Thế giới đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc trong hệ thống năng lượng toàn cầu, xuất phát từ những biến động dai dẳng tại khu vực Trung Đông. Cuộc khủng hoảng hiện nay được các chuyên gia so sánh với cú sốc dầu mỏ năm 1973, nhưng với một tâm thế hoàn toàn khác: Các quốc gia không còn chỉ tìm kiếm giải pháp ngắn hạn mà đang rà soát lại toàn bộ chiến lược phát triển dài hạn. An ninh năng lượng giờ đây không còn tách rời khỏi mục tiêu chuyển dịch xanh; cả hai phải đi cùng nhau để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Trong bối cảnh rủi ro gia tăng tại các điểm nghẽn như Eo biển Hormuz, sự phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp đã trở thành điểm yếu chí mạng.

Cuộc đua giành quyền chủ động đã thay thế cho cuộc chạy theo nguồn cung giá rẻ, nơi khả năng phục hồi được đặt lên hàng đầu.

Tại châu Âu, khái niệm "Chủ quyền năng lượng" đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Ủy ban châu Âu đang nỗ lực kết hợp năng lượng tái tạo với điện hạt nhân nhằm xây dựng một hệ thống cung ứng ít phụ thuộc bên ngoài.

Italia đã tiên phong với chiến lược biến mình thành trung tâm năng lượng Địa Trung Hải. Như ông Alexandru Fordea từ Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế (CESI) đánh giá, việc kết hợp các biện pháp ứng phó khủng hoảng ngắn hạn với xây dựng thị trường dài hạn giúp quốc gia này thiết lập một khung chiến lược bền vững trước tình hình mới.

Ở phía bên kia bán cầu, các cường quốc châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ cũng đang định hình những lối đi riêng. Trung Quốc tập trung vào ba trụ cột: tự lực trong nước, đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường dự trữ quốc gia.

Trong khi đó, Ấn Độ chọn con đường chuyển dịch thận trọng, đảm bảo không đánh đổi quyền tiếp cận năng lượng của người dân lấy mục tiêu xanh bằng mọi giá.

Không nằm ngoài xu thế, các quốc gia Đông Nam Á đang tích cực điều chỉnh để tăng cường "vùng đệm" trước các cú sốc bên ngoài. Indonesia đã mở rộng năng lực dự trữ nhiên liệu chiến lược lên mức 3 tháng thay vì chỉ vài tuần như trước đây, đồng thời đẩy mạnh nhiên liệu sinh học. Ông Beni Sukadis (Viện Nghiên cứu Quốc phòng và Chiến lược Indonesia) khẳng định đây là bước đi nhằm nâng cao chủ quyền kinh tế.

Tại Malaysia, thay vì chỉ dùng các khoản trợ giá để kiềm chế biến động giá cả, chính phủ đang tái thiết kế hệ thống thông qua Lộ trình Chuyển đổi Năng lượng Quốc gia với mục tiêu đạt 70% năng lượng tái tạo vào năm 2050.

Chuyên gia kinh tế Shan Saeed nhận xét đây là sự chuyển đổi từ "bù đắp biến động" sang "xây dựng khả năng phục hồi cấu trúc". Cuối cùng, thước đo an ninh năng lượng hiện đại không còn nằm ở trữ lượng tài nguyên trong lòng đất, mà nằm ở năng lực làm chủ công nghệ và khả năng tự chủ trước những biến động khó lường của thế giới.

Trong bối cảnh hiện nay, an ninh năng lượng không còn được đo bằng trữ lượng tài nguyên, mà bằng năng lực làm chủ công nghệ, khả năng điều phối hệ thống và mức độ tự chủ trước các cú sốc bên ngoài. Và trong thế giới đầy biến động, mỗi quốc gia sẽ phải tìm cho mình con đường riêng để đảm bảo tự chủ năng lượng trong dài hạn.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9