Lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Li-băng được Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo, và được Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xác nhận chỉ vài tiếng sau đó.

Lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ 21 giờ GMT ngày 16/4, tức 4 giờ sáng 17/4 theo giờ Việt Nam. Khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, chính phủ Li-băng sẽ thực hiện các biện pháp để ngăn chặn Hezbollah và tất cả các nhóm vũ trang phi nhà nước khác trên lãnh thổ của mình tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào chống lại Israel.

Ngược lại, Israel khẳng định sẽ tuân thủ thỏa thuận nhưng cho biết có thể thực hiện các biện pháp cần thiết để tự vệ trước các cuộc tấn công đã được lên kế hoạch, sắp xảy ra hoặc đang diễn ra trong thời gian ngừng bắn.

Thủ tướng Israel nhắc lại một trong những yêu cầu để đạt thỏa thuận là phải giải giáp Hezbollah - lực lượng vũ trang thân Iran tại Li-băng. Ngoài ra, quân đội Israel vẫn sẽ duy trì hiện diện tại miền Nam Li-băng và có thể hành động nếu phát hiện mối đe dọa.

Lệnh ngừng bắn được thiết lập sau các cuộc tiếp xúc ngoại giao tại Washington giữa đại diện Li -băng và Israel, trong bối cảnh xung đột leo thang mạnh từ đầu tháng 3 khi Hezbollah tiến hành tấn công nhằm đáp trả các diễn biến khu vực, kéo theo các đợt không kích dữ dội của Israel và chiến dịch trên bộ ở miền Nam Li-băng.

Dù Hezbollah tuyên bố đã ngừng các hoạt động quân sự sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, lực lượng này cảnh báo sẽ nhanh chóng nối lại hành động nếu Israel tiếp tục các chiến dịch quân sự.

Việc Israel đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời với Li-băng được nhiều phía hoan nghênh. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định đây thực chất là một toan tính chiến lược của Israel, giữa lúc tình hình xung đột tại Trung Đông diễn biến khó lường.

Ở Li-băng, chính phủ không kiểm soát hoàn toàn lãnh thổ phía Nam. Còn Hezbollah, thành lập năm 1982 với sự hậu thuẫn của Iran trong giai đoạn nội chiến Li-băng, từ lâu đã được coi là lực lượng quân sự mạnh nhất.

Hezbollah vốn có lịch sử đối đầu kéo dài nhiều thập kỷ với Israel và tình hình đặc biệt căng thẳng trong vài năm gần đây. Sau khi chiến sự Gaza nổ ra vào tháng 10/2023, Hezbollah phóng rocket vào Israel để bày tỏ đoàn kết với Hamas, khiến Israel đáp trả.

Cuối tháng 9/2024, Israel tăng cường không kích vào các thành trì của Hezbollah ở miền đông, miền nam đất nước và khu vực phía nam thủ đô Beirut, sau đó đưa quân vào lãnh thổ quốc gia láng giềng vào đầu tháng 10/2024. Israel đã tiến hành nhiều đòn không kích hạ sát thủ lĩnh Hezbollah và hàng loạt thành viên cấp cao.

Israel từng nhiều lần đòi hỏi chính phủ Li-băng về việc giải giáp Hezbollah, nhưng các nỗ lực trước đây nhằm hạn chế hoặc vô hiệu hóa sức mạnh quân sự của nhóm vũ trang này đều thất bại.

Giới chuyên gia nhận định Hezbollah là mục tiêu chính của Israel, khi nước này muốn tránh bị sa lầy ở nhiều mặt trận: vừa với Hezbollah ở phía Bắc, vừa với Hamas ở phía Nam, và với Iran. Việc này sẽ khiến Israel phân tán lực lượng, dẫn đến nguy cơ xung đột lan rộng, kèm theo là những thiệt hại kinh tế lớn cho cả đôi bên.

Al Jazeera dẫn lời nhà phân tích Ori Goldberg cho rằng Li-băng còn được xem như một ưu tiên trong các cân nhắc chính trị nội bộ của Israel - giữa lúc nội bộ nước này tiếp tục chia rẽ sâu sắc do ảnh hưởng của cuộc chiến ở Dải Gaza và các cuộc khủng hoảng an ninh, gây ảnh hưởng đến tương lai chính trị của Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Về phần mình, Tổng thống Li-băng Joseph Aoun cam kết giải giáp lực lượng Hezbollah. Chính quyền Li-băng cũng nỗ lực tách biệt các cuộc đàm phán của họ với Israel khỏi các cuộc xung đột rộng lớn hơn của Iran tại khu vực, trong khi Tehran thường yêu cầu gắn liền hai vấn đề này.

Phía Mỹ, Tổng thống và Phó tổng thống cũng phủ nhận việc Li-băng là một phần trong thỏa thuận ngừng bắn với Iran. Tuy nhiên, ông Donald Trump cho biết đã điện đàm với Thủ tướng Israel, kêu gọi nước này giảm cường độ tấn công vào Li-băng để tạo điều kiện cho đàm phán Mỹ - Iran.

Thực tế, tình hình đang nghiêng về hướng “kiềm chế kết hợp đàm phán song song với chiến sự”, với việc Mỹ can thiệp để hạn chế leo thang.

Việc Israel đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời với Li-băng được nhiều phía hoan nghênh. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định đây thực chất là một toan tính chiến lược của Israel, giữa lúc tình hình xung đột tại Trung Đông diễn biến khó lường.

Trên thực địa, Israel tiếp tục tăng sức ép toàn diện, kết hợp quân sự với ngoại giao nhằm tước bỏ vũ khí của lực lượng Hezbollah. Từ khi đạt thỏa thuận ngừng bắn với Li-băng, các lực lượng Israel vẫn duy trì hiện diện và tiếp tục giao tranh với các tay súng Hezbollah ở phía Nam Li-băng.

Phát biểu tại lễ tưởng niệm quốc gia ngày 21/4, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng tại Li-băng là giải giáp Hezbollah. Ông cho biết Israel sẽ phối hợp biện pháp quân sự với ngoại giao để loại bỏ mối đe dọa với các cộng đồng miền Bắc. Israel cũng cảnh báo sẽ đáp trả mọi đợt pháo kích tầm xa từ phía Bắc sông Litani.

Sông Litani là khu vực Israel đặt mục tiêu phải loại bỏ hoàn toàn lực lượng Hezbollah. Ngày 20/4, Israel cảnh báo cư dân miền Nam Li-băng không trở về vành đai dọc biên giới hai nước và không tiếp cận khu vực sông Litani, liệt kê 58 ngôi làng.

Theo hãng tin quốc gia Li-băng, rạng sáng 21/4, lực lượng Israel gia tăng hoạt động quân sự trên diện rộng tại nhiều làng mạc và thị trấn biên giới phía Nam như Bayt Lif, Chamaa, Al Bayada và Naqoura. Nhiều khu dân cư đã bị phá hủy do bị gài thuốc nổ và phá hủy.

Các cuộc đột kích và phá dỡ cũng được ghi nhận tại Bint Jbeil, Khiam và Haret Saida, cho thấy căng thẳng vẫn leo thang bất chấp lệnh ngừng bắn.

Trong bối cảnh tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp, Tổng thống Li-băng Joseph Aoun trong ngày 21/4 nhấn mạnh rằng: đàm phán là con đường thiết yếu để chấm dứt xung đột. Ông bác bỏ quan điểm cho rằng thương lượng đồng nghĩa với đầu hàng.

Nhà lãnh đạo Li-băng kêu gọi người dân, vốn đã mệt mỏi vì chiến tranh kéo dài, “đứng về phía nhà nước”, đồng thời cho biết việc tham gia đàm phán luôn gắn liền với cam kết bảo vệ các quyền lợi quốc gia.

Ông Aoun nhấn mạnh các ưu tiên trước mắt gồm chấm dứt các cuộc tấn công, yêu cầu Israel rút quân và trả tự do cho những người bị bắt giữ, coi đây là nền tảng để hướng tới hòa bình sau nhiều thập kỷ xung đột.

Tổng thống Aoun cũng đề cập đến nỗ lực phối hợp với các tổ chức quốc tế và nhân đạo nhằm tăng cường hỗ trợ cho người dân bị ảnh hưởng ở miền Nam, đồng thời nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa quân đội, lực lượng an ninh, chính quyền địa phương và người dân trong việc duy trì ổn định.

Khi Isreal còn tiếp tục tiến hành các chiến dịch ở miền Nam Li-băng, lệnh ngừng bắn do Mỹ bảo trợ dường như rất mong manh. Cuộc đàm phán tiếp theo diễn ra trong ngày 23/4 chỉ như một tia sáng le lói cho hy vọng hòa bình ở khu vực còn nhiều bất ổn.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9