(HTV) - Trung Quốc vừa phóng thành công tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-23 lên trạm không gian Thiên Cung, tiếp tục nối dài tham vọng chinh phục không gian của nước này. Không chỉ là một sứ mệnh luân phiên phi hành đoàn thông thường, Thần Châu-23 còn mang theo nhiều thử nghiệm công nghệ và sinh học quan trọng, được xem là bước chuẩn bị trực tiếp cho mục tiêu đưa phi hành gia Trung Quốc đặt chân lên Mặt Trăng trước năm 2030.

Ngày 24/5, Trung Quốc đã phóng thành công tàu vũ trụ Thần Châu-23 đưa 3 phi hành gia lên trạm không gian Thiên Cung. Đáng chú ý, một thành viên phi hành đoàn sẽ lưu trú trên quỹ đạo suốt một năm - thời gian dài nhất từ trước đến nay đối với chương trình không gian có người lái của nước này. Tàu Thần Châu-23 được phóng lúc 23 giờ 08 phút theo giờ địa phương từ Trung tâm phóng vệ tinh Tửu Tuyền ở Tây Bắc Trung Quốc bằng tên lửa đẩy Trường Chinh-2F Y23.

Theo Cơ quan Vũ trụ Trung Quốc, tàu Thần Châu-23 đã ghép nối với trạm Thiên Cung vào lúc 2 giờ 45 phút sáng theo giờ Bắc Kinh. Toàn bộ quá trình kết nối diễn ra trong khoảng 3 tiếng rưỡi. Ba phi hành gia gồm chỉ huy Chu Dương Trụ cùng các thành viên Trương Chí Viễn và Lê Gia Doanh sau đó tiến vào trạm và được các thành viên của sứ mệnh Thần Châu-21 chào đón vào lúc 5 giờ 13 phút. Sáu phi hành gia đã chụp ảnh chung, đánh dấu cuộc hội ngộ trên quỹ đạo lần thứ 8 trong lịch sử chương trình vũ trụ có người lái của Trung Quốc.

Theo kế hoạch, sứ mệnh Thần Châu-23 sẽ thực hiện hơn 100 thử nghiệm trên trạm vũ trụ Thiên Cung, liên quan đến phôi nhân tạo, hợp kim đất hiếm và pin thế hệ mới, đồng thời cung cấp thêm dữ liệu về khả năng cư trú dài hạn của con người ngoài không gian.

Đặc biệt, việc một thành viên phi hành đoàn lưu trú suốt một năm trên quỹ đạo được xem là thử nghiệm quan trọng đối với năng lực sinh tồn dài ngày trong môi trường không gian.

Việc phóng Thần Châu-23 diễn ra trong bối cảnh cuộc cạnh tranh không gian giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng nóng lên, đặc biệt xoay quanh tham vọng chinh phục Mặt Trăng. Washington nhiều lần cáo buộc Bắc Kinh muốn "thuộc địa hóa" và khai thác tài nguyên trên Mặt Trăng, trong khi Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc này.

Hiện Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đặt mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028 thông qua chương trình Artemis, sớm hơn kế hoạch của Trung Quốc khoảng 2 năm. Mỹ kỳ vọng xây dựng sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng như bàn đạp cho các sứ mệnh chinh phục Sao Hỏa trong tương lai.

Hồi tháng 4, bốn phi hành gia NASA đã thực hiện chuyến bay lịch sử quanh Mặt Trăng trong khuôn khổ sứ mệnh Artemis II – chuyến bay có người lái đầu tiên quanh vệ tinh tự nhiên này trong hơn nửa thế kỷ.

Song song đó, sức mạnh không gian của Mỹ còn được hậu thuẫn mạnh mẽ bởi khu vực tư nhân. Ngày 22/5, tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã tiến hành chuyến bay thử nghiệm thứ 12 của siêu tên lửa Starship. Dù gặp một số sự cố kỹ thuật nhỏ về động cơ khi quay trở lại, chuyến bay không người lái này vẫn được đánh giá là thành công lớn, đóng vai trò quan trọng trong kế hoạch đưa phi hành gia NASA lên bề mặt Mặt Trăng trong tương lai.

Không chỉ Mỹ và Trung Quốc, Nga cũng đang thúc đẩy mạnh các kế hoạch không gian dài hạn. Cuối tháng 2/2026, Nga cho biết đang lên kế hoạch xây dựng một nhà máy điện trên Mặt Trăng trong thập kỷ tới nhằm hiện thực hóa tham vọng mở rộng hoạt động của nước này trên Mặt Trăng, đồng thời hỗ trợ việc hình thành Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế chung với Trung Quốc.

Tập đoàn vũ trụ nhà nước Nga Roscosmos cho biết mục tiêu là hoàn thành việc xây dựng nhà máy điện này vào năm 2036. Roscosmos cũng đã ký hợp đồng với Tập đoàn Lavochkin - một trong những doanh nghiệp hàng không vũ trụ lớn của Nga để triển khai dự án.

Theo Roscosmos, nhà máy điện trên Mặt Trăng sẽ cung cấp năng lượng cho toàn bộ chương trình thám hiểm Mặt Trăng của Nga, bao gồm các robot thám hiểm, đài quan sát khoa học và hạ tầng phục vụ Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế chung Nga - Trung.

Dù chưa từng đưa con người đặt chân lên Mặt Trăng, Trung Quốc hiện đang tăng tốc mạnh mẽ với mục tiêu khẳng định vị thế cường quốc vũ trụ và cạnh tranh trực tiếp với Mỹ. Trong hơn một năm qua, Bắc Kinh liên tục thử nghiệm các thiết bị then chốt như tên lửa siêu nặng Trường Chinh-10, tàu vũ trụ Mộng Châu và tàu đổ bộ Nguyệt Lan.

Nền tảng quan trọng của chiến lược này là trạm vũ trụ Thiên Cung – nơi các sứ mệnh Thần Châu luân phiên đồn trú liên tục từ năm 2021, giúp Trung Quốc tích lũy kinh nghiệm sống sót dài ngày trong môi trường không gian.

Mới đây, Trung Quốc còn đưa các phôi thai nhân tạo lên trạm Thiên Cung nhằm nghiên cứu tác động của môi trường vi trọng lực và bức xạ vũ trụ lên giai đoạn phát triển sớm của phôi thai. Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc cho biết các nghiên cứu này không chỉ phục vụ sinh học cơ bản mà còn hướng đến mục tiêu con người cư trú dài hạn trong không gian, thậm chí trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định Trung Quốc vẫn còn đối mặt nhiều rào cản lớn trước mục tiêu đưa người lên Mặt Trăng trước năm 2030. Bắc Kinh sẽ phải hoàn thiện hàng loạt công nghệ hoàn toàn mới, từ phần mềm điều khiển phức tạp cho đến hệ thống sinh tồn trên bề mặt Mặt Trăng.

Bên cạnh đó, các phi hành gia Trung Quốc vốn quen với môi trường quỹ đạo Trái Đất thấp sẽ phải thích nghi với điều kiện khắc nghiệt hơn nhiều như bức xạ vũ trụ cao, trọng lực yếu và các rủi ro kỹ thuật chưa từng có.

Dù vậy, việc triển khai thành công sứ mệnh Thần Châu-23 tiếp tục cho thấy năng lực vận hành dài hạn của Trung Quốc trên quỹ đạo Trái Đất thấp đang ngày càng hoàn thiện. Theo Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, các nghiên cứu trên trạm Thiên Cung không chỉ phục vụ sinh học cơ bản mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là giúp con người có thể cư trú bền vững trong không gian, thậm chí trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa trong tương lai.

Ngày 12/5 vừa qua, Trung Quốc cũng đã đưa các phôi thai nhân tạo lên trạm vũ trụ Thiên Cung nhằm nghiên cứu tác động của môi trường vi trọng lực và bức xạ vũ trụ lên giai đoạn phát triển sớm của phôi thai. Đây được xem là một trong những hướng nghiên cứu then chốt phục vụ các sứ mệnh không gian dài ngày trong tương lai.

Các nhà khoa học hàng đầu của Trung Quốc nhận định tiến độ hiện nay đang được tính toán thận trọng và hoàn toàn có khả năng đạt mục tiêu sớm hơn dự kiến. Trong bối cảnh cuộc đua không gian thế kỷ 21 ngày càng nóng lên, những bước đi liên tiếp của Bắc Kinh cho thấy nước này đang từng bước hoàn thiện các công nghệ cốt lõi, hướng tới mục tiêu đưa phi hành gia đổ bộ lên Mặt Trăng trước năm 2030 và khẳng định vị thế là một thế lực lớn trong bản đồ địa chính trị không gian toàn cầu.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9