Từ biểu tượng lao động đến nguồn cảm hứng nghệ thuật
Trong phần lớn thế kỷ 20, các "elevator girls" (cô gái thang máy) là một phần không thể thiếu tại các cửa hàng bách hóa ở Nhật Bản. Với đồng phục chỉn chu, găng tay trắng và nụ cười luôn thường trực, họ đảm nhận công việc hướng dẫn khách hàng và vận hành thang máy.
Đến thập niên 1990, khi nền kinh tế Nhật Bản bước vào giai đoạn suy thoái sau thời kỳ bong bóng, hình ảnh này dần biến mất (Ảnh: Miwa Yanagi)
Cũng trong giai đoạn đó, nghệ sĩ Miwa Yanagi đã đưa những nhân vật tưởng chừng quen thuộc nhưng ít được chú ý này trở thành trung tâm của dự án nghệ thuật mang tên "Elevator Girls".
Ra đời từ năm 1994 đến 1999, bộ ảnh nhanh chóng gây tiếng vang nhờ cách tiếp cận độc đáo (Ảnh: Miwa Yanagi)
Tác giả đã biến những nhân viên thang máy thành biểu tượng cho những áp lực vô hình mà phụ nữ phải đối mặt trong môi trường xã hội và công việc.
Những không gian siêu thực đầy ám ảnh
Ý tưởng thực hiện dự án đến với Miwa Yanagi trong những ngày đầu sự nghiệp giảng dạy mỹ thuật. Trên đường đi làm, bà thường nhìn thấy các nữ nhân viên bách hóa đứng thành hàng chuẩn bị bắt đầu ca làm việc.
Nữ nhiếp ảnh cho biết bà cảm nhận được sự đồng điệu giữa bản thân và những người phụ nữ ấy, đó là nguồn cảm hứng lớn để bà tạo ra bộ ảnh để đời (Ảnh: Miwa Yanagi)
Miwa Yanagi cho rằng, những người phụ nữ ấy luôn phải thực hiện một vai trò được xã hội định sẵn, trong một không gian khép kín và đầy khuôn mẫu.
Trong loạt ảnh "Elevator Girls", Miwa Yanagi xây dựng những khung cảnh như mê cung với hành lang kéo dài vô tận, không gian thương mại rộng lớn nhưng vắng bóng con người (Ảnh: Miwa Yanagi)
Những "cô gái thang máy" xuất hiện thành từng nhóm giống nhau, đôi khi đứng bất động như rô-bốt, đôi khi nằm rải rác trong trạng thái mơ hồ, tạo nên cảm giác vừa đẹp đẽ vừa bất an.
Nhờ sự kết hợp giữa nhiếp ảnh khổ lớn, dàn dựng sân khấu và kỹ thuật xử lý hình ảnh kỹ thuật số, bộ ảnh mang màu sắc viễn tưởng nhưng vẫn phản chiếu những vấn đề rất thực của đời sống (Ảnh: Miwa Yanagi)
Góc nhìn về phụ nữ vẫn còn nguyên giá trị
Sau thành công của "Elevator Girls", Miwa Yanagi tiếp tục theo đuổi những dự án nghệ thuật xoay quanh phụ nữ và cách họ nhìn nhận chính mình trong xã hội. Bà từng đại diện Nhật Bản tham dự Biennale Venice năm 2009 và được xem là một trong những nghệ sĩ đương đại có ảnh hưởng của nước này.
Theo Miwa Yanagi, dù công việc "cô gái thang máy" gần như đã biến mất, những áp lực về khuôn mẫu giới và sự đồng nhất trong môi trường làm việc vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau (Ảnh: Miwa Yanagi)
Gần đây, loạt ảnh "Elevator Girls" tiếp tục được giới thiệu trong dự án I'm So Happy You Are Here: Japanese Women Photographers from the 1950s to Now, triển lãm quy tụ các tác phẩm của 30 nữ nhiếp ảnh gia Nhật Bản.
Sự trở lại của bộ ảnh cho thấy sức sống bền bỉ của một tác phẩm đã vượt ra khỏi giới hạn của nhiếp ảnh, để trở thành lời bình luận sâu sắc về xã hội và thân phận con người (Ảnh: Miwa Yanagi)
Email:
Mã xác nhận: