(HTV) - Luật Phát triển đô thị đặt ra yêu cầu mới về tổ chức không gian, phân quyền và khai thác nguồn lực, hướng đến đô thị hiện đại, xanh, thông minh, đáng sống. Tại TP. Hồ Chí Minh, các chuyển động về quy hoạch, quản lý đất đai và chuyển đổi số đang từng bước cụ thể hóa chính sách từ cơ sở.

Đô thị phát triển không chỉ được đo bằng những công trình mới, mà còn bằng khả năng khơi thông nguồn lực, tháo gỡ vướng mắc và đưa chính sách đến gần hơn với người dân. Luật Phát triển đô thị đang đặt ra những yêu cầu mới trong tổ chức không gian, khai phóng nguồn lực và nâng cao chất lượng sống.

Nằm ở cửa ngõ phía Nam TP. Hồ Chí Minh, với diện tích 32,63 km² và quy mô dân số hơn 183.000 người, Bình Hưng đang đứng trước yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển. Địa phương đã đạt 9/9 tiêu chí dự kiến thành lập phường. Tuy nhiên, cùng với quá trình này là bài toán về hạ tầng, đất đai và chất lượng sống của người dân.

Với 2 đồ án Quy hoạch phân khu Bình Hưng 1 và Bình Hưng 2, gắn với Quy hoạch chung TP. Hồ Chí Minh đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060, mục tiêu không chỉ dừng ở quản lý xây dựng mà còn là tổ chức lại không gian, tạo động lực phát triển và nâng cao chất lượng sống.

Là một trong những cư dân đầu tiên của Khu dân cư Phong Phú 4, thuộc xã Phong Phú, huyện Bình Chánh trước đây, nay là xã Bình Hưng, ông Phạm Văn Thịnh đã chứng kiến sự thay đổi của khu vực trong hơn 16 năm qua. Từ đồng lúa, đầm lầy, nơi đây đã hình thành một khu dân cư hiện đại.

Tuy nhiên, theo ông Thịnh, Bình Hưng vẫn còn những khu quy hoạch treo. Người dân mong muốn thành phố và địa phương có sự tái thiết hợp lý, đồng thời đầu tư đồng bộ về đường sá, thoát nước, trường học, không gian xanh và các dịch vụ thiết yếu. Quy hoạch cũng cần rõ ràng, ổn định, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và tạo điều kiện phát triển kinh tế.

Theo các chuyên gia, khi Bình Hưng chuyển sang mô hình đô thị, quy hoạch phải đi trước một bước. Hạ tầng không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại, thoát nước, trường học, y tế, mà còn phải mở ra không gian kinh tế mới, thu hút đầu tư và nâng giá trị sử dụng đất.

Đạt các tiêu chí dự kiến thành lập phường là điều kiện quan trọng, nhưng chưa phải đích đến. Với Bình Hưng, yêu cầu đặt ra là biến quy hoạch thành năng lực thực thi, xử lý những điểm nghẽn về hạ tầng và các dự án chậm triển khai, qua đó khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Ông Biện Ngọc Toàn - Chủ tịch UBND xã Bình Hưng chia sẻ, địa phương sẽ phối hợp với các sở, ngành rà soát, kiến nghị xử lý những dự án chậm triển khai, không còn phù hợp. Sau khi quy hoạch được phê duyệt, địa phương sẽ xây dựng danh mục dự án ưu tiên về giao thông, hạ tầng xã hội và chỉnh trang đô thị; huy động nguồn lực xã hội, khai thác hiệu quả giá trị đất đai, đồng hành cùng doanh nghiệp và bảo đảm môi trường đầu tư công khai, minh bạch.

Một bản quy hoạch chỉ phát huy giá trị khi được triển khai bằng nguồn lực và cơ chế phù hợp. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bình Hưng cần nâng cao năng lực quản trị, tích hợp dữ liệu đất đai, dân cư, hạ tầng và quy hoạch, hướng đến điều hành đô thị thông minh. Cùng với đó, đầu tư công cần đóng vai trò dẫn dắt, tạo điều kiện thu hút nguồn lực xã hội, bảo đảm các dự án phát triển có sự kết nối và phục vụ lợi ích cộng đồng.

Từ câu chuyện quy hoạch mở đường cho đô thị mới tại Bình Hưng, phát triển đô thị cũng được cụ thể hóa bằng những chính sách sát thực tiễn. Trong quản lý đất đai, đơn giản hóa quy định tách thửa là một yêu cầu được đặt ra nhằm đáp ứng những nhu cầu chính đáng của người dân, đồng thời giữ vững kỷ cương quy hoạch.

Quyết định 67 của UBND TP. Hồ Chí Minh quy định điều kiện tách thửa, hợp thửa và diện tích tối thiểu được tách thửa trên địa bàn thành phố. Quyết định này thay thế các quy định trước đây của TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, áp dụng thống nhất trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh mới.

Theo quy định mới, đất ở được chia thành 5 khu vực với diện tích và kích thước tối thiểu khác nhau. Khu vực 1 có diện tích tối thiểu 36m², chiều rộng và chiều sâu thửa đất từ 3m; khu vực 2 tối thiểu 50m², chiều rộng và chiều sâu từ 4m; khu vực 3 tối thiểu 60m², chiều rộng và chiều sâu từ 4m. Đối với khu vực 4, diện tích tối thiểu là 80m², chiều rộng và chiều sâu từ 5m. Khu vực 5 có diện tích tối thiểu 100m², chiều rộng và chiều sâu từ 5m.

Thời gian qua, tách thửa đất đai là vấn đề được nhiều hộ gia đình quan tâm. Từ nhu cầu chia đất cho con cái khi lập gia đình đến chuyển nhượng tài sản, việc thực hiện các quy định tách thửa có tác động trực tiếp đến quyền lợi và kế hoạch sử dụng đất của người dân.

Từ ngày 28/8, Quyết định 67 được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để cải cách thủ tục hành chính, đồng thời đưa chính sách pháp luật sát hơn với thực tiễn.

Một trong những vấn đề cần lưu ý khi tách thửa là bảo đảm lối đi chung cho các thửa đất hình thành sau tách. Theo ông Chu Vĩnh Lăng - Trưởng phòng Pháp chế, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, lối đi cần bảo đảm kết nối đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật khu vực, yêu cầu về thoát nạn, phòng cháy và chữa cháy.

Trong quá trình triển khai, chính quyền địa phương cần kiểm tra, xác định cụ thể lối đi và điều kiện kết nối hạ tầng trước khi giải quyết tách thửa nhằm tránh phát sinh tranh chấp, ảnh hưởng đến việc xây dựng, chuyển nhượng và cấp giấy chứng nhận.

Bên cạnh việc tạo thuận lợi cho người dân, việc tách thửa cũng cần được quản lý chặt chẽ để tránh bị lợi dụng cho mục đích đầu cơ, phân lô, tạo lập thị trường thiếu lành mạnh. Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc nắm chắc hiện trạng, kiểm soát mục đích sử dụng đất, điều kiện hạ tầng và tình trạng chuyển nhượng sau tách thửa.

Việc được trao quyền cũng đồng nghĩa với yêu cầu chính quyền địa phương nâng cao trách nhiệm và sự chủ động. Quản lý tốt từ cơ sở, thực hiện đúng và minh bạch các quy định sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đồng thời hướng đến thị trường đất đai minh bạch, ổn định và phát triển bền vững.

Tinh thần của Luật Phát triển đô thị là phân quyền mạnh mẽ, rõ trách nhiệm, để chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn, hiệu quả hơn. Tại phường Gò Vấp, những chuyển động bước đầu cho thấy cách thức tổ chức và quản trị ở cơ sở đang có những thay đổi theo hướng chủ động hơn.

Tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Gò Vấp, người dân có thể lấy số điện tử thông qua Zalo mini app Phường Gò Vấp Smart thay vì trực tiếp đến bốc số và chờ đợi. Hồ sơ cũng được số hóa, góp phần rút ngắn thời gian trong quá trình giải quyết thủ tục.

Có hiệu lực từ 1/10/2026, Luật Phát triển đô thị tạo hành lang pháp lý để ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo A.I. vào xây dựng đô thị thông minh.

Tại phường Gò Vấp, bên cạnh tài khoản trợ lý ảo được TP. Hồ Chí Minh cấp cho khu vực công, cán bộ, công chức Văn phòng HĐND, UBND phường cũng chủ động sử dụng thêm các công cụ hỗ trợ thông minh nhằm nâng cao hiệu suất và chất lượng công việc.

Cùng với chuyển đổi số, yêu cầu về phương thức quản trị cũng được đặt ra. Thành ủy TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Công văn 568 về việc tiếp tục tập trung triển khai đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức, viên chức trên hệ thống quản lý đánh giá cán bộ (KPI) từ Quý III/2026.

Từ đó, phường Gò Vấp xác định yêu cầu cấp thiết là một phương thức quản trị mới, hiện đại và hiệu quả hơn, đồng thời khuyến khích sự chủ động, sáng tạo và dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ cán bộ, công chức.

Luật Phát triển đô thị được TP. Hồ Chí Minh quán triệt thực hiện với tinh thần chủ động, quyết liệt, đồng bộ, thực chất, hiệu quả; đồng thời theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả". Đây là yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan trong quá trình đưa luật vào cuộc sống, lấy hiệu quả thực chất và sự hài lòng của xã hội làm mục tiêu.

Từ quy hoạch mở đường, kiến tạo không gian đô thị đến đơn giản hóa quy định tách thửa, những chuyển động từ cơ sở đang cho thấy yêu cầu đổi mới trong quản lý và phát triển đô thị. Luật Phát triển đô thị tạo hành lang pháp lý để tăng phân quyền, phát huy nguồn lực địa phương và thúc đẩy những cách làm phù hợp hơn với thực tiễn.

Giá trị của chính sách vì thế không chỉ nằm ở những quy định được ban hành, mà còn ở khả năng chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong đời sống. Một quy hoạch mở đường cho phát triển; một quy định được đơn giản hóa để đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân; hay một công cụ số được đưa vào phục vụ công việc từ cơ sở đều là những biểu hiện cụ thể của quá trình đó.

Khi chính sách đi cùng nguồn lực, trách nhiệm thực thi và sự đồng thuận của cộng đồng, diện mạo đô thị mới có thêm nền tảng để hình thành theo hướng thực chất, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm. Đây cũng là thước đo đối với quá trình xây dựng một nền quản trị đô thị hiện đại.