Bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội

Ngày 15/8, Bộ Tư pháp công bố dự thảo mới nhất của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vừa được gửi đến Bộ này để thẩm định.

Dự thảo vẫn giữ 2 phương án về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã.

Phương án 1: Thay thế quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện bằng quy hoạch sử dụng đất cấp xã và kế hoạch sử dụng đất 5 năm cấp xã. Phương án này đảm bảo đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương và duy trì công cụ quản lý đối với những khu vực chưa có quy hoạch đô thị và nông thôn.

Phương án 2: Không quy định về quy hoạch sử dụng đất cấp xã, chỉ quy định lập kế hoạch sử dụng đất cấp xã trên cơ sở chỉ tiêu quy hoạch cấp tỉnh hoặc quy hoạch đô thị/nông thôn, nhằm giảm thủ tục và khuyến khích lập quy hoạch theo pháp luật đô thị/nông thôn để rút ngắn thời gian triển khai dự án. Cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất lựa chọn phương án 2.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Thứ nhất, dự án đầu tư công khẩn cấp phục vụ nhiệm vụ chính trị, đối ngoại; dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, logistics; dự án hỗn hợp dân cư, đô thị, du lịch, dịch vụ thương mại, văn hóa, thể thao; dự án công nghiệp văn hóa và các dự án phát triển kinh tế - xã hội khác do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Thứ 2, trường hợp thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất mà không thể thỏa thuận được toàn bộ (đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất) thì Nhà nước thu hồi phần còn lại.

Thứ 3, tạo quỹ đất để cho thuê tiếp tục sản xuất, kinh doanh đối với nhà đầu tư phải di dời do ô nhiễm môi trường hoặc bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội.

Nhà nước cho phép thu hồi đất trước khi hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí tái định cư trong một số trường hợp đặc biệt, như dự án quan trọng quốc gia, đầu tư công khẩn cấp, hoặc khi trên 75% người sử dụng đất đồng ý; hoặc các dự án tái định cư tại chỗ, theo tuyến công trình chính. Dự thảo cũng phân cấp rõ thẩm quyền quyết định thu hồi đất cho chủ tịch UBND cấp tỉnh và chủ tịch UBND cấp xã.

Phân cấp thẩm quyền chấp thuận thu hồi đất quốc phòng, an ninh từ Thủ tướng Chính phủ xuống Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an và UBND cấp tỉnh nếu các bên thống nhất.

Về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, dự thảo cho phép người sử dụng đất được lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền một lần hoặc thuê đất trả tiền hàng năm, trừ đơn vị sự nghiệp công lập (không được chuyển nhượng, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất).

Đáng lưu ý, dự thảo đã phân cấp từ thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ cho UBND cấp tỉnh quyết định các trường hợp giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu; bổ sung quy định về việc Nhà nước giao đất, cho thuê đất không đấu giá, đấu thầu đối với các dự án thu hồi đất không sử dụng vốn đầu tư công mà đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc lựa chọn nhà đầu tư. Đồng thời, bổ sung giao Chính phủ quy định các điều kiện khác cho cá nhân tham gia đấu giá quyền sử dụng đất; bổ sung trường hợp giao đất thông qua đấu thầu đối với dự án đầu tư sử dụng quỹ đất do cơ quan nhà nước quản lý để cho thuê đất thu tiền hằng năm.

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được thực hiện đồng thời khi Nhà nước quyết định việc sử dụng đất (chuyển mục đích, gia hạn, chuyển hình thức) để cắt giảm thủ tục hành chính. Quy định “chỉ được thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất ở để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, cho phép thỏa thuận với các loại đất khác” được bãi bỏ.