Từ dấu ấn Thanh Niên đến kỷ nguyên số: Báo chí cách mạng Việt Nam trước yêu cầu đổi mới

Tròn một thế kỷ kể từ khi tờ Thanh Niên – cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập – ra số đầu tiên ngày 21/6/1925, báo chí cách mạng Việt Nam đã đồng hành không ngừng nghỉ cùng sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Từ một tờ báo in ấn bí mật ở nước ngoài rồi chuyển về trong nước, báo chí Việt Nam đã trưởng thành mạnh mẽ, trở thành lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.

Từ những ngày đầu ra đời, báo chí cách mạng không chỉ là phương tiện truyền bá tư tưởng yêu nước, cổ vũ phong trào cách mạng mà còn là "vũ khí" sắc bén đấu tranh chống lại cường quyền, thực dân. Nhắc đến hành trình 100 năm ấy, không thể không kể đến vai trò tiên phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh – người vừa là lãnh tụ thiên tài, vừa là nhà báo lỗi lạc. Nhiều nhà lãnh đạo cách mạng như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp… đều từng cầm bút làm báo giữa chiến trường khói lửa.

Giáo sư Tạ Ngọc Tấn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nhận định: "Trong chiều dài lịch sử 100 năm, các nhà báo Việt Nam thực sự là những chiến sĩ cách mạng. Họ không chỉ truyền thông mà còn vượt qua chiến tranh, gian khổ, hy sinh để vừa làm báo vừa làm cách mạng."

Bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, báo chí Việt Nam đứng trước cả cơ hội lẫn thách thức chưa từng có. Cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt với mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo đặt ra bài toán sống còn cho các cơ quan báo chí: phải đổi mới tư duy, mô hình tổ chức và phương thức tác nghiệp. Số hóa báo chí là yêu cầu bắt buộc, nhưng không thể số hóa một cách hình thức, máy móc mà phải phù hợp với đặc thù từng đơn vị, bảo đảm hiệu quả và tiết kiệm.

Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ - nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cho rằng: "Hiện tượng ai cũng chứng kiến, nhưng đưa tin như thế nào lại là bản lĩnh và tài năng của người làm báo. Người làm báo hiện nay phải luôn trăn trở, vượt qua chính mình."

Trong khi đó, nhà báo Hồ Quang Lợi - nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: "Báo chí là câu trả lời cho những vấn đề mà mạng xã hội đặt ra. Trong thời đại truyền thông kỹ thuật số, nội dung vẫn là trái tim của báo chí. Có nội dung tốt và tận dụng được công nghệ thì mới lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng hiện đại."

Dù công nghệ có thay đổi đến đâu, dù môi trường truyền thông có biến động thế nào, thì một nguyên lý bất biến vẫn còn nguyên giá trị: đạo đức nghề báo và tâm thế người làm báo cách mạng phải luôn vững vàng. Báo chí không thể "đua" với mạng xã hội về tốc độ, nhưng có thể – và cần – vượt trội về độ tin cậy, tính chính xác, tính thuyết phục và trách nhiệm xã hội.

Bối cảnh mới đòi hỏi những người làm báo phải thay đổi phương thức làm nghề nhưng đạo đức và tâm thế làm nghề thì phải luôn giữ vững. Theo nhiều chuyên gia trong bối cảnh truyền thông kỹ thuật số, báo chí không thể vượt trội được mạng xã hội về tốc độ đưa thông tin nhưng tính trách nhiệm, tính chuyên nghiệp, sức thuyết phục và đạo đức của người làm báo thì vẫn luôn là tài sản, vốn quý của những nhà báo cách mạng Việt Nam.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9