Tổng rà soát hệ thống pháp luật: Nhận diện những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Đề xuất bãi bỏ toàn bộ 5.926 văn bản quy phạm pháp luật

Chính phủ vừa gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội Báo cáo số 652/BC-CP ngày 30/8 về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan Trung ương và địa phương đã xác định 45.793 văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi tổng rà soát. Đối với các văn bản không thuộc chế độ mật, các cơ quan đã đề xuất phương án xử lý đối với 13.077 văn bản, bao gồm: sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ, tạm ngưng hiệu lực hoặc ban hành mới.

Cụ thể, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 2.363 văn bản; chính quyền cấp tỉnh 7.939 văn bản và chính quyền cấp xã 2.775 văn bản. Đa số các cơ quan xác định lộ trình xử lý trong giai đoạn 2026 - 2027, một số văn bản kéo dài đến năm 2030 hoặc chưa xác định thời hạn.

Riêng thẩm quyền của Quốc hội, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 136 luật, bộ luật và 12 nghị quyết. Trong đó, dự kiến xử lý 78 luật, bộ luật và 6 nghị quyết trong năm 2026; 27 luật, bộ luật và 3 nghị quyết trong năm 2027; 31 luật, bộ luật trong giai đoạn 2028 - 2030. Đối với văn bản do Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành, các cơ quan đề xuất xử lý 575 văn bản.

Báo cáo đánh giá công tác rà soát đã áp dụng nhiều cách làm mới, huy động sự chỉ đạo của người đứng đầu và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo.

Kết quả sơ bộ cho thấy các cơ quan đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần hoặc ban hành mới đối với 7.300 văn bản chiếm 15,9% và đề xuất bãi bỏ toàn bộ 5.926 văn bản chiếm 12,9%. Bên cạnh đó, 7.687 văn bản của chính quyền cấp huyện trước khi sắp xếp sẽ tự động hết hiệu lực trước ngày 28/2/2027. Như vậy, nếu thực hiện theo đúng lộ trình, sẽ có 13.613 văn bản được loại bỏ khỏi hệ thống.

Tập trung xử lý các "điểm nghẽn" của pháp luật

Chính phủ xác định kết quả rà soát hiện nay là bước đầu. Thời gian tới, các cơ quan Trung ương và địa phương tiếp tục cập nhật các chủ trương, đường lối mới của Đảng, các nghị quyết, kết luận mới được ban hành để hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm việc thể chế hóa đầy đủ, kịp thời.

Đối với 49 VBQPPL đã có trong định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI nhưng chưa được tổng hợp trong kết quả rà soát, Chính phủ đề nghị các Bộ, ngành khẩn trương thực hiện, cập nhật đầy đủ vào kết quả tổng rà soát.

Các cơ quan phải rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện kết quả sơ bộ trên cơ sở ý kiến chỉ đạo, thẩm định, góp ý của các cơ quan có liên quan; khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra; bảo đảm thông tin, số liệu chính xác, đầy đủ và thống nhất trên hệ thống dữ liệu dùng chung.

Kết quả tổng rà soát chính thức phải xác định đúng và thực chất những vấn đề vướng mắc, bất cập, điểm nghẽn cần tháo gỡ; phân biệt rõ những khó khăn xuất phát từ quy định pháp luật với những vấn đề do tổ chức thi hành, hướng dẫn, năng lực thực thi hoặc cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Quá trình đề xuất phương án, lộ trình xử lý phải đặt trong tổng thể định hướng xây dựng, hoàn thiện pháp luật, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu hoàn thiện tổ chức hệ thống chính trị và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, cần tập trung xử lý những vấn đề trọng tâm, nhất là các quy định có phạm vi tác động lớn, liên ngành, trực tiếp cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh, huy động nguồn lực hoặc làm tăng chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.

Đối với những văn bản đã xác định rõ nội dung vướng mắc, bất cập, các cơ quan được yêu cầu chủ động tham mưu xử lý hoặc xử lý theo thẩm quyền, không chờ đến khi hoàn tất kết quả tổng rà soát chính thức.

Chính phủ yêu cầu các cơ quan khẩn trương bãi bỏ 5.926 văn bản và một phần 69 văn bản đã được xác định không còn áp dụng; hướng dẫn áp dụng ngay đối với 80 văn bản; tạm ngưng hiệu lực 16 văn bản (toàn bộ hoặc một phần) để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhà nước và người dân; ưu tiên đưa các văn bản cần sửa đổi vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026 và nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Đồng thời, yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và chất lượng rà soát. Quá trình này phải tham vấn thực chất ý kiến của đối tượng chịu tác động trực tiếp là người dân và doanh nghiệp.

Chính phủ kiến nghị Quốc hội và các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ để sử dụng kết quả rà soát này làm cơ sở định hướng lập pháp, ưu tiên xử lý những vấn đề có tính hệ thống nhằm tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9