Thoát bẫy "nội dung câu tương tác": Cách chọn lọc thông tin trên mạng xã hội

Khai thác sự tò mò của người xem trên nền tảng mạng xã hội

Một số nội dung sử dụng tiêu đề gây sốc, tình huống tranh cãi hoặc cách đặt câu hỏi gây tò mò để giữ chân người xem. Bên cạnh đó, thuật toán phân phối của mỗi nền tảng mạng xã hội khiến nội dung người dùng tiếp cận có thể khác nhau, làm cho việc chủ động chọn lọc thông tin càng trở nên cần thiết.

Bạn Phương Thy (phường Phú Mỹ, TP. Hồ Chí Minh), một người trẻ thường xuyên sử dụng mạng xã hội cho rằng nội dung câu tương tác có thể khai thác tâm lý sợ bỏ lỡ của người xem. Theo Phương Thy, người dùng đôi khi chỉ tiếp nhận yếu tố giải trí mà không có thêm kiến thức hoặc góc nhìn hữu ích sau khi xem.

Đáng chú ý, lượng tương tác không phải thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng nội dung. Một video được đầu tư về bối cảnh, khách mời và thông tin vẫn có thể thu hút ít lượt thích hơn nội dung giật tít hoặc tạo tranh cãi.

Do đó, người xem cần đánh giá thông tin dựa trên nguồn, bằng chứng và giá trị nội dung thay vì chỉ dựa vào mức độ phổ biến.

Theo Tiến sĩ tâm lý Đào Lê Hòa An - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Tâm lý học Việt Nam, khả năng tiếp nhận thông tin còn chịu ảnh hưởng từ bộ lọc cá nhân, khả năng phản tư và chính kiến của mỗi người.

Còn theo Tiến sĩ Ngô Xuân Điệp - Trưởng ngành Tâm lý học lâm sàng, Khoa Tâm lý học, Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh, khi nhận ra bản thân bị hấp dẫn bởi một nội dung drama, người dùng có thể tự hỏi: “Mình tham gia vào việc này để làm gì?”, “Điều gì khiến nội dung này hấp dẫn mình?” và “Việc tiếp tục theo dõi có đem lại giá trị gì không?”.

Những câu hỏi này giúp người dùng nhìn nhận hiện tượng khách quan hơn thay vì phản ứng theo cảm xúc.

Gia đình nên trang bị kỹ năng số cho trẻ từ đâu?

Không chỉ người dùng trẻ cần học cách chọn lọc thông tin, gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội.

Chị Nguyễn Thị Dung (phường Bình Lợi Trung, TP. Hồ Chí Minh) cho biết, chị chủ động dành thời gian trò chuyện với con, chia sẻ những việc diễn ra trong ngày để con cảm thấy tin tưởng và cởi mở khi nói về trải nghiệm trên mạng.

"Với tôi thì làm sao để cho con luôn cảm thấy tin tưởng mình. Nên mỗi ngày khi con ở nhà thì tôi sẽ luôn dành thời gian để chia sẻ với con, hỏi han con, tâm sự với con. Bản thân tôi phải tìm cách chia sẻ về chính những việc trong ngày của mình để cho con bắt đầu mở lòng về những vấn đề của con", chị Dung nói.

Thay vì chỉ cấm đoán hoặc trách mắng, phụ huynh có thể duy trì đối thoại, lắng nghe điều trẻ quan tâm. Nhờ đó, trẻ có thêm cơ hội nhận diện nội dung không phù hợp và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống khó xử.

Trong bối cảnh nội dung số bùng nổ, người dùng cần hiểu rằng trang cá nhân không đồng nghĩa với quyền đăng tải hoặc phát tán mọi nội dung mà không chịu trách nhiệm. Việc chia sẻ thông tin sai sự thật có thể gây ảnh hưởng đến người khác và phát sinh hệ quả pháp lý tùy tính chất, mức độ và quy định áp dụng.

Bạn Nguyễn Thanh Bình (phường Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, người dùng cần tỉnh táo khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, ưu tiên những nội dung tích cực, đúng sự thật, tránh lan truyền các thông tin gây tranh cãi khi chưa được kiểm chứng.

Nhu cầu tiếp nhận thông tin là điều tất yếu, nhưng người dùng mạng xã hội cần tỉnh táo trước những nội dung thiếu lành mạnh. Một cách tiếp cận có chọn lọc vừa giúp hạn chế lan truyền thông tin sai lệch, vừa góp phần xây dựng môi trường mạng có trách nhiệm hơn.