Hơn nửa triệu người xuống đường phản ứng chi phí sinh hoạt, hàng ngàn cửa hàng bị cướp phá và ngọn tháp cổ 143 năm sụp đổ trong biển lửa

Bắt nguồn từ cuộc đình công hồi tháng 9 cùng các đợt bãi công của học sinh, sinh viên và giáo viên vào đầu tháng 10, phong trào phản đối nhanh chóng bùng phát thành làn sóng bất ổn dân sự diện rộng trên toàn nước Pháp. Sự bùng nổ này phản ánh dồn nén nỗi bất mãn sâu sắc của người dân trước tình trạng chi phí sinh hoạt tăng phi mã, khoảng cách giàu nghèo ngày càng nới rộng cùng nhu cầu cấp thiết về những cải cách xã hội - chính trị sâu rộng.

Tính riêng trong ngày 17/10, hơn 500.000 người đã đổ ra đường tại hàng loạt thành phố lớn. Dù phần lớn các cuộc tuần hành ban đầu diễn ra trong ôn hòa, bạo lực và nạn cướp phá đã nhanh chóng bùng phát mất kiểm soát khi màn đêm buông xuống. Tại Limoges, ngọn tháp của tòa thị chính có lịch sử 143 năm đã bị ngọn lửa thiêu rụi và sụp đổ hoàn toàn, gợi lại ký ức đau buồn về thảm họa cháy Nhà thờ Đức Bà Paris năm 2019.

Đến ngày 18/10, dù tình hình phần nào lắng xuống nhưng các điểm nóng bạo loạn vẫn tiếp tục bùng phát lẻ tẻ, để lại hậu quả nặng nề với gần 3.000 cửa hàng bị đập phá, cướp bóc và khoảng 2.400 đối tượng bị bắt giữ.

Nợ công vượt 3.600 tỷ euro khiến Chính phủ Pháp cạn kiệt dư địa tài chính để xoa dịu người dân

Bất ổn bùng phát đúng vào thời điểm nền tài chính công của Pháp rơi vào tình trạng kiệt quệ nghiêm trọng. Theo thống kê quốc gia, tính đến cuối tháng 6, nợ công của Pháp đã chạm mốc gần 3.600 tỷ euro, tương đương 119% GDP. Đáng chú ý, chỉ 3 tuần trước khi cuộc bạo loạn nổ ra, Chính phủ Pháp đã thừa nhận ngân sách quốc gia tiếp tục vượt hạn mức chi tiêu do Liên minh châu Âu (EU) quy định, đồng thời cảnh báo nợ công dự kiến sẽ vọt lên gần 122% GDP – mức kỷ lục chưa từng có trong lịch sử.

Dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Châu Âu (Eurostat) cho thấy tỷ trọng chi tiêu công của Pháp hiện chiếm tới 57,2% tổng sản lượng kinh tế, vượt xa mức trung bình dưới 50% của toàn khối EU. Việc dành một tỷ trọng quá lớn cho bộ máy công khiến chính quyền Paris gần như không còn dư địa tài chính để xoay xở hay đưa ra các gói trợ cấp lớn.

Tình hình càng thêm tồi tệ khi lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp tăng vọt lên 4,96%, đẩy chênh lệch lợi suất so với trái phiếu Đức tiến gần đến mức đỉnh trong 14 năm. Chi phí vay nợ đắt đỏ buộc Chính phủ phải soạn thảo dự thảo ngân sách thắt lưng buộc bụng, cắt giảm chi tiêu cho lương hưu và các cơ quan hành chính (ngoại trừ quốc phòng). Tuy nhiên, áp lực chính trị gay gắt hiện nay đang đe dọa làm đổ vỡ kế hoạch thắt chặt này, đẩy đất nước vào vòng xoáy phải vay thêm nợ mới.

Hàng ngàn cơ sở kinh doanh suy sụp sau bạo loạn, Chính phủ áp đặt giới nghiêm và kích hoạt gói hỗ trợ khẩn cấp

Trái ngược với phong trào "Áo vàng" giai đoạn 2018-2019 khi Tổng thống Macron có thể nhanh chóng xoa dịu bằng gói nhượng bộ kinh tế trị giá hàng tỷ euro, đợt bất ổn này đẩy chính quyền vào thế tiến lui lưỡng nan do vừa cạn ngân sách vừa mất kiểm soát trật tự công cộng.

Trước làn sóng chỉ trích gay gắt về sự yếu kém trong công tác dự báo và ngăn chặn bạo lực, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Laurent Nuñez đã đề nghị từ chức nhưng bị Tổng thống bác đơn. Nhằm khôi phục trật tự, chính quyền đã chính thức thông báo áp đặt lệnh giới nghiêm một phần tại thủ đô Paris cùng một số thành phố lớn.

Đối với các doanh nghiệp bị thiệt hại nặng nề, Chính phủ Pháp đang gấp rút triển khai chính sách chi trả lương cho nhân viên trong thời gian tạm nghỉ việc hoàn toàn bằng ngân sách nhà nước, nhằm ngăn chặn nguy cơ sa thải hàng loạt. Bên cạnh đó, một khoản ngân sách khẩn cấp cũng được trích ra để hỗ trợ dòng tiền trước mắt cho các công ty, dù chi tiết phân bổ chưa được công bố. Các đơn vị bảo hiểm tư nhân cũng được kêu gọi tham gia gánh vác chi phí bồi thường.

Làn sóng bất ổn làm rúng động chính trường, tạo đà cho phe cực hữu trước kỳ bầu cử quyết định

Cơn bão bất ổn dân sự diễn ra chỉ 6 tháng trước kỳ bầu cử Tổng thống đã đẩy những tháng cuối cùng trong nhiệm kỳ 10 năm của ông Emmanuel Macron vào cục diện hoàn toàn hỗn loạn. Tình trạng mất an ninh trên diện rộng đang tạo lợi thế lớn cho ứng cử viên phe cực hữu Marine Le Pen – người liên tục dẫn đầu các cuộc thăm dò dư luận nhờ quan điểm cứng rắn về trật tự và pháp luật.

Ở phía ngược lại, ứng cử viên cánh tả cực đoan Jean-Luc Mélenchon đối mặt với làn sóng chỉ trích gay gắt vì công khai ủng hộ yêu sách của người biểu tình nhưng lại né tránh lên án các hành vi bạo lực và cướp phá.

Dù các cuộc đụng độ tạm thời lắng xuống trong vài ngày, ngọn lửa bất mãn xã hội tại Pháp vẫn đang âm ỉ. Các nhóm biểu tình đã nhanh chóng phát động kêu gọi một đợt xuống đường mới vào thứ Bảy ngày 24/10. Đồng thời, các liên đoàn lao động lớn cũng đã lên kế hoạch tổ chức tổng đình công toàn quốc vào ngày 05/11 nhằm phản đối chính sách cắt giảm ngân sách và đòi gia tăng lương tối thiểu. Nước Pháp đang phải đối mặt với một mùa thu lịch sử đầy sóng gió, nơi những bài toán kinh tế bế tắc và mâu thuẫn chính trị gay gắt vẫn chưa tìm thấy lời giải.