Thúc đẩy phát triển vi mạch, MEMS và AIoT cho thành phố thông minh

Ngày 29/10/2025, tại Hội trường Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo quốc tế "Các lĩnh vực vi mạch bán dẫn, cảm biến MEMS và hệ thống AIoT tích hợp trí tuệ nhân tạo cho việc phát triển thành phố thông minh 2025", thực hiện bởi Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao (Trung tâm R&D). Hội thảo là hoạt động thiết thực chào mừng Kỷ niệm 23 năm thành lập Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh và hưởng ứng chuỗi sự kiện của Diễn đàn kinh tế TP. Hồ Chí Minh năm 2025. Sự kiện cũng nhằm triển khai "Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch TP. Hồ Chí Minh tại Khu Công nghệ cao giai đoạn 2025 -2030". Mục đích chính của sự kiện là tạo diễn đàn trao đổi học thuật, tăng cường mạng lưới liên kết quốc tế, và xây dựng môi trường kết nối, hợp tác song phương và đa phương giữa các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Những công nghệ nền tảng cho xã hội thông minh

Phiên buổi sáng tập trung vào các linh kiện MEMS (Hệ thống vi cơ điện tử) tiên tiến và ứng dụng. Giáo sư Đào Việt Dũng - Phó Chủ tịch phụ trách khoa học và chuyển giao công nghệ của Hội Trí thức và chuyên gia Việt Nam – Australia (VASEA), đã trình bày về "MEMS tiên tiến cho xã hội thông minh dựa trên IoT". Theo Giáo sư Dũng, cảm biến MEMS là giải pháp lý tưởng cho IoT (Internet vạn vật) nhờ chi phí thấp, tiêu thụ điện năng thấp và độ bền cao. Các cảm biến này có khả năng hoạt động trong môi trường khắc nghiệt, từ thăm dò dầu khí (275 độ C) đến động cơ máy bay (600 độ C) và thám hiểm không gian (1.000 độ C). Bài tham luận cũng giới thiệu về vật liệu 3C-SiC trên đế Si (Silicon), cho phép chế tạo chi phí thấp trên các tấm wafer lớn (lên đến 300mm).

Tiếp nối, PGS. TS. Nguyễn Văn Toàn, Đại Học Tohoku (Nhật Bản), giới thiệu một hướng nghiên cứu đột phá về thu hoạch năng lượng từ biến động nhiệt độ môi trường. Công nghệ này sử dụng vật liệu thay đổi pha (PCM) kết hợp máy phát nhiệt điện (TEG) dựa trên công nghệ vi mô. Phương pháp này có khả năng tạo ra điện năng (đầu ra hơn 9 V) gần như cả ngày, ngay cả với biên độ dao động nhiệt nhỏ (khoảng 7 độ C). Ứng dụng thực tế bao gồm cấp nguồn cho hệ thống cảm biến IoT trong nông nghiệp thông minh và tận dụng nhiệt thải cấp thấp.

Tiến sĩ Ngô Huỳnh Thiện - Nghiên cứu viên Viện Khoa học vật liệu Quốc gia Nhật Bản (NIMS) trình bày bài tham luận với chủ đề "Công nghệ khứu giác và chuyển đổi xanh các sản phẩm nông nghiệp". Bài tham luận đi sâu vào dự án ARC-V, sử dụng công nghệ sinh học ruồi lính đen (black soldier fly biotechnology) để xử lý rác thải. Đây là một phương pháp "chuyển đổi cơ sinh học" (Biomechanical conversion) tiên tiến, giúp tái chế rác thành các sản phẩm như phân bón, protein và năng lượng, hướng tới mục tiêu không chôn lấp.

Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Dũng, Trung tâm vật liệu và đổi mới công nghệ, Đại học VIN (Việt Nam), trình bày về "Kỹ thuật và Vật lý của Vật liệu 2D hướng tới Thiết bị Spintronic hiệu suất cao". Báo cáo tập trung vào các dự án chế tạo linh kiện bán dẫn hiệu ứng trường (FET) từ vật liệu 2D.

AIoT, Rô-bốt và chiến lược bán dẫn quốc tế

Phiên buổi chiều tập trung vào AIoT (Trí tuệ nhân tạo vạn vật) và Rô-bốt. Đáng chú ý là bài tham luận của Phó Giáo sư Tiến sĩ Yu Kok Hwa – Đại học Universiti Sains Malaysia, chia sẻ về "Những tiến bộ trong mô phỏng số" và vai trò của nó như một chất xúc tác cho ngành bán dẫn.

Theo ông, Chiến lược Bán dẫn Quốc gia (NSS) của Malaysia đang đầu tư hơn 25 tỷ RM Ringgit Malaysia trong thập kỷ tới và đặt mục tiêu đào tạo 60.000 kỹ sư. Ngành công nghiệp nước này đang tích cực mở rộng từ các quy trình "Back-End" (lắp ráp, kiểm tra) sang "Front-End" (thiết kế vi mạch). Mô phỏng số đóng vai trò then chốt trong nghiên cứu đóng gói tiên tiến (như 3D) và quản lý nhiệt cho vi mạch.

Hội thảo cũng ghi nhận nhiều báo cáo chuyên sâu khác bao gồm: PGS.TS. Nguyễn Tuấn Đức (Đại học Vân Lang) về ứng dụng AIoT trong thành phố thông minh; Ông Triệu Hiệp Lộc (Công ty Cổ phần Công nghệ CTW) về Chip IoT cho chuyển đổi số; PGS. TS. Đoàn Đức Chánh Tin (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) về phát triển đầu dò cảm biến giám sát chất lượng nước; TS. Tạ Đức Tùng (Đại học Tokyo, Nhật Bản) về thiết kế Rô-bốt mềm; và TS. Nguyễn Ngô Minh Trị (Đại học Nguyễn Tất Thành) về quan trắc môi trường bằng cảm biến IoT và thuật toán A.I..

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9