Đi theo “ánh lửa” Người “thắp”

Kể từ ngày người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân (5/6/1911), hành trình ấy chưa bao giờ chỉ thuộc về lịch sử.

Khởi nguồn từ khát vọng cứu nước

Cách đây 115 năm (từ 5/6/1911 đến 5/6/2026), tại bến cảng Nhà Rồng lộng gió, thành phố Sài Gòn - Gia Định (nay là TP. Hồ Chí Minh); khi đó, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành vừa tròn 21 tuổi đã lặng lẽ bước lên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville, ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân. Rời Tổ quốc, với tên gọi Văn Ba, Nguyễn Tất Thành mang theo trong hành trang của mình không chỉ là khát vọng tuổi trẻ, mà còn là nỗi đau mất nước và niềm trăn trở khôn nguôi về vận mệnh dân tộc.

Khoảnh khắc con tàu Đô đốc Latouche-Tréville rời bến năm 1911 không đơn thuần là sự khởi đầu của một chuyến hải trình vượt đại dương; đó là bước chân khởi nguyên cho cuộc trường chinh tìm đường cứu nước, cứu dân; là cuộc ra đi mang theo khát vọng cháy bỏng của một dân tộc đang sống trong đêm dài nô lệ. Từ bến cảng Nhà Rồng, Người bắt đầu hành trình bôn ba qua nhiều quốc gia, nhiều châu lục, đi qua những miền đất xa lạ để tìm lời giải cho câu hỏi lớn nhất của thời đại: "Làm thế nào để dân tộc Việt Nam giành lại độc lập, tự do?".

Tàu Đô đốc Latouche-Tréville tại cảng Nhà Rồng, ngày 5/6/1911

Theo hải trình của con tàu, Nguyễn Tất Thành dừng chân tại cảng Marseille và cảng Le Havre của Pháp. Chính từ những ngày đầu tiên trên đất nước từng nhân danh "khai hóa văn minh" để đô hộ dân tộc ta, Người nhận ra một sự thật, rằng không phải tất cả người Pháp đều giống những kẻ thực dân ở Đông Dương. Người chứng kiến những người lao động nghèo khổ trên đất Pháp, nhận thấy ở đó cũng có những số phận cơ cực như đồng bào mình nơi quê hương. Từ thực tiễn ấy, tư duy của Người ngày càng trở nên sâu sắc, khách quan và tiến bộ hơn trong việc nhìn nhận thế giới.

Về mục đích rời Tổ quốc, năm 1913, Người bộc bạch với một nhà báo Nga, rằng: "Khi tôi độ mười ba tuổi, lần đầu tiên tôi được nghe ba chữ Pháp: ‘Tự do, bình đẳng, bác ái’. Với chúng tôi, người da trắng nào cũng là người Pháp. Người Pháp đã nói thế. Và từ thuở ấy, tôi rất muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn tìm xem những gì ẩn giấu đằng sau những chữ ấy". Lần khác, Người bày tỏ với một nhà văn Mỹ, rằng: "Nhân dân Việt Nam trong đó có ông cụ thân sinh ra tôi, lúc này thường tự hỏi nhau ai sẽ là người giúp mình thoát khỏi ách thống trị của Pháp. Người này nghĩ là Anh, có người lại cho là Mỹ. Tôi thấy phải đi ra nước ngoài xem cho rõ. Sau khi xem xét họ làm ăn ra sao, tôi sẽ trở về giúp đồng bào tôi".

Tuổi trẻ cùng hành trình bôn ba nơi "đất khách quê người", từ một người thanh niên mang trong mình tình yêu nước nồng nàn và lòng thương dân sâu sắc, Nguyễn Tất Thành đã không ngừng học hỏi, lao động, trải nghiệm và hòa mình vào phong trào đấu tranh của những người lao động bị áp bức trên thế giới. Với hết thảy trải nghiệm thực tế đúc kết qua lao động và tham gia phong trào cách mạng của nhân dân thế giới, Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lê-nin, lựa chọn ra con đường cho Cách mạng Việt Nam, đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội - con đường cách mạng đúng đắn, sự lựa chọn mang tính lịch sử, mở ra một hướng đi mới cho cách mạng Việt Nam, đưa dân tộc ta từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình.

Lật giở từng trang sử, Giáo sư cố vấn Viện nghiên cứu châu Á Mighen Đêxtêphanô từng viết, rằng: "Hồ Chí Minh là tác giả vĩ đại của cách mạng Việt Nam, cuộc cách mạng với bản chất của nó, trong nguồn gốc của nó, trong cuộc đấu tranh và chiến thắng của nó luôn là nguồn cảm hứng và là người chỉ đường. Và cuối cùng chữ Bác Hồ là chữ đã thể hiện đồng thời tình cảm, sự kính trọng và ý nghĩa của chữ đó. Tấm gương của Bác Hồ tiếp tục là nguồn cảm hứng để không yếu đuối trong đấu tranh giành lấy tương lai, để không dừng lại ở điều đạt được mà luôn luôn tiến lên phía trước".

Kỳ thực, cho đến hôm nay, hành trình rời Tổ quốc trên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville ấy vẫn là sự kiện truyền ý chí, cảm hứng, khát vọng cho thanh niên Việt Nam về lý tưởng sống, về bản lĩnh dám dấn thân, về tinh thần tự học, ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến. K.C Tiagi - Tổng bí thư Đảng Janata dal, Ấn Độ từng nhận xét về Người, rằng: "Người là hiện thân của những phẩm chất tốt đẹp của một nhà cách mạng, một người nhìn xa trông rộng và một nhà nhân văn vĩ đại". Có thể nói rằng, đó là "ngọn lửa" chưa bao giờ tắt, tiếp tục soi sáng con đường của tuổi trẻ Việt Nam trên hành trình dựng xây và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.

Tiếp lửa cho khát vọng vươn mình

Từng thời đại đều đặt ra những yêu cầu mới, những sứ mệnh mới đối với dân tộc và thế hệ trẻ. Tiếp nối hành trình lịch sử ấy, Việt Nam đang đang đứng trước vận hội lớn để bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, khi khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang từng ngày làm thay đổi cách con người sống, học tập và làm việc.

Từ bối cảnh đó, Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là "đột phá quan trọng hàng đầu" để đưa đất nước tiến nhanh, tiến vững trên con đường phát triển. Cùng với đó là lời hiệu triệu về một phong trào "học tập số" sâu rộng trong toàn xã hội, nhằm phổ cập tri thức công nghệ, khơi dậy tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường và niềm tự hào dân tộc trong mỗi người Việt Nam.

Sinh viên học tập tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM

Có thể nói rằng, đó không chỉ là một định hướng chiến lược mang tầm quốc gia, mà còn là lời nhắn gửi, thông điệp của thời đại dành cho thế hệ trẻ hôm nay. Bởi lẽ, khi đất nước và dân tộc muốn vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới, từng người trẻ trước hết phải vượt qua những giới hạn của chính mình; phải bước ra khỏi vùng an toàn và chiến thắng sự thụ động, vượt qua tâm lý bằng lòng và tâm lý đứng ngoài cuộc để trở thành những chủ thể tích cực của sự đổi thay - những người kiến tạo tương lai.

Lần về lịch sử cách đây 115 năm, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã rời Tổ quốc từ bến Nhà Rồng với đôi bàn tay trắng, song mang theo một khát vọng lớn lao rằng sẽ tìm con đường giải phóng dân tộc. Trên hành trình ấy, hành trang quý giá nhất của Người không phải vật chất, mà là tinh thần học hỏi không ngừng. Bởi lẽ, đi đến đâu Người học đến đó; học từ sách vở, từ lao động, từ cuộc sống và từ chính những biến động của thời đại. Đối với Hồ Chí Minh, học tập không chỉ để mở mang tri thức, mà còn để hoàn thiện bản thân và tìm cách phụng sự đất nước, phục vụ Nhân dân.

Thực tế, bối cảnh tri thức nhân loại liên tục cập nhật, công nghệ thay đổi từng ngày và chuyển đổi số len sâu vào mọi lĩnh vực đời sống, tinh thần tự học càng trở thành yêu cầu thiết yếu đối với tuổi trẻ. Học ngoại ngữ, học công nghệ, học trí tuệ nhân tạo, học truyền thông số hay những kỹ năng mới của thời đại không chỉ để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tốt hơn, mà còn để trang bị năng lực tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn của xã hội, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước, tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng.

Soi chiếu từ hành trình của Bác, Nguyễn Hàm Viết Âm (22 tuổi), sinh viên ngành Báo chí và là một Đảng viên, bày tỏ: "Hành trình cứu nước của Bác và những bậc cha anh đều gắn với sự học, với con chữ. Trên mỗi chặng đường cứu nước, cứu dân, sự học luôn hiện diện như một nền tảng quan trọng. Bác học để hiểu thế giới, học để hiểu dân tộc mình và cao hơn cả là học để tìm ra con đường giải phóng đất nước. Trong kỷ nguyên hôm nay cũng vậy, người trẻ không thể đứng ngoài dòng chảy tri thức và công nghệ. Chúng ta phải học tập, phải đổi mới và phải không ngừng hoàn thiện chính mình. Không chỉ học để lập thân, lập nghiệp, mà còn học để có đủ năng lực đóng góp cho cộng đồng, cho đất nước".

Không chỉ để lại bài học về tinh thần tự học, cuộc đời Hồ Chí Minh còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về bản lĩnh trước "biển lớn" thông tin. Chưa bao giờ con người có thể tiếp cận tri thức dễ dàng như hiện nay, nhưng cũng chưa bao giờ phải đối diện với nhiều luồng thông tin thật - giả đan xen đến vậy. Thời đại số có thể không thiếu tiếng nói, song điều xã hội cần không phải là những người chỉ biết lặp lại, mà là những công dân có khả năng tư duy độc lập, biết phản biện và có chính kiến. Học Bác là học cách nhìn sâu vào bản chất của vấn đề, không tiếp nhận thông tin một cách thụ động, không chạy theo những trào lưu nhất thời hay những đám đông vô định. Có thể nói rằng, đó là khả năng giữ cho mình một tư duy tỉnh táo giữa dòng chảy của thông tin, biết để lý trí dẫn đường cho hành động và để trách nhiệm định hình cho mỗi lựa chọn.

Quan trọng hơn cả, hành trình của Nguyễn Tất Thành nhắc nhở người trẻ về ý nghĩa đích thực của việc học. Với Người, học không phải để tích lũy tri thức cho riêng mình, càng không phải để tìm kiếm danh vọng cá nhân, mà học để phụng sự đất nước, phục vụ Nhân dân. Chính vì vậy, trong kỷ nguyên số, năng lực công nghệ chỉ thực sự trở nên có giá trị khi được đặt trong lợi ích chung của cộng đồng và dân tộc. Ở đó có thể là việc sáng tạo những nội dung tích cực trên không gian mạng, lan tỏa hình ảnh đẹp về đất nước và con người Việt Nam, là sự chung tay hỗ trợ những nhóm yếu thế tiếp cận công nghệ; là tinh thần xung kích tham gia chuyển đổi số ở cơ sở; hay đơn giản là góp phần xây dựng một môi trường mạng văn minh, nhân ái và trách nhiệm. Khi tri thức được sử dụng để phục vụ cộng đồng, công nghệ mới thực sự trở thành động lực của tiến bộ xã hội.

Từ chính cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tuổi trẻ còn học được phong cách sống giản dị, kỷ luật và thiết thực, nói đi đôi với làm. Trong thời đại công nghệ, cống hiến không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao hay những tuyên ngôn hào nhoáng. Có lúc, lòng yêu nước được thể hiện từ những hành động rất đỗi bình thường, như: kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, chủ động học thêm một kỹ năng mới, hoàn thành tốt công việc được giao, giữ chữ tín trong từng hành động, hay ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả lao động và phục vụ cộng đồng. Chính từ những điều giản dị ấy, tinh thần trách nhiệm được vun đắp, khát vọng cống hiến được nuôi dưỡng, để tình yêu nước không chỉ dừng lại ở cảm xúc hay khẩu hiệu, mà trở thành những hành động cụ thể, thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Mô hình bến cảng Nhà Rồng tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM

Từ bến Nhà Rồng năm 1911 đến không gian số của thế kỷ XXI là một khoảng cách hơn 100 năm lịch sử. Thế nhưng, ngọn lửa khát vọng học tập, tinh thần dấn thân và ý chí phụng sự mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại vẫn luôn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ đối với tuổi trẻ Việt Nam. Trong hành trình đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đó chính là hành trang quý giá để mỗi người trẻ tự tin tiến về phía trước bằng tri thức, bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc.

Nguồn:

Acomm(http://www.acomm.com.vn), Copyright(c) 2022. “Những Dấu Mốc Lịch Sử Trên Hành Trình Tìm Đường Cứu Nước Giải Phóng Dân Tộc Của Nguyễn Ái Quốc.” Hochiminh.vn, hochiminh.vn/tu-tuong-dao-duc-ho-chi-minh/nghien-cuu-tu-tuong-dao-duc-ho-chi-minh/nhung-dau-moc-lich-su-tren-hanh-trinh-tim-duong-cuu-nuoc-giai-phong-dan-toc-cua-nguyen-ai-quoc-6949. Accessed 29 Sept. 2023.

Duyên, Minh. “Học Tập và Tự Học Theo Gương Bác Hồ để Nâng Cao Tri Thức, Năng Lực Công Tác.” Vietnam+ (VietnamPlus), 18 May 2026, www.vietnamplus.vn/hoc-tap-va-tu-hoc-theo-guong-bac-ho-de-nang-cao-tri-thuc-nang-luc-cong-tac-post1110130.vnp. Accessed 2 June 2026.

“Hành Trình “Người Đi Tìm Hình Của Nước” và Bài Học Cho Thanh Niên Hôm Nay.” Tạp Chí Cộng Sản, 2018, tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/hanh-trinh-nguoi-di-tim-hinh-cua-nuoc-va-bai-hoc-cho-thanh-nien-hom-nay. Accessed 24 Nov. 2025.

“Hành Trình Chủ Tịch Hồ Chí Minh Ra Nước Ngoài Tìm Đường Cứu Nước Giải Phóng Dân Tộc.” Https://Www.qdnd.vn, www.qdnd.vn/ky-niem-110-nam-ngay-bac-ho-ra-di-tim-duong-cuu-nuoc/chuyen-ve-nguoi/hanh-trinh-chu-tich-ho-chi-minh-ra-nuoc-ngoai-tim-duong-cuu-nuoc-giai-phong-dan-toc-661085. Accessed 13 Sept. 2022.

“Hành Trình Người Đi Tìm Hình Của Nước và Những Bài Học Cho Thế Hệ Trẻ Việt Nam.” Baotanghochiminh.vn, baotanghochiminh.vn/hanh-trinh-nguoi-di-tim-hinh-cua-nuoc-va-nhung-bai-hoc-cho-the-he-tre-viet-nam.htm. Accessed 28 May 2022.

Hoàng Yến. “Hành Trình Tìm Đường Cứu Nước Của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh.” Báo Điện Tử Dân Trí, 5 June 2023, dantri.com.vn/thoi-su/hanh-trinh-tim-duong-cuu-nuoc-cua-nguyen-ai-quoc-ho-chi-minh-20230605081049400.htm. Accessed 2 June 2026.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9