Thực thi luật phát triển đô thị: Chủ động thiết kế chính sách an sinh

Địa phương được nâng mức thụ hưởng và độ bao phủ

Theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP, mức chuẩn trợ giúp xã hội 540.000 đồng/tháng là căn cứ tính mức trợ cấp đối với từng nhóm đối tượng theo hệ số.

Các nhóm được hưởng trợ giúp xã hội thường xuyên tại cộng đồng gồm trẻ em dưới 16 tuổi thuộc diện không có nguồn nuôi dưỡng, trẻ em nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo, người đơn thân thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đang nuôi con dưới 16 tuổi, người cao tuổi thuộc các trường hợp theo quy định, người khuyết tật nặng, đặc biệt nặng và một số nhóm đối tượng khác.

Mức trợ cấp được tính theo hệ số tương ứng với từng nhóm. Với mức chuẩn 540.000 đồng/tháng, hệ số 1,5 tương ứng 810.000 đồng/tháng, hệ số 2 là 1,08 triệu đồng/tháng và hệ số 2,5 là 1,35 triệu đồng/tháng. Một số nhóm được áp dụng hệ số 1 hoặc 3.

Nghị định cũng quy định chính sách chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng và tại các cơ sở trợ giúp xã hội; đồng thời có những hình thức trợ giúp xã hội khẩn cấp đối với người dân gặp thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc những hoàn cảnh đặc biệt theo quy định.

Đáng chú ý, nghị định cho phép địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội bảo đảm trình HĐND cùng cấp quyết định mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ giúp cao hơn quy định chung và bổ sung những đối tượng khó khăn khác chưa được quy định. Đây là cơ sở để các địa phương chủ động mở rộng chính sách an sinh phù hợp với điều kiện thực tế.

Không dừng ở khoản trợ cấp thường xuyên

Tại TPHCM, mức chuẩn trợ giúp xã hội được áp dụng theo Nghị quyết 35/2025/NQ-HĐND từ tháng 9-2025, với mức 650.000 đồng/tháng, trở thành chỗ dựa cho rất nhiều hoàn cảnh đặc biệt

Sau tai nạn giao thông năm 2022, chị Nguyễn Thị Bích Nga (36 tuổi, ở ấp Phước Thọ, xã Long Hải, TP.HCM) mất một phần tay phải và chân phải. Từ ngày bị tai nạn, cuộc sống của chị Nga khó khăn hơn.

Hiện mỗi tháng, chị nhận khoảng 900.000 đồng từ chính sách trợ cấp của thành phố. Khoản tiền này được chị dành để trang trải những chi phí thiết yếu như điện, nước. Chị mong mức trợ cấp tiếp tục được cải thiện để nhẹ bớt gánh nặng cuộc sống.

Bà Lê Thị Thanh Hằng (67 tuổi, ngụ phường Đức Nhuận, TP.HCM) có con gái bị khuyết tật trí tuệ. Hàng tháng, bà nhận trợ cấp 7 triệu đồng, trong đó bao gồm 650.000 đồng trợ cấp cho người nuôi dưỡng người khuyết tật đặc biệt. Số tiền hỗ trợ thiết thực này giúp bà chi trả được nhiều khoản chi phí sinh hoạt hàng tháng của hai mẹ con.

Hiện nay, số người hưởng các chính sách trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội tại các xã, phường trên địa bàn TP.HCM khá lớn. Chẳng hạn, phường Đức Nhuận có hơn 2.100 trường hợp, phường An Phú Đông gần 1.800 trường hợp và xã Long Hải 895 trường hợp đang nhận trợ cấp hàng tháng.

Tính chung cả thành phố, hàng tháng, hơn 315.800 người hưởng trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội được chi trả trợ cấp. Cùng với bảo đảm chi trả đầy đủ, đúng đối tượng, các địa phương còn chủ động huy động nguồn lực chăm lo những hoàn cảnh khó khăn thông qua hỗ trợ nhà ở, khám, chữa bệnh, cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), cứu trợ đột xuất, tặng nhu yếu phẩm và hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm. Qua đó, chính sách trợ giúp xã hội góp phần giúp người yếu thế ổn định cuộc sống, thay vì chỉ dừng ở khoản trợ cấp thường xuyên.

Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Tăng Minh cho biết, TP.HCM vẫn tiếp tục áp dụng mức chuẩn trợ giúp xã hội 650.000 đồng/người/tháng bởi mức chuẩn này đã cao hơn mức chuẩn chung theo Nghị định 335. Người đang hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng tại TP.HCM cũng không phải làm lại hồ sơ hoặc thực hiện thêm thủ tục hành chính.

Đồng thời, việc Nghị định 335 có hiệu lực cũng không làm phát sinh khoản tăng ngân sách của thành phố. Ông Nguyễn Tăng Minh đánh giá, việc duy trì mức chuẩn cao hơn quy định chung thể hiện chủ trương của thành phố trong chăm lo cho các nhóm yếu thế, phù hợp với điều kiện và đặc thù của một đô thị lớn.

Khoản đầu tư cho sự ổn định

Theo Điều 28 Luật Phát triển đô thị, HĐND TP.HCM được quy định các chính sách xã hội, an sinh xã hội, phúc lợi xã hội theo hướng mở rộng đối tượng, nâng mức thụ hưởng, xây dựng hệ thống an sinh toàn diện, hiện đại và bền vững.

Thành phố đang rà soát tổng thể các chính sách an sinh xã hội đã thực hiện trước và sau khi sắp xếp địa giới hành chính, đánh giá mức độ phù hợp, phạm vi đối tượng và khả năng cân đối nguồn lực.

Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM khẳng định Sở Y tế sẽ tham mưu UBND TP.HCM trình HĐND thành phố xem xét những chính sách cần thiết trong năm 2026. Trong đó, thành phố có thể nghiên cứu bổ sung những nhóm đối tượng có hoàn cảnh khó khăn đặc thù, điều chỉnh mức hỗ trợ và hoàn thiện các chính sách chăm lo an sinh xã hội phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo ThS Nguyễn Trần Phước, chuyên gia Xã hội học, Luật Phát triển đô thị trao cho TP.HCM thẩm quyền chủ động xây dựng chính sách y tế và an sinh xã hội phù hợp với đặc điểm của một siêu đô thị.

Các quy định từ hỗ trợ chi phí phòng, chữa bệnh, phát triển cấp cứu ngoại viện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng đến chính sách an sinh, chăm sóc người cao tuổi và trợ giúp xã hội nên được nhìn nhận như một hệ thống chính sách quản trị các rủi ro xã hội trong quá trình đô thị hóa, thay vì triển khai thành những chính sách hỗ trợ riêng lẻ.

ThS Nguyễn Trần Phước cho rằng, TP.HCM nên chuyển dần từ “trợ giúp khi có khó khăn” sang “phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro xã hội”. Chính sách cần kết hợp giữa hỗ trợ tài chính với các dịch vụ xã hội thiết yếu, mạng lưới chăm sóc tại cộng đồng và khả năng tiếp cận bình đẳng đối với y tế, giáo dục, nhà ở và các dịch vụ cơ bản.

Người có khả năng tự bảo đảm cuộc sống có thể được hỗ trợ thông qua các dịch vụ công phổ quát, còn người có nhiều rủi ro và ít nguồn lực hơn cần được Nhà nước hỗ trợ sâu hơn. Khi đó, an sinh xã hội không chỉ là chuyện “trợ cấp”, mà còn là một khoản đầu tư cho sự ổn định, gắn kết và khả năng chống chịu của đô thị. Đây cũng là cách để TP.HCM giải quyết bài toán công bằng xã hội trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và đô thị hóa nhanh chóng.