Nghiên cứu dùng tế bào gốc hỗ trợ điều trị xơ gan do viên gan B

Ngày 08/09/2026, được sự quan tâm, chỉ đạo của Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo Bộ Y tế, Bệnh viện An Sinh và Ngân hàng tế bào gốc Mekostem cùng sự tham gia của các đơn vị, bệnh viện đầu ngành, đủ điều kiện triển khai nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng kỹ thuật mới, phương pháp mới tổ chức Hội thảo xây dựng đề cương nghiên cứu với chủ đề: "Sử dụng tế bào gốc trung mô mô dây rốn trong hỗ trợ điều trị xơ gan do viêm gan B". Đây là một hoạt động thiết thực của các chuyên gia y học nhằm hưởng ứng và góp phần tích cực thực hiện thắng lợi tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2004 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 06/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. 

Ở nước ta một tỷ lệ cao (trên 10%) trong dân số bị nhiễm virus viêm gan B; khi bị bệnh viêm gan B thì việc điều trị hiện nay còn khó khăn, dễ có nguy cơ trở thành trạng thái mạn tính và có tỷ lệ cao biến thành xơ gan hay ung thư gan. Việc phá vỡ tế bào gan trong bệnh viêm gan B không  phải do bản thân virus trực tiếp tiêu diệt tế bào, mà chủ yếu do hệ thống miễn dịch của cơ   thể phản ứng "quá mức cần thiết" khi tìm cách loại bỏ virus nhiễm trong tế bào gan.

Trên thế giới đã có nhiều thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu đang đánh giá việc sử dụng tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ dây rốn người (hUC-MSC) để điều trị xơ gan mất bù do virus viêm gan B (HBV). Các thử nghiệm được đăng ký trên các nền tảng như Clinical Trials.gov. (một cơ sở dữ liệu đăng ký và kết quả thử nghiệm lâm sàng công khai, do Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NLM) thuộc Viện Y tế Quốc gia (NIH) điều hành) tập trung nghiên cứu tính an toàn, khả năng dung nạp và hiệu quả của liệu pháp này trong việc cải thiện các chỉ số chức năng gan cũng như tỷ lệ sống sót của bệnh nhân. 

Các thử nghiệm giai đoạn đầu đã hoàn tất cho thấy việc truyền tĩnh mạch hUC-MSC nhìn chung an toàn và được bệnh nhân mắc bệnh gan giai đoạn tiến triển dung nạp tốt; có tác dụng cải thiện từ tạm thời đến bền vững ở các chỉ số chức năng gan và đông máu (như nồng độ albumin huyết thanh và hoạt tính prothrombin), đồng thời làm giảm các dấu ấn viêm như interleukin-8. Mặc dù các thử nghiệm ban đầu cho thấy lợi ích đầy hứa hẹn về tỷ lệ sống sót trong ngắn hạn và trung hạn, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng vẫn cần thực hiện các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng với quy mô lớn hơn trước khi phương pháp điều trị này trở thành quy trình y tế tiêu chuẩn.

Một trong những cơ chế chính giúp các tế bào gốc trung mô (MSC) phát huy tác dụng điều trị đối với các bệnh lý gan là thông qua cơ chế điều hòa miễn dịch. Các bệnh gan mạn tính thường đặc trưng bởi tình trạng viêm quá mức và kéo dài, trong khi MSC lại sở hữu đặc tính điều hòa miễn dịch mạnh mẽ. Các tác dụng này chủ yếu được thực hiện thông qua việc tiết ra các phân tử có hoạt tính sinh học, bao gồm các cytokine kháng viêm và các yếu tố tăng trưởng.

Hội thảo tập trung thảo luận các vấn đề chuyên môn quan trọng trong xây dựng đề cương nghiên cứu đa trung tâm, từ lựa chọn đối tượng nghiên cứu, tiêu chí lựa chọn – loại trừ bệnh nhân, lựa chọn giai đoạn bệnh phù hợp đến khả năng cung cấp sản phẩm bảo đảm chất lượng cho nghiên cứu. Một điểm mới của hội thảo là tiến đến xây dựng đề cương nghiên cứu đa trung tâm để tăng tính hợp tác, tính khoa học và tính minh bạch trong nghiên cứu.

Đây là dịp kết nối các chuyên gia và đơn vị nghiên cứu trên tinh thần hợp tác, khoa học, thực tiễn, khả thi và nhân văn, cùng hướng đến những giá trị nghiên cứu có khả năng ứng dụng trong thực tiễn điều trị ở Việt Nam.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9