Ngày hội lựa chọn người “Tài-Đức-Sức,” trao quyền gánh vác non sông

“Những ngày qua, tôi đã tìm hiểu rất kỹ về các ứng viên, sẵn sàng cho ngày bỏ phiếu. Đất nước đang bước vào giai đoạn lịch sử mới, phải lựa chọn thật đúng, thật trúng người có tài, có tâm, có tầm nhìn, có bản lĩnh, có trí tuệ, đủ năng lực để xây dựng Quốc hội khóa XVI xứng tầm, đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới,” ông Trần Văn Hậu (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) nói.

Đại biểu Quốc hội: hạt nhân quyết định tầm vóc của Quốc hội

Theo Giáo sư, Tiến sỹ Trần Ngọc Đường, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Quốc hội có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, là thiết chế trung tâm trong tổ chức quyền lực nhà nước Việt Nam.

Điều này được quy định rõ trong Hiến pháp: “Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.” Theo đó, Quốc hội là thiết chế do nhân dân trực tiếp bầu ra, là thiết chế duy nhất đại diện cho ý chí và nguyện vọng của toàn dân. Hiến pháp cũng quy định “Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.”

“Có thể khẳng định ngoài Quốc hội, không một thiết chế nào trong bộ máy nhà nước ta đảm đương được vị trí và vai trò trọng yếu này,” Giáo sư Trần Ngọc Đường nói.

Là thiết chế đặc biệt quan trọng, đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân, là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trải qua gần 80 năm hình thành và phát triển với 15 nhiệm kỳ hoạt động, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội đã đóng vai trò lịch sử to lớn trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc và xây dựng, đổi mới, phát triển đất nước.

Cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành sâu rộng trong cả nước ngày 6/1/1946 là sự kiện lịch sử vĩ đại của dân tộc, mở đầu cho quá trình xây dựng chế độ dân chủ mới, đánh dấu mốc cho quyền làm chủ đất nước của nhân dân. Lần đầu tiên trong lịch sử, nhân dân tự mình nắm lấy vận mệnh của mình để xây dựng một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Trong bối cảnh cảnh đất nước trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa non trẻ vừa mới khai sinh, Quốc hội khóa I đã thông qua bản hiến pháp đầu tiên khẳng định chủ quyền quốc gia, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đồng thời thông qua danh sách Chính phủ liên hiệp kháng chiến, lập cơ quan Cố vấn đoàn và Ủy ban Kháng chiến toàn quốc. Quốc hội đã thể chế hóa đường lối kháng chiến, kiến quốc của Đảng, xây dựng hệ thống pháp luật, thông qua chính sách “người cày có ruộng”, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Quốc hội đã trao quyền cho Chính phủ Hồ Chí Minh thực hiện sách lược ngoại giao và quyết định các vấn đề trọng đại để bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Năm 1954, kháng chiến chống Pháp thắng lợi, hòa bình được lập lại ở miền Bắc. Kỳ họp Quốc hội năm 1955 đã đề ra phương châm đấu tranh thi hành Hiệp định Geneva, đề ra đường lối đấu tranh thống nhất đất nước. Quốc hội cũng đã thông qua Hiến pháp 1959, các luật và nhiều kế hoạch kinh tế, xã hội quan trọng để khôi phục, phát triển kinh tế xã hội miền Bắc, đưa miền Bắc trở thành hậu phương vững chắc, huy động sức người, sức của cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước như chương trình khôi phục kinh tế 3 năm (1955-1957), kế hoạch 3 năm cải tạo và phát triển kinh tế (1958-1960), Luật Nghĩa vụ quân sự năm 1960…

Công cuộc đổi mới đất nước từ năm 1986 đòi hỏi một hệ thống pháp luật đồng bộ. Là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến, lập pháp, Quốc hội đã đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý, tạo nền tảng pháp lý cho các hoạt động của đất nước, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Nếu trước năm 1987 chỉ có 34 luật, bộ luật được ban hành thì từ Quốc hội khóa VIII (1987-1992) đến nay đã có khoảng 250 luật, bộ luật được ban hành, chiếm gần 90% với rất nhiều đạo luật quan trọng trong lĩnh vực kinh tế xã hội như Luật Đất đai, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Thương mại, Luật Giáo dục, Luật Trí tuệ nhân tạo…

Hiến pháp năm 1992 được Quốc hội khóa VIII thông qua đã lần đầu tiên đưa vào những quan điểm mới về kinh tế nhiều thành phần, sở hữu tư nhân, giao đất ổn định lâu dài cho nông dân, tạo cơ sở chính trị - pháp lý quan trọng để xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Hiến pháp năm 2013 đánh dấu thời kỳ đổi mới toàn diện, đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, hoàn thiện thể chế. Năm 2025, Quốc hội khóa XV sửa đổi Hiến pháp 2013, tạo cơ sở hiến định cho việc thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, xây dựng, hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc.

Hoạt động lập hiến, lập pháp của Quốc hội cũng đã thúc đẩy việc thực hiện đường lối đối ngoại độc lập đồng thời mở đường cho hội nhập quốc tế. Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) với quy định về phát triển các hình thức quan hệ kinh tế với mọi quốc gia, mọi tổ chức quốc tế đồng thời bỏ quy định “Nhà nước giữ độc quyền về thương mại và mọi quan hệ kinh tế khác với nước ngoài” đã đặt nền móng cho hội nhập kinh tế quốc tế, mở đường cho Việt Nam gia nhập các tổ chức quốc tế lớn như ASEAN, APEC, WTO....

Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) tiếp tục thúc đẩy hội nhập quốc tế khi khẳng định Việt Nam “đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập, hợp tác quốc tế”. Đây là lần đầu tiên nguyên tắc hội nhập quốc tế được quy định trong Hiến pháp, tạo cơ sở pháp lý cho hiến định các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong đối ngoại. Trên cơ sở đó, Quốc hội đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng phục vụ tiến trình hội nhập như luật Điều ước quốc tế, luật Thỏa thuận quốc tế, luật Quản lý ngoại thương, Luật An ninh mạng, Luật sở hữu trí tuệ…

Theo bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, Phó Chánh văn phòng Hội đồng bầu cử Quốc gia, 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội cũng là 80 năm phát huy vai trò trung tâm của đại biểu Quốc hội khi mọi quyết sách, từ công tác lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước của Quốc hội đều được xác quyết thông qua lá phiếu của từng đại biểu.

80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội cũng là 80 năm phát huy vai trò trung tâm của đại biểu Quốc hội."

Bà Tạ Thị Yên

Đại biểu Quốc hội tham gia vào tất cả quá trình xem xét, quyết định các vấn đề lớn: bầu ra lãnh đạo các cơ quan quản lý Nhà nước; tiếp xúc cử tri, nắm bắt tâm tư, phán ánh nguyện vọng Nhân dân đến nghị trường; thảo luận, tranh luận về tại các phiên họp; bỏ phiếu thông qua việc ban hành Hiến pháp, luật; quyết định các vấn đề lớn của đất nước; thực hiện vai trò giám sát tối cao…

“Do đó, đại biểu Quốc hội có vị trí, vai trò là hạt nhân trung tâm, quyết định đến vị thế, uy tín, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội,” bà Tạ Thị Yên nói.

Mỗi lá phiếu là sự trao quyền, vì tương lai đất nước

Khẳng định chất lượng đại biểu Quốc hội quyết định chất lượng hoạt động của Quốc hội, Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường, Phó viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI: “Đây là sự kiện chính trị trọng đại đồng thời là ngày hội lớn của toàn dân khi mỗi cử tri được thực hiện quyền công dân, quyền làm chủ đất nước. Mỗi lá phiếu là sự trao quyền của nhân dân cho những người đại diện, thay mình quyết định các vấn đề hệ trọng của đất nước, của địa phương và của xã hội. Vì vậy, cử tri phải đi bầu cử với tinh thần trách nhiệm, tìm hiểu kỹ ứng viên trước khi bỏ phiếu, vì quyền lợi của chính mình và đất nước,” Phó giáo sư Lê Văn Cường nói.

Với sự trao quyền đó, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh nhận định một cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, minh bạch, đúng pháp luật và thực sự phản ánh ý chí, nguyện vọng của Nhân dân là nền tảng chính trị-xã hội vững chắc cho Quốc hội khóa mới. Tính chính danh, sự đồng thuận và niềm tin của cử tri chính là “vốn chính trị” quan trọng nhất để Quốc hội thực thi vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Khi đại biểu bước vào nghị trường với sự tín nhiệm của Nhân dân, mỗi quyết định lập pháp, mỗi nghị quyết quan trọng sẽ có thêm sức nặng và sự ủng hộ trong quá trình tổ chức thực hiện.

“Thành công của cuộc bầu cử quyết định trực tiếp đến chất lượng ‘đầu vào’ của Quốc hội. Mỗi lá phiếu của cử tri là sự lựa chọn chất lượng của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và chất lượng thể chế, khả năng bứt phá của đất nước trong 5 năm tới,” ông Lê Quang Mạnh nói.

Đây cũng là chia sẻ của bà Tạ Thị Yên. Theo bà Yên, với tư cách là một bộ phận cấu thành nên cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, đại biểu Quốc hội trở thành cầu nối kết chặt mối quan hệ giữa chính quyền Nhà nước với Nhân dân. Do đó, đại biểu Quốc hội phải đủ khả năng tham gia xây dựng luật pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và có mối quan hệ mật thiết với cử tri để phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri.

Mỗi lá phiếu của cử tri là sự lựa chọn chất lượng của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và chất lượng thể chế, khả năng bứt phá của đất nước trong 5 năm tới."

Tổng Thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh

Vì vậy, việc lựa chọn đúng và trúng đại biểu Quốc hội có ý nghĩa mang tính quyết định đối với chất lượng hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Quốc hội thực hiện ba chức năng hiến định cơ bản: lập hiến, lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước. Mỗi quyết sách được thông qua, mỗi đạo luật được ban hành đều tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế–xã hội và quyền, nghĩa vụ của công dân.

“Nếu đại biểu có đủ phẩm chất, năng lực trình độ và bản lĩnh, nghị trường sẽ thực sự là nơi kết tinh trí tuệ, nơi tranh luận dân chủ, nơi chắt lọc những chính sách đúng đắn vì lợi ích quốc gia–dân tộc. Ngược lại, nếu lựa chọn không đúng, chất lượng lập pháp và giám sát sẽ bị ảnh hưởng. Do đó, mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn một con người mà là sự lựa chọn tương lai phát triển của đất nước trong cả nhiệm kỳ 5 năm và xa hơn nữa,” bà Yên nói.

Cũng theo Chánh văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Tạ Thị Yên, để cử tri có thể lựa chọn được những ứng viên chất lượng, công tác bầu cử năm nay có nhiều điểm mới. Nếu trước đây, việc tiếp xúc cử tri diễn ra trong không gian hẹp thì nay phải bảo đảm người ứng cử có điều kiện tiếp cận đầy đủ các nhóm dân cư trong địa bàn rộng hơn. Cũng do địa bàn rộng, lần đầu tiên ứng viên được tiếp xúc cử tri theo hình thức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến với điều kiện đảm bảo kỹ thuật để sự tương tác giữa ứng viên và cử tri diễn ra thông suốt, thực chất.

Thông tin ứng viên được gửi đến từng cử tri từ sớm. Bên cạnh bản giấy, với sự ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, chỉ cần mở điện thoại truy cập ứng dụng VneID, cử tri có thể xem toàn bộ thông tin, tiểu sử, chương trình hành động của ứng cử viên tại đơn vị bầu cử của mình thay vì phải đến tận điểm bầu cử để xem thông tin niêm yết như trước. Điều này giúp quyền tiếp cận thông tin của cử tri được thực hiện mọi lúc, mọi nơi, minh bạch và đầy đủ nhất.

“Tham gia bầu cử không chỉ là quyền lợi mà là một quyền năng chính trị của mỗi công dân. Mỗi lá phiếu khẳng định vai trò trung tâm của Nhân dân trong việc tham gia xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Mỗi cử tri cần dành thời gian thỏa đáng để nghiên cứu chương trình hành động của các ứng viên, xem xét kỹ năng lực của họ có đủ để giải quyết những vấn đề mà cử tri quan tâm hay không. Sự cẩn trọng của cử tri hôm nay chính là tiền đề cho một Quốc hội mạnh mẽ ngày mai,” bà Yên nói.

Đánh giá cao công tác chuẩn bị cho bầu cử năm nay, Nhà báo Nhị Lê, nguyên Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, cho biết ông đã nhận được thông tin trích ngang của các ứng viên trước thời điểm bầu cử 3 tuần, sớm hơn nhiệm kỳ trước. “Những nhiệm kỳ trước, tôi cũng không được tiếp xúc với các ứng viên. Chưa đủ thông tin để xác quyết nên việc lựa chọn dựa nhiều vào ứng viên trẻ hay không trẻ, học vị cao hay thấp. Nhưng lần này những hạn chế đó đã từng bước được khắc phục một cách căn cơ và bài bản, tạo điều kiện để cử tri có cơ sở lựa chọn chính xác hơn,” Nhà báo Nhị Lê cho hay.

Cũng theo Nhà báo Nhị Lê, khi mỗi cử tri được cung cấp đầy đủ thông tin sẽ ý thức lớn hơn về trách nhiệm, về danh dự công dân của mình trước khi trao trách nhiệm, danh dự đó cho đại biểu một cách chuẩn xác.

Kỳ vọng đại biểu Quốc hội sát dân, có tâm, có tầm, dám nói, dám làm

Tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra tại Hà Nội, sáng 15/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo vấn đề chất lượng đại biểu phải được đặt lên hàng đầu. Đại biểu Quốc hội phải thực sự là người đại diện trung thành của Nhân dân, nói tiếng nói của dân, lo việc của dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đức, có tài.

Ngược lại, cần sàng lọc kỹ lưỡng, kiên quyết loại bỏ ngay từ đầu những người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, bảo thủ, tư tưởng bè phái, cục bộ, địa phương; những cá nhân có uy tín thấp, đạo đức kém, thiếu trung thực.

Đây cũng là kỳ vọng của các cử tri vào đại biểu Quốc hội khóa mới. “Tôi mong các đại biểu Quốc hội sẽ là những người thực sự bản lĩnh để phát huy hết trí tuệ, tầm nhìn của mình phục vụ đất nước, gần dân sát dân để nắm bắt được tâm tư nguyện vọng của Nhân dân, từ đó có những tiếng nói, đóng góp và quyết sách đúng đắn trên nghị trường,” ông Trần Văn Hậu (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) nói.

Ông Lê Như Tiến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội cho hay luật Tổ chức Quốc hội, luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu hội đồng nhân dân đều ghi rất rõ đại biểu Quốc hội là người đại biểu của Nhân dân, đại diện cho Nhân dân. Đại biểu Quốc hội phải có tâm, có tầm, có trách nhiệm, tâm huyết với sự nghiệp phát triển đất nước, vì lợi ích của Nhân dân, của quốc gia dân tộc.

“Tôi muốn nhấn mạnh chức năng đại diện của Nhân dân, tiếng nói của Nhân dân, của cử tri. Đại biểu Quốc hội phải luôn nghĩ rằng mình phải gắn bó máu thịt với cử tri, với Nhân dân và Nhân dân cũng là người giám sát hoạt động của mình. Và đó là những tiêu chuẩn quan trọng mà các đại biểu dân cử cần có để xứng đáng với niềm tin của cử tri,” ông Lê Như Tiến nói.

Đây cũng là mong mỏi của bà Tạ Thị Yên: “Tôi kỳ vọng các đại biểu Quốc hội trúng cử tới đây sẽ luôn đặt lợi ích quốc gia – dân tộc và quyền lợi của Nhân dân lên trên hết; không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ chuyên môn; dám nghĩ, dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Mỗi đại biểu cần thực sự là cầu nối tin cậy giữa Nhân dân với Quốc hội; là tiếng nói trung thực, trách nhiệm trong nghị trường; góp phần xây dựng một Quốc hội ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp và hiệu quả.”

Đại biểu sẽ đem được tâm tư, nguyện vọng, khát vọng, quyết tâm của toàn thể cử tri trong nước cũng như lan tỏa tinh thần của Đại hội XIV của Đảng vào chương trình hành động của Quốc hội cũng là kỳ vọng của Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường, Phó viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

“Tôi mong mỗi đại biểu hãy cố gắng phấn đấu, tự tu dưỡng và rèn luyện để thực sự xứng đáng là những người được Nhân dân, được cử tri chọn mặt gửi vàng, cùng đồng hành với Đảng, với Chính phủ, với mặt trận, với các tổ chức chính trị xã hội và nói rộng ra là với toàn dân thực hiện được khát vọng trăm năm thành lập Đảng và trăm năm lập quốc,” ông Cường nói.

Là một cử tri trẻ, Tiến sỹ Phạm Huy Hiệu, Trường Đại học VinUni cho rằng nền kinh tế số đang phát triển rất nhanh và phức tạp với quy mô lớn, đòi hỏi tốc độ và khả năng xử lý một khối lượng công việc lớn nhưng phải nhanh và hiệu quả. Đây cũng là điều Tiến sỹ Hiệu đặt kỳ vọng ở các đại biểu Quốc hội khóa tới, bên cạnh những tiêu chuẩn cần có của một đại biểu như bản lĩnh chính trị, năng lực lập pháp, khả năng kết nối với người dân, đạo đức công vụ. Tiến sỹ Hiệu bày tỏ kỳ vọng mỗi quyết định của các đại biểu Quốc hội phải dựa trên yếu tố khoa học, dựa trên dữ liệu đồng thời có tầm nhìn dài hạn để đảm bảo con đường phát triển đúng đắn của đất nước.

Với rất nhiều kỳ vọng của các tầng lớp cử tri, Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh bày tỏ tin tưởng với sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng thuận và giám sát của Nhân dân, cùng tinh thần đổi mới, cầu thị của đội ngũ đại biểu được lựa chọn kỹ lưỡng, dân chủ, Quốc hội khóa XVI sẽ hoàn thành tốt sứ mệnh của mình: xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững; tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và thực sự là biểu tượng của ý chí, khát vọng phát triển của dân tộc trong giai đoạn mới./.