Người trẻ chưa tìm thấy điều mình cần ở nghệ thuật truyền thống

Có người cho rằng giới trẻ ngại xem nghệ thuật truyền thống vì sợ bị gọi là “lúa”, là “không hợp thời”. Nhưng với tôi, người trẻ không rời xa nghệ thuật truyền thống, chỉ là chưa tìm thấy điều mình cần từ cách nghệ thuật truyền thống đang thể hiện.

Thực tế cho thấy các workshop về nghệ thuật truyền thống luôn thu hút đông đảo người trẻ. Thế nhưng, khi bước vào rạp để xem một vở hát bội, chúng tôi khó theo đến cùng. Tuồng tích dài, lời ca, cách dẫn chuyện thiếu lôi cuốn khiến chúng tôi khó cảm nhận được hết thông điệp vở tuồng muốn chuyển tải.

Về cải lương - loại hình sân khấu vốn gần gũi với người miền Tây như tôi - trải nghiệm cũng không khá hơn. Không ít kịch bản thiếu logic, thiếu chiều sâu khiến chúng tôi vừa xem vừa thắc mắc, thay vì hòa mình vào cảm xúc vở diễn. Chúng tôi không đòi hỏi cải lương phải chiều chuộng thị hiếu khán giả trẻ, nhưng chúng tôi cần được thấy mình trong đó.

Không phủ nhận nhiều nghệ sĩ trẻ ngày nay có giọng ca hay, từng đoạt giải cao ở các cuộc thi lớn. Nhưng, thật khó để tìm được một giọng ca có chất riêng, từ cách luyến láy, bỏ chữ đến làn hơi… Khi vô vở diễn, không ít nghệ sĩ chưa thuộc lời. Tiếng nhắc tuồng lanh lảnh vang vọng ngay từ cánh gà làm khán giả bị phân tâm. Khán giả khó có được cảm xúc với vở diễn, vai diễn khi nghệ sĩ trên sân khấu còn chưa thực sự hóa thân vào nhân vật.

Tôi không so sánh nghệ sĩ trẻ hôm nay với lớp tiền bối, nhưng rõ ràng xem các cô chú nghệ sĩ ngày xưa diễn một lần là nhớ. Ca diễn dung dị mà họ vẫn khiến khán giả khóc cười theo. Ngày nay, nhiều vở “đồ” lại y nguyên phiên bản cũ. Chẳng hạn, mới đây, khi xem vở Đời cô Lựu, tôi thấy cảnh cô Lựu đưa ba toong cho ông hội đồng giống hệt phiên bản tôi từng coi trên ti vi thuở nhỏ. Nếu đã làm lại, sao không cho thấy cảm nhận mới, góc nhìn mới, diễn xuất mới?

Tôi hay nghe nói cải lương cần đổi mới bằng sân khấu hoành tráng, công nghệ hiện đại, ánh sáng rực rỡ… Song, tất cả những thứ đó sẽ vô nghĩa nếu thiếu yếu tố quan trọng nhất - tài năng, sự khổ luyện và khả năng sáng tạo của nghệ sĩ, đạo diễn, biên kịch. Sân khấu không bao giờ thuyết phục được người trẻ chỉ nhờ sự hào nhoáng, mà cần chạm được vào cảm xúc bằng chính trái tim và nhiệt huyết người làm nghề.