Vùng phát thải thấp tại TP.HCM: Lộ trình và những thách thức

Theo các nghiên cứu, lượng khí thải từ giao thông đang gây thiệt hại cho TP.HCM khoảng 3.000 tỉ đồng mỗi năm. Trong đó, riêng hoạt động vận tải hàng hóa và xe kinh doanh đã chiếm gần 40% tổng lượng phát thải. Do đó, đây là nguyên nhân chính thúc đẩy TP.HCM đề xuất lập Vùng phát thải thấp (LEZ) ngay tại khu vực trung tâm. Kế hoạch này hướng đến mục tiêu lớn hơn là đạt Net Zero vào năm 2050.

Tuy nhận được sự đồng thuận của đa số, đề án vẫn vấp phải một số ý kiến lo ngại. Nhiều người cho rằng cần có một lộ trình và chính sách cụ thể, tránh gây ảnh hưởng đến lợi ích của người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là những người có thu nhập thấp xem chiếc xe là "sinh kế" hàng ngày.

Nỗi lo từ hạ tầng và chi phí

Mối bận tâm lớn nhất của người dân là các vấn đề về chi phí chuyển đổi và hạ tầng chưa đáp ứng. Anh Nguyễn Lộc Thọ – ngụ phường Hòa Hưng, TP.HCM – cho rằng việc phát triển đô thị xanh là cần thiết nhưng phải có lộ trình, bởi việc đột ngột cấm xe sẽ ảnh hưởng đến lao động nghèo khi chi phí sắm một chiếc xe điện chênh lệch quá lớn.

Bên cạnh đó, vấn đề về nơi sạc và an toàn cháy nổ cũng là một rào cản. Ông Nguyễn Văn Tuần – ngụ phường An Phú, TP.HCM – chia sẻ, có tới 80% tài xế xe ôm công nghệ đều ở trọ và các chủ nhà trọ thường không cho phép sạc xe điện trong tầng hầm vì lo ngại. Tương tự, ông Huỳnh Thanh Phong – ngụ phường Gò Vấp, TP.HCM – cũng chỉ ra sự bất cập của việc tìm nơi sạc và thiếu chỗ để xe an toàn.

Trên phương diện doanh nghiệp, ông Bùi Văn Quản – Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP.HCM – nhấn mạnh rằng các điều kiện về hạ tầng như trạm sạc hay sự thuận tiện trong vận hành hiện nay gần như là "con số 0". Vì vậy, việc triển khai ngay lập tức sẽ chỉ làm đội thêm chi phí xã hội.

Vùng phát thải thấp – Góc nhìn từ các chuyên gia

Các chuyên gia cũng đưa ra nhiều góc nhìn đa chiều. Chuyên gia kinh tế Huỳnh Thanh Điền phân tích rằng, dù xe điện không phát thải khi vận hành, nhưng phần lớn sản lượng điện tại Việt Nam hiện nay vẫn đến từ các nhà máy nhiệt điện đốt than, vốn thải ra rất nhiều carbon. Do đó, ông cho rằng nên đặt ra tiêu chuẩn khí thải cho các loại xe được phép lưu thông, thay vì chỉ tập trung vào việc chuyển đổi giữa xe xăng và xe điện.

Trong khi đó, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Lê Hùng Anh – Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Quản lý Môi trường, Đại học Công nghiệp TP.HCM – lại có góc nhìn lạc quan hơn. Ông tin rằng khi người dân dần nhìn thấy lợi ích của xe điện thì việc chuyển đổi sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

Lộ trình và các giải pháp đồng bộ

Để giải quyết các thách thức trên, TP.HCM đã đề ra một lộ trình cụ thể và các giải pháp hỗ trợ đi kèm. Theo đề xuất của Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM, kế hoạch sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ năm 2026 với việc hạn chế xe công nghệ và xe thương mại không đạt tiêu chuẩn khí thải đi vào khu vực LEZ. Tiếp theo đó, từ năm 2027, thành phố sẽ bắt đầu áp dụng kiểm định khí thải bắt buộc đối với xe máy. Lộ trình này đặt mục tiêu đến cuối năm 2028 sẽ hoàn thành việc chuyển đổi 100% xe máy công nghệ sang xe điện.

Hiện tại, TP.HCM đang tích cực triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ để hỗ trợ quá trình chuyển đổi. Thành phố dự kiến sẽ mở mới 72 tuyến xe buýt, đồng thời đưa vào sử dụng hơn 1.100 xe buýt điện trong giai đoạn 2025 - 2030. Cùng với đó, một mạng lưới từ 750 đến 1.338 trạm sạc cho xe điện cũng sẽ được xây dựng. Hơn nữa, hệ thống giám sát giao thông sẽ được tăng cường với 58 camera nhận diện biển số tự động tại các cửa ngõ và nút giao trọng điểm, hoạt động từ năm 2026 đến 2032.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9