Hoàn thiện 6 tuyến metro với tổng chiều dài 187km đến năm 2030: Thành phố cần gì và phải làm gì?

Luật Phát triển đô thị đã dành riêng những điều khoản để TP. Hồ Chí Minh đi nhanh hơn trong việc triển khai hạ tầng giao thông thông minh, giảm áp lực cho khu trung tâm cũ và kết nối đồng bộ giữa nhà ở, giao thông, việc làm cùng các dịch vụ công. Bài toán quy hoạch đặt ra yêu cầu phải có tầm nhìn trăm năm, nhưng đồng thời cần một lộ trình thực thi rõ ràng, được đo lường bằng các chỉ tiêu cụ thể.

Lượng hóa mục tiêu, tái cấu trúc không gian đô thị

Với cơ chế mới, hiệu quả thực thi quy hoạch không chỉ nằm trên giấy mà sẽ được lượng hóa cụ thể thành sự thay đổi của diện mạo đô thị và chất lượng sống của người dân. Bà Dương Thảo Hiền - Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh cho biết, Sở đã tham mưu định hướng khai thác tài nguyên không gian sau sáp nhập và làm chủ dữ liệu quy hoạch. Những thay đổi này được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030.

Cụ thể, về khâu đột phá hạ tầng giao thông, Thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện 6 tuyến metro với tổng chiều dài 187km đến năm 2030, tạo tiền đề hướng tới mạng lưới 19 tuyến dài khoảng 700km, đồng thời nâng tỷ lệ đất giao thông xây dựng đô thị đạt từ 16% đến 20%. Bên cạnh đó, công tác chỉnh trang đô thị và đảm bảo an sinh xã hội cũng được đẩy mạnh thông qua kế hoạch di dời ít nhất 50% căn nhà trên và ven kênh rạch (tương đương khoảng 2.000 căn), đi kèm với việc xây dựng tăng thêm 199.400 căn nhà ở xã hội trên toàn địa bàn. Ngoài ra, tiến trình số hóa quy hoạch sẽ được sử dụng như một công cụ đắc lực để dẫn dắt và hình thành các không gian đô thị hiện đại, giúp TP. Hồ Chí Minh đủ sức cạnh tranh với các siêu đô thị trong khu vực.

Cơ chế đột phá để không bỏ lỡ "Cơ hội trăm năm"

Trao quyền chủ động đồng nghĩa với việc mở ra không gian sáng tạo và tái thiết đô thị mạnh mẽ hơn. PGS. TS. KTS Đỗ Tú Lan - Nguyên Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng), cho rằng Thành phố nay đã có thể đưa ra các quyết sách sớm đối với những khu vực cần cải tạo khẩn cấp, từ các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, khu dân cư quá tải, đến các xóm ven kênh rạch. Cơ chế mới cũng khuyến khích tư nhân đầu tư vào các không gian mở, tạo điều kiện cho cộng đồng tiếp cận dễ dàng hơn.

Nhìn ở góc độ kiến tạo xã hội, PGS.TS Nguyễn Đức Lộc - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống Xã hội nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm: "Việc trao cơ chế không ràng buộc trách nhiệm đối với những sai sót do yếu tố khách quan, ngoài chủ ý, chính là chìa khóa để tạo bứt phá. Giai đoạn hiện nay mang tính sống còn: từ mức thu nhập trung bình, dân số vàng đang dần chuyển sang dân số già. Nếu không có đột phá, chúng ta sẽ lỡ mất cơ hội trăm năm. Đây là thời điểm cần sự đồng thuận lớn để mở ra một kỷ nguyên tốt đẹp hơn".

Từ những định hướng trên bản đồ đến những tuyến đường, công trình hiện hữu, mọi bước đi của TP. Hồ Chí Minh đang được tính toán kỹ lưỡng. Sự đồng bộ về hạ tầng, nguồn lực cùng cái bắt tay đồng thuận từ chính quyền đến người dân sẽ là nền tảng vững chắc để Thành phố hình thành một đô thị hiện đại, kết nối và phát triển bền vững trong tương lai.

Với cơ chế mới, hiệu quả thực thi quy hoạch không chỉ nằm trên giấy mà sẽ được lượng hóa cụ thể thành sự thay đổi của diện mạo đô thị và chất lượng sống của người dân. Bà Dương Thảo Hiền - Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh cho biết, Sở đã tham mưu định hướng khai thác tài nguyên không gian sau sáp nhập và làm chủ dữ liệu quy hoạch. Những thay đổi này được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.

Cụ thể, về khâu đột phá hạ tầng giao thông, Thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện 6 tuyến metro với tổng chiều dài 187km đến năm 2030, tạo tiền đề hướng tới mạng lưới 19 tuyến dài khoảng 700km, đồng thời nâng tỷ lệ đất giao thông xây dựng đô thị đạt từ 16% đến 20%. Bên cạnh đó, công tác chỉnh trang đô thị và đảm bảo an sinh xã hội cũng được đẩy mạnh thông qua kế hoạch di dời ít nhất 50% căn nhà trên và ven kênh rạch (tương đương khoảng 2.000 căn), đi kèm với việc xây dựng tăng thêm 199.400 căn nhà ở xã hội trên toàn địa bàn. Ngoài ra, tiến trình số hóa quy hoạch sẽ được sử dụng như một công cụ đắc lực để dẫn dắt và hình thành các không gian đô thị hiện đại, giúp TP. Hồ Chí Minh đủ sức cạnh tranh với các siêu đô thị trong khu vực.

Gắn quy hoạch với nguồn lực để xóa "quy hoạch treo"

Một trong những trăn trở lớn nhất của quá trình phát triển là làm sao rút ngắn khoảng cách giữa bản vẽ quy hoạch và thực tế. Các chuyên gia nhấn mạnh, quy hoạch phải đi đôi với nguồn lực tài chính để tránh tình trạng lãng phí và bức xúc trong dư luận.

KTS Nguyễn Trường Lưu - Chủ tịch Hội đồng Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư TP. Hồ Chí Minh) nhận định: "Đã có quy hoạch TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 - 2040, nhưng nếu nguồn lực tài chính không đồng bộ, việc thực hiện sẽ bị khựng lại. Tình trạng quy hoạch treo hàng chục năm vì thiếu nhà đầu tư là do sự thiếu đồng bộ này. Việc Luật Phát triển đô thị ra đời đúng thời điểm sẽ giúp giải quyết bài toán phát triển kinh tế. Điều quan trọng lúc này là nhận diện đúng điểm nghẽn để tháo gỡ ngay, giúp Luật đi vào đời sống và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân".

Thực tế, theo quy định mới, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh được quyền quyết định việc chủ đầu tư hoặc nhà đầu tư tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế và dự toán xây dựng ngay sau khi dự án có quyết định đầu tư. Sự chủ động này giúp Thành phố tiết kiệm thời gian đáng kể.

 >>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9