Người trẻ tận dụng A.I. ứng phó với lừa đảo trên không gian mạng

Theo thống kê của Bộ Công an, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến trong giai đoạn 2020–2025 ước tính gần 40.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, người trẻ từ 17 đến 20 tuổi là nhóm có tỉ lệ nạn nhân cao nhất trong các vụ lừa đảo kết hợp bắt cóc trực tuyến. Những con số này cho thấy nguy cơ mất an toàn trên không gian mạng đang trở thành vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt khi các thủ đoạn lừa đảo ngày càng có sự hỗ trợ của công nghệ.

Người trẻ chủ động phát triển giải pháp phòng chống lừa đảo

Thành thạo công nghệ, thường xuyên sử dụng Internet và mạng xã hội, song người trẻ vẫn có thể trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo trực tuyến. Trong môi trường học đường, đối tượng xấu có thể giả mạo thông báo từ nhà trường, thư mời nhận học bổng hoặc các chương trình dành cho sinh viên nhằm đánh cắp thông tin cá nhân.

Trước thực trạng này, các hoạt động nâng cao nhận thức và phát triển công cụ hỗ trợ nhận diện lừa đảo đang được đẩy mạnh, trong đó có những sáng kiến công nghệ do chính sinh viên thực hiện.

Các hoạt động trải nghiệm và tìm hiểu giải pháp công nghệ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng nhận diện nguy cơ trên không gian mạng.

Tại Ngày hội Sinh viên An ninh mạng 2026, sinh viên Đặng Đình Phú, Trường Đại học Bách khoa, TP. Hồ Chí Minh cùng nhóm phát triển giới thiệu TRUST (Truth Rating & User Security Tool) - nền tảng hỗ trợ nhận diện và phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Dự án lọt Top 50 A.I. Raiser Việt Nam, tích hợp nhiều tính năng kiểm tra email, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, đường link và tập tin có dấu hiệu bất thường.

Điểm đáng chú ý của TRUST là tính năng "Thám tử A.I.", cho phép người dùng trao đổi trực tiếp qua tin nhắn hoặc cuộc gọi để được tư vấn khi gặp tình huống đáng ngờ. Nền tảng còn tích hợp các khóa học theo hình thức trò chơi và hệ thống kết nối thành viên gia đình, giúp chia sẻ cảnh báo khi phát hiện nguy cơ lừa đảo.

Theo sinh viên Đặng Đình Phú, sau 2 tháng thử nghiệm, nền tảng ghi nhận khoảng 2.000 lượt quét và 50 gia đình kết nối trên hệ thống. Những kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng ứng dụng A.I. trong hỗ trợ người dùng phòng tránh các rủi ro trực tuyến.

Nâng cao nhận thức trước nguy cơ lừa đảo bằng A.I.

Sự phát triển của A.I. mở ra nhiều cơ hội ứng dụng công nghệ, đồng thời đặt ra thách thức mới trong bảo đảm an ninh mạng. Khi các hình thức giả mạo và lừa đảo ngày càng tinh vi, việc trang bị kỹ năng nhận diện và xử lý tình huống trở thành yêu cầu quan trọng đối với người sử dụng Internet.

Theo Thượng tá Trần Việt Cường - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Huấn luyện, Cục An ninh mạng, Bộ Công an, A.I. có thể bị lợi dụng để tạo ra các hình thức lừa đảo, gây thiệt hại nghiêm trọng. Vì vậy, sinh viên cần chủ động nâng cao nhận thức, đồng thời lan tỏa kiến thức an toàn mạng đến gia đình, nhà trường và cộng đồng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp công nghệ cũng đang tăng cường giải pháp bảo vệ người dùng. Theo đại diện Google Việt Nam, những dịch vụ như Google Tìm kiếm, Gmail, Google Drive và Google Play được tích hợp sẵn các tính năng an toàn nhằm hỗ trợ ngăn chặn nội dung và phần mềm độc hại. Chương trình A.I. Raiser cũng được triển khai nhằm khuyến khích người trẻ phát triển các ứng dụng giúp cộng đồng phòng tránh lừa đảo trực tuyến.

Từ những sáng kiến công nghệ đến hoạt động phổ biến kiến thức tại Ngày hội Sinh viên An ninh mạng 2026, người trẻ đang từng bước khẳng định vai trò chủ động trong ứng phó với các nguy cơ trực tuyến. Việc kết hợp công nghệ với nhận thức và kỹ năng số góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho cộng đồng.