Liên Hiệp Quốc bên bờ vực "sụp đổ tài chính"

Trong lá thư gửi các đại sứ, ông Guterres cho biết cuộc khủng hoảng tài chính của Liên Hiệp Quốc đang ngày càng trầm trọng, đe dọa trực tiếp việc triển khai các chương trình và hoạt động của tổ chức. "Cuộc khủng hoảng đang leo thang, có nguy cơ dẫn đến sự sụp đổ tài chính, và tình hình sẽ còn xấu đi trong tương lai gần", ông viết.

Theo Reuters ngày 30/1, đây được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ nhất từ người đứng đầu Liên Hiệp Quốc cho đến nay, trong bối cảnh Mỹ - quốc gia đóng góp lớn nhất đang thu hẹp vai trò trong các cơ chế đa phương và cắt giảm mạnh nguồn tài trợ cho tổ chức này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng mô tả Liên Hiệp Quốc là một tổ chức có "tiềm năng to lớn" nhưng cho rằng tổ chức này chưa phát huy hiệu quả. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng đề xuất thành lập một Hội đồng hòa bình mới - động thái gây lo ngại vai trò của Liên Hiệp Quốc có thể bị suy yếu.

Được thành lập năm 1945, Liên Hiệp Quốc hiện có 193 quốc gia thành viên, với sứ mệnh duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, thúc đẩy nhân quyền, phát triển kinh tế - xã hội và điều phối viện trợ nhân đạo toàn cầu.

Trong thư, ông Guterres nhấn mạnh "các quyết định không thực hiện các khoản đóng góp bắt buộc, vốn tài trợ cho một phần đáng kể ngân sách thường xuyên đã được phê duyệt, nay đã được chính thức công bố". Song, ông không nêu cụ thể quốc gia nào.

Ông Guterres cho biết tính đến cuối năm 2025, tổng số tiền đóng góp chưa thanh toán đã lên mức kỷ lục 1,57 tỉ USD. "Hoặc các quốc gia thành viên thực hiện đầy đủ và đúng hạn nghĩa vụ tài chính của mình, hoặc chúng ta phải cải tổ căn bản các quy tắc tài chính để ngăn chặn nguy cơ sụp đổ đang cận kề", ông cảnh báo.

Theo quy định của Liên Hiệp Quốc, mức đóng góp của mỗi quốc gia thành viên được tính dựa trên quy mô nền kinh tế. Mỹ hiện chiếm khoảng 22% ngân sách cốt lõi, tiếp theo là Trung Quốc với 20%.

Các quan chức Liên Hiệp Quốc cho biết Mỹ hiện nợ khoảng 2,19 tỉ USD ngân sách thường xuyên, 1,88 tỉ USD cho các phái bộ gìn giữ hòa bình đang hoạt động và 528 triệu USD cho các nhiệm vụ đã hoàn thành. Bộ Ngoại giao Mỹ chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.

Năm 2025, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc đã thành lập nhóm đặc nhiệm cải cách mang tên UN80 nhằm cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo thỏa thuận, ngân sách năm 2026 sẽ được cắt giảm khoảng 7%, xuống còn 3,45 tỉ USD. Tuy nhiên, ông Guterres cảnh báo tổ chức này có thể cạn tiền vào tháng 7 tới.

Theo Tổng thư ký Guterres, một trong những nguyên nhân chính là quy định buộc Liên Hiệp Quốc phải hoàn trả hàng trăm triệu USD phí chưa sử dụng cho các quốc gia thành viên mỗi năm. "Nói cách khác, chúng ta đang mắc kẹt trong một vòng luẩn quẩn kiểu Kafka, khi bị kỳ vọng phải hoàn trả số tiền không hề tồn tại", ông Guterres viết, hàm ý nhắc đến bộ máy quan liêu phi lý, ngột ngạt trong các tiểu thuyết của Franz Kafka.

Nguồn: Báo Thanh Niên

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9