10, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh bãi bỏ mức thuế nhập khẩu 50% đối với một số sản phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp từ Canada. Các mặt hàng được miễn thuế bao gồm: ván ép, một số sản phẩm giấy, máy móc, thiết bị làm lạnh, các loại thùng, hộp và vật liệu đóng gói.

Mục tiêu của sắc lệnh nhằm giảm bớt áp lực chi phí đối với các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu và hàng hóa từ Canada. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ cũng bổ sung một số sản phẩm khác vào danh sách miễn trừ, trong đó có các loại van, thảm và một số sản phẩm phế thải.

Song song với những điều chỉnh này, hai bên cũng tăng cường trao đổi nhằm tìm kiếm giải pháp cho các bất đồng còn tồn tại.

Ngày 1/11, Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết, các cuộc trao đổi với phía Mỹ có tín hiệu tích cực sau cuộc điện đàm với ông Trump. Hai bên bàn thảo về một thỏa thuận thương mại cùng có lợi, hướng tới tạo thêm việc làm, cải thiện chi phí sinh hoạt cho người dân, đồng thời tôn trọng ngôn ngữ, văn hóa và chủ quyền của Canada. Ngoài ra, thỏa thuận này dự kiến sẽ xóa bỏ thuế quan đối với nông sản Mỹ xuất khẩu sang Canada.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington và Ottawa đang tiến gần một thỏa thuận có lợi cho nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, những điều chỉnh về thuế đối với một số mặt hàng chưa đồng nghĩa quan hệ thương mại song phương đã ổn định. Do đó, Canada vẫn phải tìm kiếm giải pháp dài hạn để giảm thiểu tác động nếu căng thẳng với Mỹ tiếp tục kéo dài. 

Trong bối cảnh quan hệ thương mại với Mỹ chưa ổn định, Canada đẩy mạnh chiến lược mở rộng đối tác kinh tế tại Châu Âu và Châu Á. Hướng đi này nhằm tạo thêm đầu ra cho hàng hóa, nhất là về năng lượng; đồng thời, giảm mức độ phụ thuộc vào Mỹ.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Canada - Liên minh Châu Âu (EU) diễn ra ở Montreal ngày 29 và 30/10, Thủ tướng Canada Mark Carney cùng Chủ tịch Uỷ ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa công bố sáng kiến “Liên minh vì tương lai”. Hai bên hướng đến tăng cường hợp tác trong thương mại, năng lượng, công nghệ và an ninh kinh tế.

Theo bà Ursula von der Leyen - Chủ tịch Uỷ ban Châu Âu, EU hướng tới xây dựng quan hệ sâu rộng với Canada mà không cần kết nạp nước này làm thành viên. Mục tiêu là thiết lập mô hình đặc biệt, cho phép Canada trở thành đối tác gắn bó với EU ở mức độ sâu rộng.

Tại khu vực Đông Nam Á, Canada cũng thúc đẩy đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Canada, với mục tiêu hoàn tất tiến trình thương lượng trước Hội nghị Cấp cao ASEAN vào tháng 11/2026. Việc mở rộng hợp tác với Đông Nam Á nằm trong chiến lược đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng của Canada.

Ông Maninder Sidhu - Bộ trưởng Thương mại Canada cho biết, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế khu vực đang chịu áp lực chi phí năng lượng tăng cao, Canada có thể góp phần ổn định thị trường khi Ottawa hiện có hơn 5 dự án LNG đang được phát triển tại bờ biển Thái Bình Dương.

Năng lượng là một trong những lĩnh vực được Ottawa chú trọng khi tìm kiếm thị trường mới. Theo Cơ quan Thống kê Canada, trong tháng 8/2026, xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đến các nước ngoài Mỹ tăng 102,4% so với cùng kỳ năm trước; trong khi xuất khẩu khí tự nhiên sang Mỹ giảm 3,9%.

Việc phát triển các tuyến xuất khẩu năng lượng ngoài Mỹ có thể giúp Canada giảm rủi ro tập trung vào một thị trường và tăng khả năng lựa chọn đối tác. Tuy nhiên, quá trình đa dạng hóa cần được triển khai song song với việc duy trì quan hệ thương mại với Mỹ - đối tác kinh tế quan trọng của Canada.

Nhìn chung, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ mở thêm cơ hội vận động chính sách cho Ottawa, nhưng chưa bảo đảm các bất đồng thuế quan sẽ sớm được giải quyết. Chiến lược của Canada vì vậy vẫn dựa trên hai hướng: tiếp tục thương lượng với Mỹ để xử lý những vấn đề trước mắt và mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững nhằm tăng khả năng chống chịu trước các biến động thương mại.