Một chiếc chiếu Long Định bắt đầu từ những sợi cói mảnh, tưởng chừng đơn sơ nhưng phải trải qua nhiều công đoạn trước khi thành hình. Câu chuyện của nghề cũng bắt đầu từ những người thợ mang theo kỹ thuật và kinh nghiệm dệt chiếu từ quê hương Kim Sơn, Ninh Bình vào Nam năm 1954. Từ những khung dệt thủ công đầu tiên, nghề dần bén rễ trên vùng đất Long Định, trở thành công việc gắn với đời sống của nhiều gia đình và được UBND tỉnh Tiền Giang công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2003.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, những sợi cói vẫn tiếp tục đi qua các khung dệt ở Long Định. Từ những bó cói được tập kết, phơi dưới nắng, người thợ chọn lọc những sợi đạt yêu cầu, xử lý để có độ khô, độ dai và kích thước tương đối đồng đều trước khi đưa vào sản xuất. Mỗi công đoạn đều góp phần quyết định chất lượng của tấm chiếu sau cùng.
Khi lên khung, những sợi cói được đan xen qua từng nhịp máy, dần tạo thành mặt chiếu phẳng, chắc. Với những sản phẩm có màu sắc hoặc hoa văn, cói tiếp tục được nhuộm, in trước khi hoàn thiện. Từ màu cói mộc ban đầu, những sợi nhỏ bé trở thành các đường nét, mảng màu trên mặt chiếu.
Những sợi cói được người thợ tỉ mỉ xử lý, chuẩn bị trước khi bước vào công đoạn dệt, tạo nên những tấm chiếu Long Định
Nhìn người thợ liên tục đưa sợi qua khung máy, công việc có vẻ đều đặn và lặp lại. Nhưng để tạo nên một tấm chiếu phẳng, các sợi phải được đặt đúng vị trí, các hàng phải giữ độ đều và lực căng phải được kiểm soát phù hợp. Chỉ một sợi lệch hoặc một hàng không ngay ngắn cũng có thể ảnh hưởng đến tổng thể sản phẩm. Vì vậy, bên cạnh máy móc, sự quen tay và kinh nghiệm của người thợ vẫn là một phần quan trọng trong quá trình làm nghề.
Qua năm tháng, những sợi cói vẫn nằm trong đôi tay của từng người thợ. Mỗi động tác đều là kết tinh của kinh nghiệm được truyền qua nhiều thế hệ, để những người đã gắn bó cả đời với cói tiếp tục gìn giữ hơi thở của một nghề xưa
Ở những căn nhà còn làm nghề, tiếng máy dệt đã trở thành âm thanh quen thuộc. Những bó cói xếp bên hiên, những sợi cói còn vương trên nền nhà hay thành phẩm được dựng thành từng chồng tạo nên một không gian rất riêng. Công việc không tách khỏi sinh hoạt thường ngày mà đan xen vào nhịp sống của mỗi gia đình.
Những người thợ gắn bó bên từng bó cói vàng óng, từ đôi tay lựa sợi, xử lý đến những thao tác đều đặn trên khung dệt, tạo nên nhịp lao động mộc mạc mà bền bỉ
Máy móc ngày nay đã thay thế nhiều công đoạn thủ công, giúp rút ngắn thời gian và tăng năng suất. Tuy nhiên, người thợ vẫn phải theo dõi liên tục trong quá trình dệt, kịp thời điều chỉnh khi sợi bị lệch, đứt hoặc mặt chiếu có dấu hiệu không đều. Những động tác tưởng như quen thuộc ấy được lặp lại qua từng ngày, từng tấm chiếu, tạo nên một nhịp lao động bền bỉ.
Với nhiều gia đình, nghề dệt chiếu còn là câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Có người lớn lên bên khung dệt, quen với mùi cói, tiếng máy và hình ảnh cha mẹ miệt mài với nghề từ khi còn nhỏ. Khi trưởng thành, họ tiếp tục công việc ấy, giữ lại những kỹ thuật và kinh nghiệm đã được tích lũy qua nhiều năm.
Ngày qua ngày, những cô chú làm nghề vẫn ngồi bên khung dệt, lặp lại những động tác đã thành quen thuộc. Từng sợi cói nối tiếp nhau, như cách một nghề xưa được truyền lại qua năm tháng. Ảnh: Luan Nguyen; Lens Culture
Long Định hôm nay đã có những thay đổi về diện mạo và đời sống, nhưng những sợi cói vẫn tiếp tục được đưa lên khung dệt. Từ nguyên liệu mộc mạc, qua máy móc, đôi tay và kinh nghiệm của người thợ, mỗi tấm chiếu mang theo câu chuyện của một nghề đã bén rễ trên vùng đất này. Và khi tiếng máy vẫn đều đặn vang lên, hành trình của những sợi cói vẫn tiếp tục.
Email:
Mã xác nhận: