Trung Quốc và Nga thúc đẩy tuyến vận tải Bắc Cực trước biến động Trung Đông

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) ngày 17/3, Trung Quốc và Nga đang thúc đẩy hợp tác logistics trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi vận tải toàn cầu, với trọng tâm là mở rộng các tuyến vận chuyển thay thế, bao gồm tuyến hàng hải Bắc Cực.

Tại Diễn đàn Kinh doanh Logistics Trung Quốc - Nga lần đầu tiên tổ chức ở Moskva ngày 16/3, quan chức và doanh nghiệp hai nước nhấn mạnh nhu cầu tăng cường kết nối hạ tầng và vận tải. Theo Tân Hoa xã, các bên cho rằng bất ổn địa chính trị đang buộc các nền kinh tế lớn phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Ông Dmitry Birichevsky, Giám đốc Vụ Hợp tác Kinh tế thuộc Bộ Ngoại giao Nga, cho biết tình hình toàn cầu hiện nay cần được tính đến trong quan hệ song phương. Ông nhấn mạnh việc xây dựng các cơ chế thanh toán độc lập và hệ thống logistics riêng giữa hai nước, bao gồm quá cảnh qua các quốc gia thuộc Liên minh Kinh tế Á - Âu và Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) là hướng đi cần thiết.

Theo ông Birichevsky, căng thẳng tại Trung Đông đã phơi bày mức độ dễ tổn thương của mạng lưới logistics toàn cầu trước các hành động đơn phương. Khu vực này leo thang xung đột từ cuối tháng 2 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, làm gia tăng rủi ro gián đoạn các tuyến vận tải năng lượng và hàng hóa quan trọng.

Trong khi đó, ông Gennady Bessonov, Chủ tịch Ủy ban điều hành Hội nghị Điều phối Giao thông thuộc CIS, cho rằng cần xây dựng các tuyến logistics mới để nâng cao năng lực vận chuyển. Ông đề cập đến việc mở rộng kết nối từ Trung Quốc qua khu vực CIS tới các cảng Arkhangelsk và Murmansk, từ đó tiếp cận thị trường châu Âu cũng như Bắc và Nam Mỹ.

Hai cảng Arkhangelsk và Murmansk, nằm trên tuyến hàng hải Bắc Cực, còn gọi là “Tuyến đường biển phương Bắc”, đang trở thành trọng tâm hợp tác. Cả hai đã ký thỏa thuận với hãng vận tải Trung Quốc New New Shipping, đơn vị khai trương tuyến container Bắc Cực định kỳ từ năm 2023.

Theo kế hoạch, New New Shipping sẽ thực hiện chuyến hàng đầu tiên đến Murmansk trong mùa hè năm nay, đồng thời thảo luận xây dựng trung tâm trung chuyển cho hàng hóa Belarus tại đây. Công ty này cũng đang đàm phán phát triển khu nước sâu tại cảng Arkhangelsk nhằm phục vụ tàu trọng tải lớn.

Trong bước đi dài hạn, New New Shipping đã thành lập liên doanh với tập đoàn năng lượng hạt nhân Nga Rosatom vào năm 2024 để phát triển đội tàu container phá băng. Mục tiêu là thiết lập tuyến vận tải container thường xuyên qua Bắc Băng Dương.

Tuần trước, Rosatom thông báo đã phê duyệt thiết kế tàu lớp băng mới với sức chở hơn 4.800 TEU, có khả năng tự di chuyển qua lớp băng dày tới 1,7 m. Đây được xem là nền tảng kỹ thuật quan trọng để thương mại hóa tuyến vận tải Bắc Cực.

Nga từ lâu đã thúc đẩy tuyến đường này như một hành lang chiến lược, có thể rút ngắn thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu tới 40%. Trong khi đó, Trung Quốc gia tăng hiện diện nhằm đa dạng hóa tuyến thương mại, giảm phụ thuộc vào các hành lang truyền thống đang chịu rủi ro từ xung đột và cạnh tranh địa chính trị.

Sự phối hợp giữa hai nước cho thấy xu hướng dịch chuyển của mạng lưới logistics toàn cầu, khi các nền kinh tế lớn tìm cách xây dựng các tuyến vận tải thay thế để đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng trong môi trường bất ổn.