Trung Quốc: Rà soát hoạt động xuất khẩu kim loại hiếm

Động thái này làm dấy lên lo ngại Bắc Kinh có thể mở rộng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một vật liệu được xem là mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Trung Quốc hiện đóng góp gần 70% sản lượng indium toàn cầu. Đây là phụ phẩm của quá trình luyện kẽm, thường được sử dụng trong sản xuất màn hình và chất hàn. Tuy nhiên, vai trò quan trọng nhất của loại kim loại này là làm nguyên liệu thô để sản xuất Indium phosphua – thành phần không thể thiếu trong những loại chip quang học tốc độ cao phục vụ các trung tâm dữ liệu AI.

Hồi tháng 2/2025, Trung Quốc đã đưa Indium phosphua vào danh sách kiểm soát xuất khẩu. Biện pháp này đã trở thành một trở ngại đáng kể đối với chuỗi cung ứng phục vụ việc xây dựng các trung tâm dữ liệu thế hệ mới. Tháng 5 vừa qua, ông Jim Anderson, Giám đốc điều hành công ty sản xuất chip Coherent, đơn vị nhận đầu tư từ tập đoàn sản xuất chip Nvidia, đã tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh để thảo luận về vấn đề này.

Dù indium chưa chính thức nằm trong danh sách kiểm soát, nhưng hai doanh nghiệp nhập khẩu cho biết cơ quan hải quan Trung Quốc đang thực hiện các biện pháp rà soát ngày càng khắt khe. Lần đầu tiên trong năm nay, một đơn vị thu mua tại châu Âu đã bị yêu cầu phải công bố chi tiết thông tin về người dùng cuối cùng và địa điểm đặt trụ sở của họ. Tại thị trường Bắc Mỹ, một nhà nhập khẩu lớn cho biết thời gian phê duyệt hồ sơ đã kéo dài từ một ngày lên tới vài ngày. Đơn vị này nhận định nguyên nhân có thể xuất phát từ việc cơ quan chức năng tăng cường rà soát hồ sơ.

Tuy chưa xuất hiện trường hợp lô hàng nào bị chặn xuất khẩu, một số doanh nghiệp trong ngành vẫn bày tỏ quan ngại rằng các biện pháp rà soát hiện nay có thể là tín hiệu cho thấy những quy định kiểm soát chặt chẽ hơn sắp được áp dụng. Việc yêu cầu công bố thông tin người dùng cuối là biện pháp thường được các quốc gia áp dụng trong khuôn khổ kiểm soát xuất khẩu nhằm theo dõi chuỗi cung ứng toàn cầu và xác định những điểm nghẽn chiến lược.

Trước tình hình này, Mỹ đã xác định indium là một trong những lỗ hổng tiềm tàng về an ninh quốc gia. Đầu năm nay, Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ đã công bố kế hoạch dự trữ tới 403 tấn loại vật liệu này trong vòng ba năm tới nhằm giảm bớt sự lệ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài.