Phúc thẩm vụ cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình: Hủy án sơ thẩm để điều tra lại

Sau 4 ngày xét xử và nghị án, sáng 14/9, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ án cựu Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Ba Đình (Hà Nội) Nguyễn Thị Bình thu tiền dạy thêm.

Theo đó, Tòa tuyên hủy toàn bộ Bản án hình sự sơ thẩm số 206/2026/HS-ST ngày 27/3/2026 của Tòa án Nhân dân Khu vực 1-Hà Nội, chuyển hồ sơ vụ án cho Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 1-Hà Nội để điều tra lại theo thủ tục chung.

Cần đánh giá lại tính đúng đắn trong việc thu tiền dạy thêm, học thêm

Bản án sơ thẩm nhận định, trong năm học 2013-2014, Trường Trung học cơ sở Ba Đình có tổ chức dạy thêm, học thêm trong nhà trường các môn Toán-Ngữ văn-Tiếng Anh-Vật lý-Hóa học cho các khối lớp 7-8-9.

Nhà trường đã thu tiền học thêm của mỗi học sinh là 15.000 đồng/tiết/môn học. Giáo viên chủ nhiệm của từng lớp học chính khóa đứng ra thu tiền học thêm, sau đó tự giữ lại 70% để chi trả cho các giáo viên trực tiếp dạy thêm, nộp 30% về cho bộ phận tài vụ của nhà trường.

Hội đồng xét xử phúc thẩm căn cứ các quy định của Thông tư số 17/2012/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Thông tư 17) và Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND ngày 25/6/2013 của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội (Quyết định 22) về dạy thêm, học thêm trong nhà trường là các văn bản có hiệu lực thi hành tại thời điểm năm 2013-2014; căn cứ các tài liệu chứng cứ đã thu giữ có trong hồ sơ vụ án và căn cứ lời khai của các bị cáo, những người có liên quan thì việc tổ chức dạy thêm, học thêm của Trường Trung học cơ sở Ba Đình đối với các khối 7-8-9 trong năm 2013-2014 đã vi phạm về nguyên tắc, trình tự, thủ tục về dạy thêm, học thêm.

Cụ thể là không có đơn xin học thêm của học sinh (có xác nhận của phụ huynh); để các giáo viên chủ nhiệm (của lớp học chính khóa-đa số là người trực tiếp dạy thêm) thu tiền học thêm, sau đó tự giữ lại 70% để chi trả cho giáo viên dạy thêm, nộp 30% về cho bộ phận tài vụ; chưa có đầy đủ thỏa thuận với từng cha mẹ học sinh nhưng đã thu đại trà mỗi học sinh 15.000 đồng/tiết học/môn học; thiết lập 2 bộ hồ sơ, sổ sách kế toán nhằm hợp thức việc thu-chi tiền dạy thêm, học thêm...

Do vậy, Hội đồng xét xử cho rằng những vi phạm nêu trên có dấu hiệu của việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lạm thu, gây thiệt hại về vật chất và có yếu tố vụ lợi nên hành vi của các bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt có dấu hiệu cấu thành tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại Bộ luật Hình sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm vụ án này, ngày 4/5/2026, Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) đã ban hành Kết luận số 01 với nội dung: Quyết định 22 và Hướng dẫn số 5898/HD-SGD&ĐT ngày 17/7/2013 của Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội giới hạn mức thỏa thuận giữa phụ huynh học sinh và nhà trường là chưa phù hợp với Thông tư 17.

Tại phiên tòa phúc thẩm, giải thích về Kết luận số 01, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) khẳng định, Quyết định 22 quy định về mức trần thu tiền dạy thêm, học thêm là trái với quy định tại Thông tư 17 (mức thu tiền học thêm trong nhà trường do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường).

Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh được ra văn bản quy định về “việc thu” nhưng không bao gồm việc quy định về “mức thu” nên cha mẹ học sinh và nhà trường có thể thỏa thuận không giới hạn về mức tiền dạy thêm, học thêm.

Trình bày tại Tòa, người đại diện theo ủy quyền của Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội cho rằng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu trình Ủy ban Nhân dân thành phố ban hành Quyết định 22 là đúng theo các quy định của pháp luật tại thời điểm ban hành; không khẳng định được giá trị pháp lý của Quyết định 22 là đúng hay sai.

Một số quy định tại Thông tư 17 dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau; cơ quan trực tiếp ban hành Thông tư 17, Quyết định 22 không có mặt tại phiên tòa.

Xét thấy, đây là tình tiết mới tại cấp phúc thẩm, có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá Trường Trung học cơ sở Ba Đình có thu tiền dạy thêm, học thêm vượt quá hay không vượt quá, có thỏa thuận hay không theo quy định tại Quyết định 22 và Thông tư 17, Hội đồng xét xử cho rằng với nội dung này, cấp phúc thẩm không thể khắc phục ngay được mà cần phải được thẩm định, làm rõ.

Làm rõ các chứng cứ thu thập từ cấp sơ thẩm

Theo Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm, cần làm rõ thêm một số chứng cứ cấp sơ thẩm đã thu thập. Trong đó, hiệu trưởng, một số giáo viên trực tiếp dạy thêm trong đó có cả giáo viên chủ nhiệm và một số người làm công tác quản lý dạy thêm, bảo vệ… khai có việc chia các lớp học thêm thành các nhóm lớp theo học lực.

Hai phó hiệu trưởng nhà trường khai không có việc chia nhóm lớp nhưng Phó Hiệu trưởng Hoàng Hạnh Tường Vân lại xác lập Báo cáo/Kế hoạch dạy thêm, học thêm thể hiện có việc chia các lớp học thêm thành các nhóm lớp; Sổ theo dõi việc dạy thêm, học thêm do Phó Hiệu trưởng Hoàng Hạnh Tường Vân và Hoàng Mạnh Hà lập không thu giữ được; Biên bản kiểm tra cơ sở vật chất của nhà trường phục vụ công tác dạy thêm, học thêm do Phó Hiệu trưởng Hoàng Mạnh Hà và nhiều người khác ký xác nhận thể hiện có việc chia nhóm lớp nhưng chưa được lấy lời khai, đối chất đầy đủ; nhiều giáo viên ban đầu khai không có việc chia nhóm lớp học thêm nhưng sau đó lại có lời khai hoặc quan điểm ngược lại.

Theo Tòa cấp phúc thẩm, những nội dung này cần phải được làm rõ hơn bởi về mặt số học, chỉ cần có 1 lớp học chính khóa của các khối 7-8-9 có chia nhóm lớp học thêm hoặc có việc chia nhóm lớp học thêm trong một thời gian nhất định thì số tiền được xác định là thiệt hại theo cách tính của cấp sơ thẩm sẽ giảm xuống.

Mặt khác, biên bản thu giữ tài liệu là “Biên bản thỏa thuận về dạy thêm, học thêm” lập ngày 8/4/2024 của Cơ quan điều tra với kế toán Đỗ Thị Loan thể hiện đã thu giữ bản gốc nhưng tài liệu thu giữ lại là bản photo.

Cơ quan điều tra giải trình là do lỗi đánh máy, thực chất chỉ thu giữ bản photo. Sau đó, khi được yêu cầu cung cấp bản gốc, nhà trường trả lời không còn giữ bản gốc, Hội đồng xét xử cho rằng nội dung này cần phải được làm rõ.

Hội đồng xét xử phúc thẩm cũng xác định, tài liệu trong hồ sơ vụ án còn thể hiện có dấu hiệu sai phạm trong việc lập hồ sơ, chứng từ, sổ sách thu-chi kế toán đối với số tiền dạy thêm, học thêm, bồi dưỡng, học nghề nói chung; trong việc thu, việc chi và sử dụng số tiền 15%-30% thu được từ dạy thêm năm học 2013-2014 của Trường Trung học cơ sở Ba Đình.

Nội dung này cũng cần phải được điều tra, làm rõ để kết luận xử lý theo quy định, nếu thấy cần thiết thì tiến hành kiểm toán và trưng cầu giám định để xác định vi phạm và thiệt hại thực tế.

Ngoài ra, các bên liên quan cần xác định, làm rõ nguồn gốc số tiền 263.073.400 đồng còn tồn của năm 2013-2014 tại sổ quỹ tiền mặt, đã được nộp vào Kho bạc Nhà nước quận Ba Đình (cũ) ngày 30/6/2017 để đánh giá tổng thể việc thu-chi tiền dạy thêm, học thêm và có phương án xử lý phần trách nhiệm dân sự theo đúng quy định pháp luật.

Từ những nhận định nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy, để giải quyết vụ án một cách khách quan, toàn diện, triệt để; thấu tình, đạt lý; không bỏ lọt hành vi, người phạm tội; không làm oan người vô tội thì cần thiết phải hủy toàn bộ Bản án hình sự sơ thẩm số 206/2026/HS-ST ngày 27/3/2026 của Tòa án Nhân dân Khu vực 1-Hà Nội để điều tra lại.

Hội đồng xét xử phúc thẩm đề nghị Cơ quan điều tra và các cơ quan đơn vị có trách nhiệm khác cần làm rõ trách nhiệm của những cá nhân đã trình bày, khai báo, cung cấp thông tin không đúng sự thật, gây cản trở, kéo dài hoạt động điều tra, xác định sự thật khách quan của vụ án; những người đã đưa hoặc tuyên truyền thông tin về vụ án không đúng, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc gây hoang mang trong dư luận để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Nguồn: Vietnamplus/TTXVN

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9