Xe ô tô mới được bày bán tại cửa hàng của Hãng xe Ford (Mỹ) ở Vancouver, British Columbia, Canada. Ảnh: THX/TTXVN
Theo truyền thông Mỹ, cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada bước sang giai đoạn mới khi Canada bắt đầu áp các mức thuế trả đũa đối với hàng hóa Mỹ, trong lúc Tổng thống Donald Trump đe dọa cấm hãng sản xuất máy bay Bombardier của Canada bán máy bay tại thị trường Mỹ nếu công ty không chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ.
Từ 0 giờ 1 phút ngày 8/9 theo giờ miền Đông Mỹ, Canada áp thuế từ 15% đến 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Mỹ, tương ứng với các mức thuế mà Tổng thống Trump áp lên hàng hóa Canada hồi tháng trước.
Các mặt hàng chịu thuế mới gồm sản phẩm giấy, vật liệu xây dựng, thiết bị gia dụng và nông sản.
Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ vào phút chót hồi tháng trước. Mỹ và Canada là hai đối tác thương mại lớn của nhau, với chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ trong nhiều ngành công nghiệp.
Kể từ đó, ông Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn nhằm vào nhau.
Ông Trump từng tuyên bố đổi tên hồ Ontario thành “hồ Mỹ” (Lake America), đe dọa tăng gấp đôi thuế đối với ô tô Canada lên 50% từ ngày 1/1, và mới nhất là cảnh báo có thể cấm Bombardier bán máy bay tại Mỹ nếu hãng không sản xuất máy bay ngay trên lãnh thổ Mỹ.
“Nếu họ muốn thị trường của chúng ta, họ phải sản xuất tại đây và ngừng coi nước Mỹ như một ‘con heo đất’”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 7/9.
Bombardier, có trụ sở tại Montreal, khẳng định công ty đã có hoạt động sản xuất đáng kể tại Mỹ và tiếp tục mở rộng hiện diện tại nước này.
“Hàng không vũ trụ Mỹ rõ ràng là bên hưởng lợi từ thương mại và xuất khẩu. Bombardier là một đóng góp quan trọng cho lĩnh vực này, tạo ra hàng chục nghìn việc làm trên khắp nước Mỹ”, công ty cho biết.
Trong suốt quá trình đàm phán, ông Carney cáo buộc phía Mỹ không thực sự nghiêm túc trong thương lượng.
“Khi người Mỹ ngừng làm meme, ngừng mỉa mai, ngừng cố tỏ ra cứng rắn và bắt đầu nghiêm túc với các cuộc thảo luận, chúng ta có thể tiến hành đàm phán”, vị Thủ tướng Canada nói trong tuần trước.
Canada nhắm mục tiêu vào các bang của Mỹ
Bộ trưởng Công nghiệp Canada Mélanie Joly cho biết Ottawa lựa chọn các biện pháp trả đũa nhằm tạo “sức ép chính trị” đối với chính quyền ông Trump và khiến Washington xem xét lại chính sách thuế.
Tuy nhiên, Canada không áp thuế đối với hải sản Mỹ, qua đó tránh gây thêm sức ép cho các ngành kinh tế tại những bang như Alaska và Maine.
Trong khi đó, cuộc đối đầu có thể tiếp tục leo thang nếu ông Trump công bố thêm các mức thuế trả đũa của Mỹ. Động thái này nhiều khả năng sẽ kéo theo phản ứng mới từ Ottawa.
Thủ hiến tỉnh Ontario Doug Ford từng cảnh báo tỉnh này có thể hạn chế xuất khẩu điện sang các bang của Mỹ ở khu vực biên giới hai nước như New York và Michigan.
Vì sao đàm phán đổ vỡ?
Các quan chức Canada cho biết phía Mỹ yêu cầu Ottawa thay đổi các quy định liên quan đến mức độ hiện diện của nội dung Canada và tiếng Pháp trên các nền tảng phát trực tuyến, cũng như các yêu cầu về nhãn hàng hóa bằng tiếng Anh và tiếng Pháp.
Ông Carney bảo vệ những quy định này, cho rằng đây là vấn đề gắn với văn hóa và quyền cơ bản của Canada.
“Đối với người Mỹ, những vấn đề về tiếng Pháp, văn hóa Quebec, văn hóa của cộng đồng nói tiếng Pháp và văn hóa Canada là những điều gây khó chịu. Nhưng ở Quebec và Canada, đó là những quyền cơ bản”, ông Carney nói hồi tháng trước.
Đáp lại Tổng thống Trump bác bỏ việc Washington gây sức ép về vấn đề ngôn ngữ. “Tôi sẽ không bao giờ can thiệp vào việc người Canada nói tiếng Pháp!”, ông viết trên mạng Truth Social, đồng thời cho rằng lập trường của ông Carney đối với Mỹ nhằm củng cố cơ sở ủng hộ chính trị của thủ tướng Canada.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng phủ nhận việc các yêu cầu liên quan đến tiếng Pháp là nguyên nhân khiến đàm phán đổ vỡ.
Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết thỏa thuận thất bại do những yêu cầu được phía Canada đưa ra vào phút chót, trong đó có đề nghị giảm thuế đối với xe tải.
Hiện Mỹ áp thuế 25% đối với xe tải Canada, với một số ngoại lệ dành cho phần linh kiện của xe đáp ứng các quy định trong hiệp định thương mại ba bên Mỹ-Canada-Mexico (USMCA) được ký trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Mức thuế 25% cũng được áp với ô tô và phụ tùng ô tô.
Theo một thỏa thuận sơ bộ, Mỹ từng đồng ý giảm thuế ô tô xuống 15%, với khả năng tiếp tục giảm xuống 7%, ông Greer cho biết trong cuộc phỏng vấn với CBC News hồi tháng 8. Washington cũng đồng ý giảm một nửa mức thuế đối với thép và nhôm, xuống còn 25%.
Mỹ có thực sự chiếm ưu thế?
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng Washington đang có lợi thế trong cuộc chiến thương mại.
“Tôi không nghĩ bạn có thể chơi kiểu ăn miếng trả miếng với một bên lớn hơn mình 13 lần”, ông Bessent nói trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngày 31/8, bên lề Hội nghị G20.
Xét về quy mô GDP năm ngoái, nền kinh tế Mỹ thực sự lớn hơn Canada khoảng 13 lần. Tuy nhiên, lợi thế về quy mô không có nghĩa Washington có thể tránh được tác động từ một cuộc chiến thương mại kéo dài.
Ông Trump ngày 4/9 cho rằng Mỹ sẽ tiết kiệm tiền nếu chấm dứt hoàn toàn giao thương với Canada, nói rằng Washington có thể tiết kiệm 90 tỷ USD. Tuy nhiên, nhận định này không phản ánh đầy đủ mức độ phụ thuộc lẫn nhau giữa hai nền kinh tế.
Quan hệ thương mại Mỹ-Canada được xây dựng trên các chuỗi cung ứng xuyên biên giới, trong đó mỗi nước phụ thuộc vào một số loại hàng hóa của nước kia mà không dễ dàng tìm được nguồn thay thế.
Theo Ari Van Assche, giáo sư kinh doanh quốc tế tại HEC Montréal, trong một cuộc chiến thương mại, nền kinh tế nhỏ hơn thường chịu tổn thất lớn hơn do phụ thuộc nhiều hơn vào thương mại quốc tế.
Ngành ô tô là một ví dụ rõ rệt. Nhà máy của Ford tại Windsor, tỉnh Ontario, sản xuất các động cơ chuyên dụng cho một số dòng xe tải lớn của hãng tại Mỹ. Việc chuyển nguồn cung sang Mexico không phải giải pháp đơn giản vì các linh kiện được sản xuất tại Mexico có cấu hình khác.
Dù vậy, quy mô nền kinh tế lớn hơn cũng không giúp Mỹ hoàn toàn tránh khỏi tác động.
Do các doanh nghiệp thường ký hợp đồng và thỏa thuận giá từ trước khi hàng hóa cập cảng, người tiêu dùng ở hai bên biên giới có thể chưa lập tức cảm nhận tác động của các mức thuế mới.
Gordon Hanson, giáo sư tại Trường Kennedy thuộc Đại học Harvard, cho rằng tác động đến giá cả sẽ cần thời gian mới thể hiện rõ khi doanh nghiệp điều chỉnh chuỗi cung ứng và chuyển phần chi phí thuế sang các khâu tiếp theo.
Email:
Mã xác nhận: