Artemis II - sứ mệnh đưa con người bay qua Mặt Trăng của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ NASA - đã khép lại vào ngày 10/4 vừa qua, khi tàu vũ trụ Orion cùng phi hành đoàn 4 người đáp xuống an toàn tại Thái Bình Dương.

10 ngày trong không gian, trong đó có 7 giờ đồng hồ bay qua Mặt Trăng và có lúc xa Trái Đất hơn 400.000 km,... Đó là hành trình lịch sử của sứ mệnh Artemis II, là bước đệm để loài người trở lại bề mặt Mặt Trăng sau hơn nửa thế kỷ.

Phá vỡ kỷ lục 53 năm của nhân loại

Tàu Orion, còn được phi hành đoàn đặt tên là Integrity, rời bệ phóng ngày 1/4 theo giờ Mỹ, đánh dấu sứ mệnh Mặt Trăng có phi hành đoàn đầu tiên kể từ khi chương trình Apollo khép lại cách đây 53 năm. Đây cũng là chuyến bay có người đầu tiên của tên lửa mang tên Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion.

Trong 24 tiếng đầu tiên bay quanh Trái Đất, tàu Orion trải qua nhiều công đoạn chuẩn bị, từ kiểm tra hệ thống hỗ trợ sự sống của khoang tàu, cho đến hệ thống điều khiển tàu thủ công. Những thử nghiệm này vừa đảm bảo an toàn cho họ trong hành trình đến Mặt Trăng, vừa là bước chuẩn bị cho các sứ mệnh trong tương lai.

Cao trào của sứ mệnh rơi vào ngày 6/4 khi tàu Orion bay vòng qua phía sau Mặt Trăng trong 7 giờ. Tại đây, phi hành đoàn Artemis II phá kỷ lục về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay tới, khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với sứ mệnh Apollo 13 năm 1970.

Đến ngày 10/4, Orion về đến Trái Đất. Trong quá trình đáp, phần ngoài của tàu phải chịu mức nhiệt cực cao, có thể lên đến 2.700 độ C.

Dù hãm tốc bung ra ở độ cao khoảng 7.130 mét, trước khi tàu Orion đáp thành công xuống vùng biển ngoài khơi bang California.

Artemis II là sứ mệnh thử nghiệm, hướng đến thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng, hay xa hơn, là đưa con người đến sao Hỏa. Do đó, sự cố là điều khó tránh khỏi, nhưng NASA và phi hành đoàn đều đã khắc phục thành công.

Sứ mệnh Artemis II cho thấy tàu Orion vẫn cần phải được tinh chỉnh cho những sứ mệnh trong tương lai. Sự cố nổi bật nằm ở... nhà vệ sinh.

Hệ thống xử lý chất thải trị giá 23 triệu đô la Mỹ của NASA có thời điểm không thể đẩy chất thải khỏi nhà vệ sinh do đường ống thoát bị đóng băng.

Nhà vệ sinh 23 triệu USD "đứng hình" giữa không gian

Đây có vẻ như một trục trặc nhỏ, nhưng NASA sẽ phải xem xét lại hệ thống này cho các nhiệm vụ tiếp theo, đặc biệt cho hành trình nhiều tháng đến Sao Hỏa.

Trong suốt nhiệm vụ, Orion cũng đã phát ra một số cảnh báo do cảm biến bị lỗi, nhưng đây không phải là vấn đề quá lớn.

Điều đáng lo ngại hơn là vấn đề rò rỉ ở mô-đun dịch vụ của tàu Orion, phần gắn ở đáy khoang, cung cấp oxy, điện và lực đẩy trong suốt chuyến đi.

Điểm rò rỉ này đã được phát hiện từ trước chuyến đi và được xác định sẽ không cản trở nhiệm vụ. Tuy nhiên, NASA cho biết, trong suốt hành trình, chỗ rò rỉ đã lớn lên gấp 10 lần so với dự kiến, buộc họ phải thiết kế lại toàn diện hệ thống van gây ra vấn đề.

Tàu Orion không chỉ đơn giản là bay vòng qua Mặt Trăng rồi trở về... Trong sứ mệnh này, NASA đã thu thập dữ liệu sức khỏe con người từ phi hành đoàn cũng như dữ liệu về tàu Orion và môi trường không gian sâu, từ đó hỗ trợ các sứ mệnh tiếp theo.

Và trong hành trình lần này, tàu Orion và phi hành đoàn đã ghi nhận nhiều cột mốc mới, đặc biệt là trong quá trình bay qua Mặt Trăng.

Những người đầu tiên tận mắt nhìn thấy “góc khuất” của Mặt Trăng

Khi bay qua phía sau Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II trở thành những người đầu tiên tận mắt nhìn thấy một số khu vực ở phía xa Mặt Trăng (tức phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất).

Tàu Orion có lúc tiếp cận gần Mặt Trăng nhất, đạt độ cao xấp xỉ 6.500km so với bề mặt Mặt Trăng.

Cũng trong giai đoạn này, các nhà du hành quan sát rõ các miệng hố trên Mặt Trăng và đề xuất đặt tên cho hai cấu trúc chưa được định danh. Một miệng hố được đề xuất mang tên Integrity, theo tên mà họ đặt cho tàu Orion. Miệng hố còn lại mang tên Carroll, để tưởng nhớ người vợ quá cố của chỉ huy Reid Wiseman.

Các phi hành gia cũng chứng kiến hiện tượng nhật thực toàn phần từ quỹ đạo Mặt Trăng, khi tàu vũ trụ Orion, Mặt Trăng và Mặt Trời thẳng hàng.

Cũng tại đây, phi hành đoàn Artemis II xác lập kỷ lục mới về khoảng cách tối đa của con người khi du hành ngoài không gian.

Vành nhật hoa của Mặt Trời tạo thành quầng sáng bao quanh Mặt Trăng trong gần 54 phút. Các phi hành gia cũng ghi nhận những tia lóe sáng do thiên thạch nhỏ va vào bề mặt tối của Mặt Trăng.

Trong quá trình này, họ cũng phối hợp với trung tâm không gian trên Trái Đất, được hướng dẫn nên nhìn vào đâu và chụp lại thứ gì. Mục tiêu tối thượng là săn tìm những dấu vết màu sắc dù là nhỏ nhất, nhằm xác định thành phần hóa học của bề mặt Mặt Trăng, mở ra khả năng khai thác tài nguyên phục vụ các sứ mệnh sau này.

Joel Kearns - Phó Quản trị viên Nasa cho biết: "Một số sắc thái nhất định - màu nâu, xanh lá cây và các sắc thái tương tự khác được nhìn thấy. Điều này sẽ cung cấp manh mối về thành phần khoáng sản của đất Mặt Trăng".

Cũng tại đây, phi hành đoàn Artemis II xác lập kỷ lục mới về khoảng cách tối đa của con người khi du hành ngoài không gian.

Trở về từ sứ mệnh Artemis II, phi hành gia Jeremy Hansen đã có những chia sẻ đầy xúc động về "hiệu ứng toàn cảnh" khi chiêm ngưỡng Trái Đất từ không gian. Ông nhấn mạnh, giữa vũ trụ bao la, hành tinh xanh hiện ra như một thực thể nhỏ bé và đơn độc. "Thật may mắn khi được sống trên Trái Đất. Tôi cho rằng mục đích của chúng ta trên hành tinh này là tìm kiếm niềm vui, hạnh phúc, và giúp đỡ lẫn nhau", ông Hansen bộc bạch về sứ mệnh gắn kết nhân loại thông qua những khám phá ngoài vũ trụ.

Cảm nhận của phi hành gia khi ngắm trái đất từ vũ trụ

Sau sứ mệnh vừa qua, chương trình Artemis dự kiến sẽ tiếp tục với sứ mệnh thứ ba vào năm sau, thử nghiệm kết nối tàu Orion với tàu đổ bộ Mặt Trăng có phi hành đoàn, trước khi đổ bộ Mặt Trăng trong sứ mệnh Artemis 4 dự kiến vào năm 2028. Không chỉ cắm cờ và để lại dấu chân như chương trình Apollo, Artemis hướng đến thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng, tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9