Sáng 22/6/2026, chính trường Anh tiếp tục chứng kiến một biến động lớn khi Thủ tướng Keir Starmer tuyên bố từ chức sau đúng hai năm cầm quyền, dù từng giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024. Quyết định này đánh dấu lần chuyển giao quyền lực thứ sáu tại Anh trong vòng một thập kỷ và mở đường cho việc nước này chuẩn bị có vị thủ tướng thứ bảy kể từ sau cuộc trưng cầu dân ý Brexit năm 2016.

Công đảng cho biết quá trình đề cử lãnh đạo mới sẽ bắt đầu từ ngày 9/7 và có thể hoàn tất sớm nhất vào giữa tháng 7 hoặc muộn nhất vào ngày 1/9. Trong phát biểu từ chức, ông Starmer thừa nhận câu hỏi lớn mà đảng đang đặt ra, liệu ông có còn là người phù hợp nhất để dẫn dắt nước Anh bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo hay không. Ông cho biết đã lắng nghe ý kiến của các nghị sĩ Công đảng trong Quốc hội và chấp nhận quyết định đó, coi đây là lý do để rời vị trí lãnh đạo đảng và chính phủ.

Hai năm cầm quyền của Thủ tướng Keir Starmer khép lại với một số tín hiệu tích cực về kinh tế vĩ mô. Thế nhưng, những kết quả đó không đủ để khỏa lấp các rạn nứt ngày càng sâu trong nội bộ Công đảng. Hàng loạt quyết định gây tranh cãi, từ cắt giảm phúc lợi, bổ nhiệm nhân sự đến thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử địa phương hồi tháng 5, đã khiến niềm tin của các nghị sĩ đối với ông suy giảm nghiêm trọng, cuối cùng dẫn đến quyết định từ chức.

Không chỉ đối mặt với sức ép chính trị, chính phủ của ông Starmer còn vấp phải sự hoài nghi từ chính người dân. Dù các báo cáo kinh tế ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, cuộc sống của không ít người dân Anh vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt. Tại Luân Đôn, chi phí sinh hoạt, giá nhà và giá cả leo thang khiến nhiều gia đình ngày càng chật vật, làm nổi bật khoảng cách giữa những con số tăng trưởng trên giấy và thực tế đời sống hằng ngày.

Cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay diễn ra đúng vào thời điểm nước Anh tròn 10 năm kể từ cuộc trưng cầu dân ý đưa quốc gia này rời Liên minh châu Âu. Một thập kỷ sau Brexit, những tác động kinh tế vẫn là chủ đề gây nhiều tranh cãi. Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ ước tính Brexit đã khiến tăng trưởng GDP của Anh giảm từ 6% đến 8%, tổng vốn đầu tư giảm 18% và năng suất lao động giảm khoảng 4%. Theo nhiều chuyên gia, Brexit không phải là nguyên nhân duy nhất khiến kinh tế Anh gặp khó khăn, nhưng đã làm suy yếu đáng kể động lực tăng trưởng của nước này.

Không chỉ ảnh hưởng đến các chỉ số vĩ mô, Brexit còn để lại những hệ lụy rõ nét đối với hoạt động của doanh nghiệp. Mục tiêu giành lại quyền kiểm soát biên giới không đạt được như kỳ vọng, trong khi tình trạng thiếu hụt lao động buộc Anh phải tiếp nhận lượng người nhập cư ở mức kỷ lục. Chi phí nhân công, logistics và vận hành gia tăng khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ chịu áp lực lớn, thậm chí phải thu hẹp quy mô hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư.

Sau 10 năm, cách nhìn của người dân Anh về Brexit cũng đã thay đổi đáng kể. Khảo sát của King's College London công bố tháng 5/2026 cho thấy gần một nửa cử tri cho rằng Brexit mang lại kết quả tệ hơn kỳ vọng, trong khi chỉ còn 9% đánh giá tích cực. Dù vậy, theo các chuyên gia, sự thất vọng với Brexit chưa đồng nghĩa với việc nước Anh đã hình thành sự đồng thuận về khả năng quay trở lại Liên minh châu Âu.

Sự ra đi của ông Keir Starmer cũng mở ra cơ hội lớn cho cựu Thị trưởng vùng Manchester Andy Burnham tiến gần hơn tới cương vị Thủ tướng Anh. Sau khi ông Wes Streeting, đối thủ được đánh giá nặng ký nhất, tuyên bố rút lui và chuyển sang ủng hộ ông Burnham, cuộc đua lãnh đạo Công đảng gần như chỉ còn một ứng viên nổi bật. Điều đó giúp ông Burnham trở thành gương mặt được kỳ vọng sẽ tiếp quản số 10 phố Downing ngay sau khi quá trình bầu chọn nội bộ kết thúc.

Xuất thân từ miền Bắc nước Anh và gắn bó gần một thập kỷ với việc điều hành vùng Manchester, ông Andy Burnham được nhiều người kỳ vọng sẽ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, đồng thời đưa tiếng nói của địa phương đến gần hơn với trung tâm quyền lực ở London. Trọng tâm trong chương trình hành động của ông là chấm dứt mô hình "kinh tế nhỏ giọt", hướng tới phân bổ nguồn lực công bằng hơn và thúc đẩy tăng trưởng từ chính các địa phương, thay vì chỉ tập trung vào thủ đô và các trung tâm lớn. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng việc nhân rộng mô hình từng thành công tại Manchester ra phạm vi cả nước sẽ là thách thức không nhỏ. Với gần 70 triệu dân, cùng những khác biệt sâu sắc về kinh tế, xã hội và hạ tầng giữa các vùng, chính phủ mới sẽ cần nguồn lực lớn, quyết tâm chính trị và những cải cách mạnh mẽ để biến các cam kết thành hiện thực.

Bên cạnh những bài toán về kinh tế và cải cách trong nước, chính phủ mới của Anh cũng sẽ phải đối mặt với áp lực chính trị ngày càng lớn từ đảng Reform UK do Nigel Farage lãnh đạo. Theo các chuyên gia, việc không trực tiếp tham gia điều hành đất nước sau Brexit giúp ông Farage tránh được trách nhiệm trước những hệ quả của quá trình này, trong khi các đảng truyền thống phải gánh chịu sự thất vọng của cử tri. Điều đó tạo điều kiện để Reform UK mở rộng ảnh hưởng trên chính trường Anh.

Ở chiều ngược lại, nhiều nhà phân tích cho rằng nước Anh cũng cần xem xét lại quan hệ với Liên minh châu Âu nhằm ứng phó hiệu quả hơn với các thách thức về kinh tế, địa chính trị và an ninh. Tuy nhiên, sau một thập kỷ kể từ Brexit, việc tái thiết lập quan hệ với châu Âu vẫn là chủ đề gây nhiều tranh luận. Theo giới quan sát, nhà lãnh đạo tiếp theo của nước Anh sẽ đứng trước lựa chọn mang tính chiến lược: tiếp tục theo đuổi con đường tự chủ và phát triển từ các địa phương, hay thúc đẩy một mối quan hệ gắn kết hơn với châu Âu để tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.