Israel thông báo tên chiến dịch tập kích Iran là "Sư tử gầm", tiếp nối chiến dịch "Sư tử trỗi dậy" trong cuộc xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Mỹ gọi tên cuộc tấn công Iran là "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng". 

Truyền thông Israel dẫn nguồn an ninh cho biết chiến dịch chung đã được hoạch định từ nhiều tháng trước. Giai đoạn đầu dự kiến kéo dài bốn ngày. Việc lựa chọn thời điểm không kích vào ban ngày được cho là nhằm tạo yếu tố bất ngờ.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, một loạt quốc gia đã quyết định tạm dừng các chuyến bay tới Iran. Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng quyết định đóng cửa không phận.

Tại thủ đô Tehran, hàng nghìn người ủng hộ chính phủ Iran đã xuống đường ngày 28/2 phản đối các cuộc không kích. Nhiều phát biểu từ người biểu tình thể hiện lập trường cứng rắn, cho rằng đàm phán không còn ý nghĩa trong bối cảnh hiện tại.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres kêu gọi chấm dứt ngay các hành động thù địch, cảnh báo nguy cơ xung đột lan rộng với hậu quả nghiêm trọng.

Truyền hình quốc gia Iran thông báo Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã qua đời trong tháng Ramadan linh thiêng. Ông Ali Khamenei, 86 tuổi, nắm quyền từ năm 1989 và giữ vai trò quyết định trong chính sách đối ngoại, quân sự và hạt nhân của Iran.

Ngoài ông Khamenei, nhiều nhân vật cấp cao của Iran như lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia, tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), Tổng tham mưu trưởng và Bộ trưởng Quốc phòng nước này cũng đã thiệt mạng.

Theo hãng thông tấn IRNA, 3 quan chức gồm Tổng thống, Chánh án và một thành viên Hội đồng Giám hộ tạm thời đảm nhiệm quyền Lãnh tụ Tối cao trong giai đoạn chuyển tiếp tại Iran. 

Trên thực tế, đợt tấn công của liên minh Mỹ - Israel nhắm vào Iran, diễn ra ngay sau vòng đàm phán thứ ba giữa Mỹ và Iran về vấn đề hạt nhân tại Geneve, Thụy Sỹ ngày 26/2, kết thúc mà chưa đạt đột phá.

Giới chuyên gia nhận định: nhiều quốc gia vùng Vịnh đã "bất ngờ và choáng váng" khi Iran tấn công các mục tiêu của Mỹ trên lãnh thổ khu vực ngay từ giai đoạn đầu, bởi thời gian qua đã có rất nhiều nỗ lực ngoại giao dồn dập nhằm tránh kịch bản này.

Tiến sĩ Burcu Ozcelik - Chuyên gia an ninh tại Viện Nghiên cứu Quân chủng Hoàng gia Anh, đánh giá đây là một canh bạc lớn với tất cả các bên. Mỹ đối mặt rủi ro chính trị nếu có thương vong; Israel có thể chịu thiệt hại ngoài dự tính; Iran đứng trước những hệ quả khó đoán.

Nguy cơ leo thang đặc biệt rõ nếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran tham chiến, bao gồm Hezbollah tại Li-băng, các nhóm dân quân thân Iran ở Iraq và phong trào Houthi tại Yemen. Những lực lượng này từng tham gia các hoạt động quân sự có khả năng gây gián đoạn tuyến hàng hải chiến lược. 

Căng thẳng quân sự đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng. Giá dầu và khí đốt biến động mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung, đặc biệt liên quan đến Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới.

Một số quốc gia đã tạm dừng các chuyến bay tới Iran; Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất đóng cửa không phận. Những biện pháp này phản ánh mức độ nghiêm trọng của rủi ro an ninh hàng không và khu vực.

Về tương quan sức mạnh quân sự, Iran khó so sánh với Mỹ. Quốc gia này cũng chịu tổn thất từ các cuộc xung đột trước đó và các đợt biểu tình trong nước. Tuy nhiên, Iran sở hữu kho tên lửa đáng kể, mạng lưới lực lượng ủy nhiệm và khả năng đe dọa các tuyến hàng hải chiến lược.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi trọng tâm không chỉ là bên nào mạnh hơn, mà là mức độ tổn thất mà mỗi bên sẵn sàng chấp nhận. Khi Trung Đông vốn đã tồn tại nhiều điểm nóng, mọi phép thử sức mạnh đều có thể tạo ra chuỗi phản ứng dây chuyền vượt ngoài dự tính ban đầu.

Cuộc khủng hoảng hiện tại vì thế không đơn thuần là một đợt không kích, mà là phép thử lớn đối với cấu trúc an ninh khu vực và trật tự quốc tế.